T.C.

YÜKSEK SEÇİM KURULU

Karar No : 978

İtiraz No :

- K A R A R -

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı adına Genel Başkan Yardımcısı Vecdi GÖNÜL tarafından verilen 10.11.2002 tarihli, aynı partinin Siirt İli İkinci Sıra Milletvekili Adayı Öner GÜLYEŞİL’in verdiği 12.11.2002 tarihli dilekçelerde: 03.11.2002 tarihinde yapılan Milletvekili Genel Seçiminde Siirt İli seçim çevresi ile ilgili olarak, seçim sonuçlarına itiraz edilmiş olmakla; her iki itirazın mahiyetleri nazara alınarak birlikte incelenmesine karar verilip, dilekçelere ekli olarak sunulan belgelerle, Kurulumuzca verilen ara karar gereğince getirtilen il ve ilçe seçim kurulu kararları, bu kurul başkanlıkları ve Cumhuriyet Savcılığı tarafından alınan ifade örnekleri ve tutanaklar üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı adına yapılan itirazda 03.11.2002 tarihinde Siirt İlinin Pervari İlçesi Doğan Köyünde seçim yapılmadığı, Kurtalan İlçesi Gözpınar Beldesinde ise seçim sandıklarının bulunduğu mahalde olay çıkarıldığı, sandığın kırılıp oy pusulalarının dağıtıldığı, seçime katılımın kaba güçle önlendiği iddia olunarak, tam kanunsuzluk teşkil eden bu haller sebebiyle seçimin iptali ve yenilenmesi istenmiş, aynı partinin Siirt İli İkinci sıra Milletvekili Adayı Öner GÜLYEŞİL’de itirazında: İl Seçim Kurulu kararları doğrultusunda işlem yapmayan Eruh ve Şirvan İlçe Seçim Kurulu kararları ile ilçe birleştirme tutanaklarının iptalini, Pervari İlçe Seçim Kurulu kararını onayan Siirt İl Seçim Kurulu kararının ve il birleştirme tutanağının iptalini, oy sayım ve dökümünün yeniden yapılmasını talep etmiş bulunmaktadır.

Her iki itiraz da: Tam kanunsuzluk nedenine dayalı olarak 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 130/6. maddesi çerçevesinde yapılmış, iptal istemini içeren olağanüstü nitelikli itirazlardandır. Anılan madde: “Seçilme yeterliğine veya kendilerine tutanak verilenlerin, seçilmediğine veya seçimin sonucuna tesir edecek olaylara karşı, seçilenlere verilecek tutanağın düzenlenmesinden sonraki üçüncü gün saat 17.00’ye, kadar 110 uncu maddede yazılı kimseler tarafından doğrudan doğruya veya, il seçim kurulları vasıtasıyla Yüksek Seçim Kuruluna itiraz edilebilir. Şu kadar ki; siyasi partilerin il başkanlarıyla genel merkezleri veya bağımsız aday tarafından tutanağın düzenlenmesinden sonra (7) gün içinde seçimin neticesine müessir olaylar ve haller sebebiyle yapılan itirazlar seçimin sonucu hakkında kesin karar vermek yetkisine sahip olan kurullarca, seçimin neticesine müessir görüldüğü takdirde, alt kademelerce verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması veya kurullara derece derece ve müddeti için müracaat edilmemiş olması, bu itirazın incelenmesine ve reddine sebep teşkil etmez. Bu itirazlar yazılı olarak yapılır. İtiraz dilekçesine, itiraz edenin adının, soyadının ve açık adresinin yazılması, ihbar ve iddia olunan vakıaların mahiyetinin ve gerekçesinin beyanının delillerinin gösterilmesi ve belgelerin bağlanması, bu belgelerin elde edilmesi mümkün değil ise sebeplerinin ve nereden ve ne suretle temin olunabileceğinin bildirilmesi lazımdır. Ancak, adaylığın kesinleşmesinden sonra, adayın Türk olmadığına, yaşının Kanunda gösterilenden küçük olduğuna, okur-yazar olmadığı veya seçilme yeterliliğini kaybettiren bir mahkumiyeti bulunduğuna ilişkin iddialar dışındaki nedenlerle adaylara itiraz olunamaz. Bu hüküm olağanüstü itirazlar için de geçerlidir. Bu şartları haiz olmayan dilekçeler reddolunur.” hükmünü ihtiva etmektedir.

Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Merkezi adına yapılan itirazda: Siirt İli Pervari İlçesi Doğan Köyünde; toplam, 706 seçmenin kayıtlı bulunduğu 17, 18 ve 19 numaralı sandıklarda, sandık kurullarının usulünce oluşturulmadığı, seçmenin seçim günü oy kullanacağı sandığı hazır bulmadığı öne sürülüp, yalnız 19 nolu sandık için iki tutanak tutulduğu, gerek bu sandık gerekse diğer iki sandıkla ilgili olarak yasal işlemlerin yapılıp gerekli tutanakların tanzim edilmediği, neticede seçmenlere siyasi iradelerini ortaya koyacak olanak sağlanmadığı iddia olunarak, hukuka aykırı bu durumun partiler arasındaki oy farkı nazara alındığında seçim neticesine müessir bulunduğu vurgulanmıştır. İtiraz dilekçesinde diğer iptal sebebi olarak, Kurtalan İlçesi Gözpınar Beldesinde seçim sandıklarının bulunduğu mahalde olay çıkarılıp okul binasının tahrip edildiği, buradaki 45 numaralı oy sandığının kırıldığı, oyların dağıldığı, oluşan baskı sonucu seçime katılımın önlendiği hususu öne sürülmüştür.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 20 ve müteakip maddelerinde sandık kurullarının teşekkül tarzı belirlenmiş, aynı Yasanın 70 ve devamı maddelerinde ise kurulun fiili oluşumu, çalışmaya başlaması ve sandık başı işlemleri izah edildikten sonra, oluşum eksikliğinin ne şekilde giderileceği hususunda 73 üncü madde de “Sandık başında, oy verme başlamazdan önce veya oy sırasında sandık kuruluna dahil siyasi parti üyelerinden biri veya bir kaçı görevini yapmazsa ceza hükümleri saklı kalmak üzere, yerine siyasi parti yedek üyelerinden biri getirilir. Bu dahi mümkün olmaz ve kurul üyeleri üçten aşağı düşerse, bu cihet tutanağa geçirilir ve eksikler o sandık alanında seçme yeterliliğini haiz ve okur-yazar olanlar arasından, başkanın seçeceği kimselerle doldurulur.“ hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, celbolunan tutanaklara göre ilçe seçim kurulunca, sandık kurullarının anılan maddelere uygun biçimde hukuken oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Ancak, oy verme günü sabahında ilçe seçim kurulu tarafından oluşturulan kurul üyeleri oy verme yerinde yeterli sayıda bir araya gelerek yasaya uygun fiili oluşumu sağlayamamışlardır. Başlangıçta ibraz edilen 19 nolu sandıkla ilgili iki tutanakta; bilahare 12.11.2002 tarihli ara kararımız üzerine 19.11.2002 tarihli ilçe seçim kurulu yazısına ekli olarak gönderilen sandık kurulu tutanak defterlerinde, sandık başkanı ve vekili isim ve imzaları ile tutulan mühürsüz tutanaklarda yapılan tebligata rağmen kurulun partili üyelerinin hazır bulunmadığı ve ayrıca oy vermek üzere herhangi bir seçmenin sandık başına gelmediği, bu sebeple de sandık kurulunun oluşmadığı hususlarına ver verildiği görülmektedir. Sandık kurullarının partili üyeleri Cumhuriyet Savcılığı tahkikatı sebebiyle verdikleri ifadelerde, kendilerine herhangi bir tebligat yapılmadığını savunmuşlar, dosyada mevcut belgelere göre partili sandık kurulu üyelerine bu görevleri ile ilgili tebligatı yapma görevinin yasaya uygun düşmeyecek şekilde ilgili parti başkanlıklarına verildiği görülmüş, dosyada tebliğe ilişkin bir belgeye de rastlanmamıştır.

Pervari İlçe Seçim Kurulu vaki itiraz üzerine verdiği 05.11.2002 tarih ve 22 sayılı kararında, sandık kurullarının oluşmamasının; seçmenlerin seçimi boykot etmesinden kaynaklandığını belirtmiş, il seçim kurulunca da aynı görüş benimsemiş ancak sandık kurullarının oluşturulmamasından dolayı seçimin iptaline karar verme yetkisinin Yüksek Seçim Kuruluna ait olduğu gerekçesi ile itiraz reddedilmiştir.

Sandık kurulu partili üyelerinin bir kısmı görevli olduklarını bilmedikleri için sandık başına gelmediklerini, bir kısmı ise görevleri kendilerine tebliğ edilmiş olsa idi yine köye hizmet verilmediği gerekçesi ile oy vermeye gitmeyeceklerini bildirmişler, yine bir kısım üyeler köyde seçim boykotu kararı alındığını ifade ederken diğer bir kısım üyeler ise topluca alınmış bir boykot kararı bulunmadığını bildirmişlerdir.

Her üç sandıkta da resmi görevliler ve eşleri oy kullanamamışlar, valilik kanalı ile Kurulumuza dilekçe gönderen 47 seçmen, sandık kurulu oluşmadığı için istedikleri halde oy kullanamadıklarını, seçme haklarının engellendiğini bildirmişlerdir.

Gerek ilçe seçim kurulunun, gerekse her üç sandığın başkan ve memur üyesinin sandık kurulunu oluşturma çabasına rastlanmadığı gibi sandık kurulu oluşmadığı gerekçesi ile sandık başı işlemlerinin de usulünce başlanıp bitirilmediği belirlenmiştir.

Nedeni ister görevlilerin ihmali, ister köyde oluşturulan baskıya dayalı olsun Doğan Köyünde 17, 18 ve 19 nolu sandıklarda sandık kurullarının fiili teşekkülü sağlanmamış, seçmenin iradesini sandığa yansıtmasına imkan verilmemiş, kişilerin en tabi hakkı olan seçme hakkı engellenmiş, seçim işlemi tam kanunsuzlukla sakatlanmıştır.

Muteriz parti ile üçüncü milletvekilliğini kazanan parti arasındaki bu milletvekilliğine ilişkin (111) adet oy farkı nazara alındığında, itirazın kesin surette seçim neticesinde müessir olacağı anlaşılmıştır. Nitekim Siirt İli seçim çevresinde Adalet ve Kalkınma Partisi aldığı 14.677 geçerli oyla bir milletvekili çıkarmış, bağımsız aday 11.450 oyla ikinci milletvekilliğini almış, Cumhuriyet Halk Partisinin aldığı 7.449 oy’a ise üçüncü milletvekilliği verilmiştir. Bu durumda Adalet ve Kalkınma Partisinin üçüncü milletvekilliği için artık oyu 7.338 olup, milletvekilliği 111 oy farkla Cumhuriyet Halk Partisi tarafından kazanılmıştır. Oysaki oy kullanılmayan 3 sandıkta 706 seçmen kayıtlıdır.

Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı adına yapılan itirazın usulen 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 130/6. maddesinde yazılı şartlara uygun olduğu saptanmış, esas yönünden de gerek aynı maddede ve gerekse 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 39/2 - 3. ve 298 sayılı Kanunun 14/9. maddelerindeki koşulları taşıdığı belirlenmiştir. Böylece belirlenen bu durumda Siirt İli seçim çevresinde seçim işleri sebebiyle 03.11.2002 tarihinde yapılan seçimlerin iptaline, bu seçim çevresinde yeniden seçim yapılmasına karar vermek gerekmiştir.

Bu nedenle, aynı parti milletvekili adayının itiraz sebepleri ile ilgili değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.

S O N U Ç: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- 03.11.2002 tarihinde yapılan Milletvekili Genel Seçiminde Siirt İli seçim çevresinde yapılan seçimin 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 39/2 - 3. maddesi gereğince seçim işlemleri nedeniyle İPTALİNE,

2- 03.11.2002 tarihinde Siirt İlinde yapılan Milletvekili Genel Seçimi sonucu tutanakları verilen milletvekilleri Cumhuriyet Halk Partili Ekrem BİLEK, Adalet ve Kalkınma Partili Mervan GÜL ve Bağımsız Aday Memet Fadıl AKGÜNDÜZ’e ait milletvekili tutanaklarının iptaline,

3- Siirt İli seçim çevresinde milletvekili seçiminin yeniden yapılmasına,

4- Kararın Resmi Gazete ile ilanına,

5- Oy verme gününün, kararın Resmi Gazete ile ilanından sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü olan 09.02.2003 günü olduğuna,

6- Karar örneğinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına, seçime katılan siyasi parti genel başkanlıklarına, Siirt İl ve İlçe Seçim Kurulları Başkanlıkları ile muteriz Parti Genel Başkanlığına, muteriz milletvekili adayına, tutanakları iptal edilen milletvekillerine ve bağımsız adaylara tebliğine,

02.12.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi.