T.C

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı

SEÇSİS PROJESİ

1. Projenin Hedefi (Giriş)

1.1. Projenin Adı ve Hedefi

Başvuruya konu olan projenin adı, “Bilgisayar Destekli Merkezi Seçmen Kütüğü Sistemi” olup kısa adı “SEÇSİS”dir. Projenin yasal dayanağı 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’dur.

Türkiye’nin en büyük e-devlet projelerinden biri olan SEÇSİS Projesinin temel amacı; yasalara uygun olarak seçmen vatandaşın eksiksiz belirlenmesi, mükerrer yazımın önlenmesi, listelerin hazırlanması, seçmenin kolay, hızlı oy vermesi, seçimin çabuk sonuçlanması, itirazların en aza indirilmesi, vatandaşlarımızın görev ve sorumluluk bilinci ile siyasal haklarını yüksek oranda kullanmasını sağlayacak düzenlemeler için gerekli bilginin; toplanması, bilgisayar ortamında doğru, güncel ve tutarlı bir bütün olarak saklanması, seçimlerde bu bilgilerin ve teknolojik olanakların kullanılarak seçim sonuçlarının ilçelerden güvenli ve hızlı bir şekilde merkeze aktaracak, Internet üzerinden kolayca izlenebilecek yapının gerçekleştirilmesidir. Bu uygulama aynı zamanda elektronik seçime geçişin temelini oluşturacaktır.

Seçimlerde aday olamayacakların tespiti amacıyla; Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, özürlülerin tespiti için Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, seçmen olamayacakların tespiti için Milli Savunma Bakanlığı, Askere Alma Dairesi Başkanlığı (ASAL) ile Siyasi partilerin seçime katılıp katılamayacağını tespit amacıyla ülke genelinde teşkilatlanma düzeylerini tespit amacıyla YARGITAY ile çevrim-içi (on-line) iletişim ileride kurulabilecektir.

1.2. Tarihçe ve Gelişim

Projeye, 1986 yılında Hacettepe Üniversitesince Veri Giriş Sistemi Olurluluk Raporu hazırlanarak başlanmış, 1987 yılında Sistem Çözümleme ve Tasarım Raporu hazırlanmış ve Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne 45 uçlu PERTEC marka veri giriş sistemi alınmıştır. 1988 yılında ilk pilot uygulama olarak Ankara’nın Çankaya, Bala, Şereflikoçhisar ilçelerinde seçmen yazımı yapılmış ve prototip bir yazılımla Halkoylamasında kullanılmıştır. 1989 yılında, aynı Üniversite tarafından hazırlanan SEÇSİS Projesi Olurluluk Raporu Yüksek Seçim Kurulu’nca kabul edilmiş ve 2004 yılına değin kullanılan “çevrim-dışı” (off-line) SEÇSİS Sisteminin geliştirilmesi kabul edilmiştir. Bu sistemde, ilçelerden posta yoluyla gelen seçmen yeni kayıt, değişiklik-düzeltme gibi formlardaki bilgilerin Seçmen Numarasına dayalı olarak Merkezi Seçmen Kütüğüne işlenmesi, bu kütükten yararlanılarak, Merkezde (Ankara’da) seçimlerde kullanılmak üzere, sandık seçmen listeleri, seçmen bilgi kağıtları ve diğer listelerin dökülmesi ve nakil araçlarıyla ilçelere ulaştırılması öngörülmüştür. Sistem, açıklanan bu özelliği dolayısıyla çevrim-dışı olarak nitelendirilmiştir.

1990 yılında 7, 1991’de 4 il seçmen bilgileri Merkezi Seçmen Kütüğüne katılmıştır. 1992 yılında 110 uçlu UNISYS A16 bilgisayar sistemi satın alınmış ve geliştirilen “Çevrim-dışı SEÇSİS Uygulama Yazılımı” kullanılmaya başlanmıştır. 1996 yılında 5, 1997’de 3, 1999’da 2, 2000’de 8, 2002’de 2, 2003’de 1 ve 2004’de de 2 ilde seçmen bilgilerinin Merkezi Seçmen Kütüğüne girişine devam edilmiş ve toplam 35 (otuzbeş) ilimize bağlı 421 (dörtyüzyirmibir) İlçedeki yaklaşık 26 (yirmialtı) milyon seçmene ilişkin bilgilere göre Ankara da hazırlanan listeler kamyonlarla ilçelere gönderilerek 28.03.2004 tarihinde yapılan Mahalli İdareler Genel Seçiminde kullanılmıştır.

Gelişen bilişim teknolojisine paralel olarak, çevrim-dışı bu uygulama ile projenin etkin ve verimli çalışmayacağı görülerek 2005 yılında, ilçelerin web tabanlı çevrim-içi çalışmasına imkan veren günümüz teknolojisine uygun yapıya geçiş kararlaştırılmıştır. Bu bağlamda, yeni çevrim içi sistemin geliştirme sürecinin uzunluğu, yıllık bütçelerin serbest bırakılmasının 2 ay, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre açık ihale hazırlıklarının 3 ay, yazılımın gerçekleştirme süresinin yaklaşık bir yıl süreceği tahmin edilerek 18/03/2005 tarihli Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığından 2001K10600 numaralı “Yüksek Seçim Kurulu Bilgisayar Alımı” projesi kapsamındaki yazılım alımı bölümünün kullanımı için “yıllara sari ihale yapma” izni alınmıştır.

2. Kullanılan Kaynaklar

Projede Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının Genel Bütçedeki ödenekleri kullanılmıştır.

Yüksek Seçim Kurulunun Projenin her aşamasında katkı veren bilgisayar bölümü öğretim üyesi bir danışmanı da bulunmaktadır.

Proje yönetiminde Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Kurumun danışmanı ile birlikte üç bilgi işlem personeli, ve bir seçim müdürü görev yapmıştır.

Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü Bilgi İşlem Merkezinde çalışan 10 yıldan fazla mesleki tecrübesi bulunan 1 Koordinatör, 3 Çözümleyici, 3 Programcı, İdari Mali İşler Dairesi Başkanlığının personeli ve seçim iş ve işlemlerinde deneyimli Ankara merkez ilçe seçim müdürleri, SEÇSİS projesinin sistem çözümleme, tasarım ve yazılımın test işlemlerinde çalışmıştır.

3. Uygulama

Yeni sistem, seçmen bilgilerinin, mükerrerliğini tümüyle ortadan kaldırmak üzere T.C. Kimlik Numarasına dayalı olarak merkezi bir veri tabanı üzerinde tutulmasına, ilçelerin kurulacak kurum ağı üzerinden web tabanlı bir uygulama yazılımı ile merkezde işlem yapmalarına olanak verecek; seçmen bilgileri ve seçim sonuçlarının, kurum ağı dışından, Internet üzerinden seçmenler ve kurumlarca incelenebileceği bir bilişim sistemine geçiş yönünde çalışmalara başlanmıştır.

3.1. SEÇSİS Uygulama Yazılımının Geliştirilmesi

Hazırlanan SEÇSİS Uygulama Yazılımı Teknik Şartnamesi esas alınarak, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapılan açık ihaleyi HAVELSAN A.Ş. kazanmıştır. Yüksek Seçim Kurulunun, seçmen ve seçimlere ilişkin işlemlerinin Web ortamında gerçekleştirilebilmesi için, Firmanın sekizi deneyimli bilgisayar mühendisi olmak üzere yirmi personeli, yazılım geliştirmenin değişik aşamalarında 11 ay çalışmıştır.

J2EE ve Oracle veri tabanı yönetim sistemini kullanan yazılım; Seçmen İşlemleri, Seçim İşlemleri, Yerleşim Birimi İşlemleri, Yönetim İşlemleri, Geri İzleme, Kurum ve Kuruluşlardan Veri Aktarımı, Portal, Kurum-içi E-posta, Raporlama bileşenlerinden oluşmaktadır. Yazılımda, 107 adet ekran, 145 dolu, 48 boş liste dökümü yer almaktadır. Seçmen kimlik bilgilerinin son biçiminin elde edilmesi ve veri girişinden kaynaklanabilecek hataların engellenmesi için MERNİS KPS sistemi ile bütünleşik çalışma, yeni yazılımın kayda değer çok önemli bir önemli özelliğidir.

Uygulama yazılımının test işlemi, Ankara merkez ilçe seçim müdürleri, Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı müdür ve teknik personelinden oluşan 21 (yirmibir) kişinin hazırladığı 2000’e yakın soru ile, Kurum bilgisayarlarında, test ortamında denendikten sonra, 5 (beş) ilçede, 2 (iki) ay süre ile pilot uygulama kapsamında sınanmıştır. Bunun yanı sıra, Türkiye genelinde deneme seçimleri yapılarak hem seçim, hem de seçim sonuçlarının Merkeze ulaştırılma işlemlerinin yürüyüşü, gerçeğe çok yakın bir ortamda gözlemlenmiştir.

Kesin kabulü 20.06.2006 tarihinde yapılan SEÇSİS uygulama yazılımı, Plebisit, Muhtar, İhtiyar Heyeti/İhtiyar Meclisi Üyeliği seçimleri için 02.10.2006 tarihinden itibaren adli teşkilatı bulunan tüm İlçe Seçim Kurullarında (733 yerde) kullanılmaktadır. 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan XXIII. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde başarı ile kullanılan yazılım, 21.10.2007 tarihinde yapılacak Halkoylamasında da kullanılacaktır.

3.2. SEÇSİS Kurum Ağı ve Portalı

SEÇSİS Projesi kapsamında Yüksek Seçim Kurulu (Merkez) ile taşra ilçe seçim kurulları arasında çevrim-içi iletişimin sağlanması için Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) karasal ve uydu yedekli ağ alt yapısının kullanımı konusunda Adalet Bakanı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkanımız arasında protokol imzalanmıştır.

Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığımız arasında 10 Mbps hızında “Metro Ethernet” hattın tesisi tamamlattırılmış ve hattın kullanımı için Türk Telekom A.Ş. ile abonelik sözleşmesi imzalanmıştır.

UYAP ağının henüz ulaşmadığı yerlere Türk Telekom A.Ş.’nin G.SHDSL ve ADSL aboneliği tesis ettirilmiştir.

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığımız ile Türk Telekom A.Ş. arasında 30 Mbps hızında Internet abonelik sözleşmesi imzalanarak Kurumun resmi Internet sitesi 25.12.2006 tarihinde www.ysk.gov.tr adı ile faaliyete geçirilmiştir.

3.3. SEÇSİS Merkezi Veri Tabanının Hazırlanması

2004 yılına gelindiğinde, yaklaşık 26 milyon seçmenin bilgilerinin bilgisayar ortamında tutulduğu; bu seçmenlerle ilgili işlemlerinin, ilçelerden posta yoluyla gelen yeni kayıt, değişiklik ve düzeltme formlarına dayalı olarak Ankara’da yapıldığı; bunlara ilişkin muhtarlık bölgesi askı ve sandık seçmen listelerinin de Ankara’da kağıda dökülerek ilçelere ulaştırıldığı, çevrim-dışı “kısmî” eski bir sistem söz konusu idi. Bunun yanı sıra, anılan çevrim-dışı eski sisteme aktarılamamış yaklaşık 17 milyon seçmen bulunmakta ve bunlara ilişkin bilgiler, ilçelerde kağıt üzerinde tutulmakta ve seçimlerde bunlarla ilgili tüm işlemler, eski usûl, elle yürütülmekteydi.

Bilgisayar ortamına aktarılamamış 46 (kırkaltı) il, 502 (beşyüziki) ilçenin yaklaşık 17 (onyedi) milyon seçmeninin bilgileri, hazırlanan bir programla, taşra personeli kendi ilçesinde çalıştırılarak 3 (üç) ayda tamamlanmış, böylece merkezde (Ankara) veri giriş yapılmayarak tasarruf sağlanmış, olası hatalar anında düzeltilmiştir. ilçelerden gelen bilgilerin veri tabanına işlenmesi 26.11.2005 tarihinde bitirilmiştir.

Eski çevrim-dışı sistemin kullandığı 26 milyon seçmen bilgilerine veri girişi tamamlanan bu 17 milyon seçmen bilgisi de eklenerek, yaklaşık 43 milyon seçmen kaydına, MERNİS ile işbirliği içinde, T.C. Kimlik Numarası işleme çabasına girişilmiştir. MERNİS’ tekilerle birebir örtüşen kayıtlara doğrudan, benzer kayıtlardan belirgin olanlarına ise, ilçelerde yapılan denetim ve araştırmalar sonrası T.C. Kimlik Numaraları işlenmiştir. Bu amaçla, 27.03.2006 tarihinde Kimlik Doğrulama Programı hazırlatılmış, ilçe seçim büro personelinin, muhtarlarla birlikte, aylar süren çok zahmetli çalışmaları sonucu T.C. Kimlik Numarası işlenen kayıt sayısının %43’den %97’ye ulaşması sağlanmıştır.

26.12.2006 tarihinden itibaren 67 gün ve 09.05.2007 tarihinden itibaren 13 günlük sürelerle seçmen bilgileri muhtarlıklarda askıya çıkarılarak güncelleştirilmiş ve T.C kimlik numarası eksik kayıt sayısı azaltılmıştır.

3.4. SEÇSİS Projesinde Kullanılan Donanımının Satın Alınması

Uygulama Yazılımı gerçekleştirilirken sistem gereksinimleri dikkate alınarak 2001 yılında satın alınan Unix işletim sistemine sahip 12 işleyicili sunucuya ek olarak 2005 yılında danışmanımızla birlikte hazırlanan teknik şartname doğrultusunda 4734 Sayılı Devlet İhale Kanununa göre, açık ihale ile KOÇ-SİSTEM A.Ş.’den Unix/Linux tabanlı SUN marka veri tabanı ve uygulama sunucuları, Anlayışlı Harici Disk Sistemi, Teyp kütüphane sistemi satın alınmıştır. Tüm sunucular yeter sayıda ve yedeklidir.

Taşrada ilçe seçim müdürlüklerinde, proje gereği ihtiyaç duyulan dakikada 52 (elliiki) sayfa yazan HP marka laser yazıcılar Devlet Malzeme Ofisinden 2005 ve 2007 yıllarında satın alınmıştır.

SEÇSİS ve Portal Uygulama Sunucusu yazılımı olarak Oracle 10g AS ve Oracle RAC Agent kullanılmış olup, sistemler Java (J2EE) desteğine sahiptir.

Kurumda Unisys A16 sistemine bağlı olarak kullanılan 1200lpm hızındaki satır yazıcıların yeni konfigürasyonda X86 tabanlı sunuculara bağlanarak çalıştırılması LAN-to-HSS Converter ara birimi ile sağlanmıştır.

Sunucuların, aktif ağ cihazlarının ve güvenlik sisteminin merkezden izlenmesi için CA firmasının Unicenter NSM ve NPO yazılımları kullanılmıştır.

SEÇSİS omurga ve portal anahtarı, portal güvenlik duvarı, portal saldırı tespit ve korunma sistemi, portal yük dengeleyici olarak Cisco ürünleri kullanılmıştır. Portal için ayrı bir Antivirüs sistemi mevcuttur.

Ayrıca ilçe seçim kurullarına gerek uygulama yazılımı gerekse teknik boyuttaki her türlü soruna destek verecek 30 hatlı bir ÇAĞRI MERKEZİ kurulmuştur. Çağrıların kaydı ve takibi için bir paket program kullanılmıştır.

3.5. Yaygınlaştırma Çalışmaları

Yaygınlaştırma kapsamında taşra ilçe seçim bürolarında müdür ve zabıt katibi unvanı ile çalışan 1515 personel ile YSK merkezdeki 48 personele; Ankara’da 6 günde 72 saatlik bilgisayar kullanım ve uygulama yazılımı merkezi eğitiminin verilmesi, 16’şar kişilik 10 sınıfta 10 haftada tamamlanmıştır. Merkezi eğitim alan personelin bulunduğu ilçede hazırlanan yönergeye göre 75 iş ve işlemle birlikte örnek bir muhtarlık seçiminin yapılması, bilgisayarların YSK Kurum ağı üzerinden Ankara’ya çevrim-içi bağlanması, 3 günlük Yerinde Eğitim ve Gözetimli İşletim desteği firmanın 42 personeli tarafından 2 ay içinde 733 ilçeye gidilerek gerçekleştirilmiştir.

SEÇSİS Projesi, e-devlet projeleri arasında, Türkiye geneline toplam 4 aylık gerçekleştirim süresi ile en hızlı yaygınlaşarak çevrim-içi çalışan proje olmuştur.

3.6. SEÇSİS Bilişim Sisteminin İşleyişi

SEÇSİS Bilişim Sisteminin hem donanım hem de yazılım yönünden iki önemli bileşeni bulunmaktadır. Bu bileşenler:

SEÇSİS Kurum Ağına dayalı SEÇSİS Uygulama Sistemi,

ii. Internet’e dayalı SEÇSİS Portal Sistemidir.

SEÇSİS Kurum Ağına dayalı SEÇSİS Uygulama Sistemi, Kurum odaklı olup ilçelerin, Merkezi Seçmen Veri Tabanını, Web tabanlı bir uygulama yazılımı aracılığıyla, seçmen ve seçim işlemlerini yürütmek üzere kullanabilmeleri için öngörülmüştür.

Internet’e dayalı SEÇSİS Portal Sistemi ise, daha çok, bir yandan seçmenlerin sisteme kayıtlı kimlik, adres, sandık alanı bilgileri gibi kişisel bilgilerini Internet üstünden inceleyebilmeleri, diğer yandan da, özellikle siyasi partiler, basın-yayın gibi kuruluşlarla vatandaşlarımızın seçim sonuçlarını izleme, denetleme olanağı sunmak amacıyla öngörülmüştür.

Internet ortamının içerdiği güvenlik tehditleri göz önünde tutularak, bu iki sistem birbirinden tümüyle bağımsız bir yapıda tasarlanmıştır. Kuruma özgü SEÇSİS Uygulama Sistemi, Internet’ten tümüyle bağımsız, özel bir kurum ağına dayalı olarak geliştirilmiştir.

Internet’e dayalı Portal sistemi ise, Merkezi Seçmen Veri Tabanı ile seçim sonuçları kütüğünün asılları yerine, kopyalarını kullanacak biçimde, verilerin salt sorgulanabildiği (okunabildiği) ancak hiçbir biçimde günlenemediği (değiştirilemediği) bir yapıda tasarlanmış ve Internet’in gerektirdiği tüm güvenlik bileşenleriyle donatılmıştır.

3.6.1. SEÇSİS Kurum Ağına Dayalı SEÇSİS Uygulama Sisteminin İşleyişi

SEÇSİS Uygulama Sisteminin dayandığı altyapı Çizim-1’de verilmiştir. Adli teşkilat bulunan Türkiye genelindeki 733 yerdeki tüm ilçe seçim kurullarında, yerel ağlar içinde yer alan kişisel uç bilgisayar (PC) sistemleri, UYAP Ağı (Ulusal Yargı Ağı) üstünden ve YSK’ya özgü VPN (Virtual Private Network) tünelleri oluşturularak Merkezdeki (Ankara’daki) Uygulama Sistemine bağlanmaktadır. İlçe seçmen kütüğü büro personeli, bu bilgisayarlar yardımıyla, Kurumun kullanımına özgü, SEÇSİS uygulama yazılımının sunduğu Web sayfasına girip salt burada tanımlı işlevleri kullanarak seçmen, sandık, seçim , yerleşim birimi, yönetim, geri izleme, raporlar, kurum ve kuruluşlar bölümlerindeki işlemlerini yürütmektedir.

Çizim-1. SEÇSİS Uygulama Sistemi Donanım Altyapısı

Seçmen işlemleri, yeni kayıt, var olan kayıtlarda sorgulama ve değişiklik gibi işlemleri içermektedir. Bu işlemlerin T.C. Kimlik Numarasına dayalı olarak yürütülmesi bir zorunluluktur. Merkezi seçmen veri tabanının birincil anahtarı bu numaradır. Bu yolla merkezi seçmen veri tabanına mükerrer seçmen kaydı tam olarak önlenmektedir.

Vatandaşlarımız anayasamızın 67. maddesinde yer alan seçme ve seçilme hakkını kullanabilmeleri için seçmen kütüğüne kayıtlı olmaları gerekmektedir. 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı otomatik olarak seçmen olamaz. Oy kullanamayacak olanlar ve seçmen olamayanlar 298 Sayılı Kanunun 7. ve 8. maddelerinde belirlenmiştir.

Sisteme yeni kayıt olacak bir seçmen, “Seçmen Yeni Kayıt Formu” (Ek-1) doldurup bunu ilgili muhtarlığa onaylatarak başvuru yapmaktadır. Form üzerinde yer alan T.C. Kimlik Numarası, Web sayfasındaki “yeni kayıt işlevi” ile sisteme sunulduğunda, sistem, MERNİS Nüfus Veri Tabanına çevrim-içi bağlanarak, varsa ilgili kişinin güncel kimlik bilgilerini MERNİS’ten otomatik olarak SEÇSİS seçmen veri tabanına aktarmaktadır. Bu sayede, genelde hatalara kaynaklık eden veri girişi gereksinimi ortadan kalkmaktadır. Seçmen Yeni Kayıt Formu üzerinde doldurulması istenen adres bilgileri, özürlülük durumu ilgili kişinin oy vereceği sandığın tespitine yardımcı olmak amacıyla kullanılmaktadır. Seçmen bilgilerindeki değişiklikler “Seçmen Bilgileri Değişiklik/Düzeltme Formu”nun (Ek:2) seçmenler tarafından doldurulup, listelerin askı döneminde muhtarların onayı ile İlçe Seçim Kurullarında yapılmaktadır.

Kayıtlı seçmen bilgilerinin sorgulanması, değiştirilmesi, silinmesi gibi işlemlerde de hep T.C. Kimlik Numarası esas alınmaktadır. Zira seçmen veri tabanında seçmenler için birincil anahtar bu numaradır. Bu yapı sayesinde işlemler, karışıklığa ve hataya neden olmaksızın, sağlıklı bir biçimde, salt ilgili seçmen üzerinde yürütülebilmektedir.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden belli aralıklarla ölen, Vatandaşlıktan çıkarılanların T.C. Kimlik numaraları alınarak SEÇSİS merkezi veri tabanına veri aktarımı yoluyla otomatik işlenerek seçmen kütüğü güncellenmektedir.

Seçim işlemlerinin en önemlileri, seçim öncesi Muhtarlık Bölgesi Askı Listelerinin (Ek-3) oluşturulması ve seçim sonrası sandık sonuçlarının Merkeze ulaştırılması işlemleridir. Askı dönemi sonlandığında, ilçe seçmen büro personeli, uygulama yazılımının sunduğu ilgili işlevi kullanarak, aynı hanedeki seçmenlerin farklı sandıklara bölünmesine engel olunması, özürlü seçmenlerin binaların giriş katlarındaki sandıklara atanması gibi bir dizi kriter de gözetilerek yapılan sandık atamalarını, merkezi bilgisayar üzerinde başlatmaktadır. Atama işlemi sonunda oluşturulan Sandık Seçmen Listesi (Ek-4) ve Seçmen Bilgi Kağıdı (Ek-5) ilçelere PDF formatında çevrim-içi ulaşmakta ve buralarda bulunan yazıcılar aracılığıyla, seçim de kullanılmak üzere dökülmektedir. Tüm ilçelerin sandık atamaları yapılarak sandık seçmen listeleri ile seçmen bilgi kağıtlarının sayısal ortamda oluşturulması ve Kurum ağı üstünden ilçelere gönderilmesi, merkezi bilgisayar üzerinde en çok bir gün içinde tamamlanabilmektedir.

Seçmen bilgileri, kimlik ve sürekli ikamet adres bilgilerinden oluşmaktadır. Adres bilgisi içinde, il, ilçe, muhtarlık ve cadde/sokak/küme adları kodlanmış olarak yer almaktadır. Kapı ve daire numaraları, herhangi bir standarda uymadığından, bunlara serbest formatta yer verilmektedir. Ülkemizde 06.09.2007 tarihi itibariyle 42.629.733 seçmen vatandaşımızın kodlu güncel adresini barındıran tek ve en büyük bilişim sistemi SEÇSİS Bilişim Sistemidir.

Proje kapsamında, iç e-posta ile Yüksek Seçim Kurulu Merkez birimlerinden taşra teşkilatına, Genelge, Duyuru, Talimat ve SEÇSİS uygulama yazılımı ile ilgili açıklamalar gönderilerek mevcut bilgisayar ağının verimli kullanımına özen gösterilmektedir.

3.6.2. SEÇSİS Projesinin 23. Dönem Milletvekili Seçiminde Uygulanması

Türk seçim sisteminde seçimler; İl Seçim Kurulu Başkan ve Üyesi olan hakimler, İlçe Seçim Kurulu Başkanı olan ve o yerde görev yapan en yüksek dereceli hakimlerimizin gözetim ve denetimi ile o ilçede en çok oy alan siyasi partilerimizin ilçe seçim kurulunda ve sandık kurullarında görev alması ile yürütülmektedir. İlçe seçim kurulu başkanı hakimlerimizin SEÇSİS Projesi kapsamında çalışacak personele yetki verilmesi, toplu seçmen hareketlerine onay verme gibi önemli yetkileri bulunmaktadır.

Yüksek Seçim Kurulunca hazırlanan “Seçim Takvimi”ne (Ek-21) göre oluşturulan Sandık Kurulu Başkanları devlet memurudur. 23. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde 159.080 sandık kurulu; devlet memuru bir başkan, beş siyasi parti temsilcisi ve ilçe seçim kurulu başkanınca seçilen bir üyeden oluşmuştur.

Milletvekili seçiminde aday bilgileri T.C. Kimlik numaraları esas alınarak manyetik ortamda (CD) temin edilmiş, SEÇSİS merkezi veritabanına veri aktarımı yoluyla kaydedilmiş, adayların kimlik bilgileri MERNİS-KPS bağlantısı aracılığıyla alınmış ve adaylık işlemleri hızlandırılmıştır. Seçim takvimi doğrultusunda seçim çevrelerine göre Milletvekili adaylarının ad ve soyadları Internet sitemiz (Portal) de yayımlanmıştır.

Sandık Kurullarında çalışacak siyasi parti temsilcilerinin manyetik ortamda (CD) gelen kimlik bilgileri İlçe Seçim Kurullarınca hızlı bir şekilde sisteme aktarılmıştır.

Oy verme işleminin bitiminden sonra ortalama 1 saat içinde sandıktan çıkan oyların sayım-döküm cetveli Örnek:85’e (Ek:6) işaretlenmesi yapılır. Geçerli, geçersiz oy sayıları ile siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları oyları gösteren (Örnek:86) nolu tutanak (Ek:7) ile siyasi parti temsilcilerine verilen Örnek:87 nolu tutanak (Ek:8) düzenlenir ve sandık kurulunca imzalanır. Örnek:86’daki bir sandığın sonucunu gösteren bilgiler ilçe seçim bürolarında çalışan yaklaşık 200’ü geçici, 1800’ü Yüksek Seçim Kurulu taşra personeli, toplam 2000 memur tarafından SEÇSİS Projesi kapsamında hazırlanan ekrandan her sandık sonucu 30 saniye ile 1 dakika arasında girilir. Aynı anda merkezi bilgisayarlara tüm sandık sonuçlarının girişi yaklaşık 80 dakika sürmektedir. Her sandık bilgisi girildikten sonra Sandık Sonuç Raporu (Ek:9) alınır ve sandık başında tutulan Örnek:86 nolu tutanakla karşılaştırılır, giriş hataları mahallinde düzeltilir.

Bir ilçedeki tüm sandık sonuçları girildikten sonra hesaplama için zaman harcanmadan hatasız olarak Örnek:90 nolu (Ek:10) “ilçe birleştirme tutanağı” alınmakta, ilçe seçim kurulunda ilan için Örnek:91 nolu (Ek:11) tutanak düzenlenip İlçe Seçim Kurulunda ilan edilmektedir. Tüm ilçe sonuçları girildikten sonra il seçim kurulunda Örnek:92 nolu (Ek:12) “il birleştirme tutanağ”ı, Örnek:93 (Ek:13) ve Örnek:94 nolu (Ek:14) tutanaklar bilgisayardan otomatik olarak alınmakta, itiraz süresi sonrasında il seçim kurulunca mazbata (Ek:19) hazırlanmaktadır.

Görüldüğü gibi geçici seçim sonuçları, sandık başı işlemleri dahil, seçimin bitişi (32 ilde saat 16:00, 49 ilde 17:00) sonrası 4-5 saat gibi bir sürede çok hızlı bir şekilde alınmaktadır.

Seçim gecesi, İl Seçim Kurulları SEÇSİS Projesi kapsamında hazırlanan bir ekranda; kendi seçim çevreleri ve Türkiye genelinde açılan sandık sayısı, geçerli, geçersiz oy dağılımı ile siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları oy sayısı ve oranını izlemiş ve projeksiyon cihazı ile il seçim kurulundaki çalışmaları izleyen siyasi parti temsilcileri, basın ve yayın kuruluşları ile vatandaşlarımıza görsel olarak seçim sonuçlarını sunmuşlardır. Bu ekrandaki bilgiler isteyen basın-yayın kuruluşlarına veya siyasi parti temsilcilerine kağıt ortamında da verilmiştir.

İl Seçim Kurulları imzalı birleştirme tutanakları faksla Yüksek Seçim Kuruluna geldikten sonra gerekli karşılaştırmalar yapılmış ve seçim çevrelerine göre siyasi partilerin ve bağımsız adayların gümrük dışında aldıkları oy dağılımını gösteren (Ek:17) liste hazırlanmıştır. Baraj hesabı tutanağı (Ek:15) hazırlanarak Yüksek Seçim Kurulumuzca imzalanmıştır. Gümrük kapılarında verilen oy sonuçları (Ek:16) tamamlandıktan sonra bu oyların siyasi partilere ve seçim çevrelerine göre oransal ve adet olarak saatler süren dağılımı (Ek:18) dakika mertebesinde SEÇSİS Yazılımı ile hazırlanmıştır. Gümrük kapılarında verilen oylar dahil Türkiye geneli seçim sonuçları tabloları hazırlanmıştır.

Yüksek Seçim Kurulumuzun kararı doğrultusunda il geçici seçim sonuçları alınıp imzalanıp gönderildikten sonra Internet sitemizde yayımlanmıştır.

İlçe, İl Seçim Kurullarına ve Yüksek Seçim Kuruluna yasal itiraz süresi tamamlanıp seçim sonuçları kesinleştikten sonra gümrükte oy verenler dahil seçimle ilgili tüm bilgiler manyetik ortamda, illere göre yayın yapılmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’e gönderilmiştir. Resmi Gazetede yayımlanan seçim çevresi (Ek:20) bilgilerine ek olarak ilçelerdeki köy ve mahallelerdeki her sandıktaki seçmen sayısı, oy veren seçmen sayısı, geçerli oy sayısı, geçersiz oy sayısı, seçime katılan her partinin ve bağımsız adayların aldığı oy sayısını gösteren birleştirme tutanağı (Örnek:90) düzeyinde en detaylı bir şekilde Internet sitemizin “Seçim Sonuçları” bölümünde kullanıma sunulmuştur.

3.6.3. İnternet’e dayalı SEÇSİS Portal Sisteminin İşleyişi

Internet’e dayalı SEÇSİS Portal Sistemi halka açık bir sistemdir. Dayandığı donanım altyapısı Çizim-2’de verilmiştir. Seçmenler, sisteme kayıtlı kimlik, adres, sandık alanı bilgileri gibi kişisel bilgilerini Internet üstünden, bu sistem aracılığıyla inceleyebilmektedir.

Sistem, seçmenlere, T.C. Kimlik Numarası, (tüm seçmen kayıtlarına bu numaranın işlenmesi aşamasından sonra kullanımından vazgeçilecek) Seçmen Numarası ve nüfus kimlik bilgilerine dayalı olarak, farklı seçeneklerle sorgulama yapabilme olanağı sunmaktadır.

Çizim-2. SEÇSİS Portal Sistemi Donanım Altyapısı

Internet’e dayalı SEÇSİS Portal Sistemi, seçmenlerin yanı sıra, kurumlara da, gereksinim duyacakları bilgileri sorgulama olanağı sunmaktadır. Bu bilgiler, daha çok o ana değin gerçekleştirilmiş seçimlerin sonuçlarına dönüktür. Sandık düzeyinde siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldığı oy sayıları bu yolla ilan edilmektedir. Bu işlev sayesinde siyasi partiler ve adaylar, sandık tutanakları ile sisteme girilmiş sonuçları karşılaştırabilmekte ve varsa hatalar konusunda itiraz haklarını kullanabilmektedir. Bu yolla, sistem, seçim sonuçlarına dönük geniş bir şeffaflık sunmaktadır.

Internet’e dayalı SEÇSİS Portal Sisteminden, aynı zamanda, hem halka, hem de ilçelerdeki Kurum personeline, YSK duyurularını iletmek amacıyla da yararlanılmakta ve Yüksek Seçim Kurulu Web Sayfası, bu bağlamda, bir Web sayfasından beklenen işlevlerin tümünü de yerine getirmektedir.

3.7. SEÇSİS Bilişim Sisteminin Güvenirliliği

SEÇSİS Bilişim Sisteminin tasarım, gerçekleştirim ve kurulum aşamalarında, “bilgisayar ve ağ güvenliği” konusuna, en üst düzeyde özen gösterilmiş, bu bağlamda, bilinen güvenlik tehditlerinin, seçimlerin güvenliğini ve Ülkemizin, seçimler konusunda uluslararası prestijini olumsuz yönde etkilememesi için gerekli tüm önlemler alınmıştır.

3.7.1. SEÇSİS Uygulama Sisteminin Güvenirliği

Sistemde saklanan verilerin bütünlüğünün (integrity) ve gizliliğinin (privacy) korunması ve sistemin bir bütün olarak kullanılabilirliğinin (availability) sağlanabilmesi için ilk ve en önemli koşul sisteme girişlerin denetim altında tutulmasıdır.

SEÇSİS Bilişim Sistemine girişlerin denetim altında tutulması için alınan en önemli önlem, Kuruma özgü SEÇSİS Uygulama ve halka açık SEÇSİS Portal sistemlerinin birbirinden tümüyle bağımsız bir yapıda tasarlanmış olmasıdır.

Kuruma özgü SEÇSİS Uygulama Sistemi, Internet’ten tümüyle bağımsız, özel bir kurum ağına dayalı olarak geliştirilmiştir. İlçe seçim kurullarındaki uç bilgisayarlar, ekonomik nedenlerle, Adalet Bakanlığı UYAP (Ulusal Yargı Ağı)’nı kullanarak Merkeze bağlanmaktadır. Adalet Bakanlığının bir siyasi otoriteye bağlı yapısı, Anayasamızın seçim işlerini, siyaset dışı yargı denetimine bırakmış olma ilkesi göz önünde tutularak, UYAP üstünden aktarılan YSK verilerinin, VPN (Virtual Private Network) yöntemiyle kriptolanarak, VPN tünelleri içinden taşınması yolu benimsenmiştir. Bu sayede, YSK verilerinin ilçe-Merkez arasında taşınması sırasında görüntülenmesi, değiştirilmesi ve bozulması önlenmektedir.

SEÇSİS Uygulama Sistemine giriş denetiminin önemli diğer bir ayağı, kullanıcı şifre denetimidir. Gerek ilçelerden, gerekse Merkezden sisteme giriş yapacak kullanıcıların (Kurum personelinin) her biri, farklı bir kullanıcı adı ve kullanıcı şifresi kullanmak zorundadır. Bir kullanıcı adı ile sadece bir bilgisayarda çalışılabilir. Şifreler, personelin unvanlarına ve yapacakları görevlere göre verilmektedir. Şifrelerin başkalarınca öğrenilmesine karşı Kurum tarafından ciddi bir şifre yönetimi uygulanmakta, bu bağlamda, sistem, otomatik olarak, kullanıcıları, şifrelerini, dönem dönem değiştirmeye zorlamaktadır. Bu yolla, hangi sisteme kim ne zaman girdi, hangi işlemi ne zaman yaptı gibi, soruşturmalarda yararlanılacak izleme (log) bilgileri işlem düzeyinde tutulmakta, bunlardan sıkça görülmesi istenenler uygulama yazılımının “Geri İzleme” bölümünde ekrandan yetkili personelce görülebilmektedir.

Merkezde yer alan ve SEÇSİS donanım sistemleriyle birlikte satın alınan “Sistem Yönetim Yazılımı”, farklı sistemlere girişlere ilişkin izleme kütüklerini merkezi olarak saklamakta ve bunlar üzerinde çeşitli sorgulamaları kolay ve bir bütün olarak yapmaya izin vermektedir. Bu altyapı sayesinde, Kurum dışından gelebilecek (dış) tehditlerin yanı sıra, Kurum içinden gelebilecek (iç) tehditlere karşı da etkili önlem alınmış olmaktadır. Personel, yayımlanan genelgelerle, bu bağlamdaki kişisel sorumlulukları ve şifrelerini başkalarıyla paylaşmanın yaratabileceği hukuki sonuçlar konusunda sürekli bilgilendirilip bilinçlendirilmektedir.

YSK Bilgi İşlem Merkezine fiziki girişler, güvenlik kartlarıyla yapılmaktadır. Bu yolla ilgisiz ve yetkisiz kişilerin Merkeze girişleri engellenmektedir. YSK binasına girişler de, her an polis denetimi altında tutulmaktadır. Seçim günleri, bina polis kordonu altına alınmakta ve binanın bulunduğu yol trafiğe kapatılmaktadır.

SEÇSİS Uygulama Sistemi özel bir kurum ağına dayalıdır. Bu nedenle, herkese açık Internet’e özgü güvenlik tehditleri bu ağ için söz konusu değildir. Ancak, Merkezdeki sunucu bilgisayar sistemleri UNIX/LINUX işletim sistemi altında çalışıyor olsa da, MS Windows XP işletim sistemi altında çalışan ilçelerdeki uç bilgisayarların virüs ve benzeri kötü niyetli yazılımlar taşıyabilme potansiyeli düşünülerek, SEÇSİS Uygulama Sisteminin ağ girişine, güçlü bir virüs tarama yazılımı da monte edilmiştir. İlçelerden Merkeze aktarılan tüm veriler, her olasılığa karşı, bu virüs tarayıcıdan geçerek sisteme ulaşabilmektedir.

SEÇSİS Merkezi Seçmen Veri Tabanı, sistemde, hataya dayanıklı RAID (1+0) yapısında, yüksek sığalı (10TB) Anlayışlı Disk Sistemi üzerinde tutulmaktadır. Bu yüksek sığa sayesinde, veri tabanı, disk üstünde sık sık yedeklenmekte ve birden çok kopya olarak saklanmaktadır. Bunun yanı sıra, sistemdeki tüm veriler, günde 3 kere disk sisteminden bağımsız teypler üstünde de otamatik olarak yedeklenmektedir. Bu teyplerin bir kopyası, coğrafi olarak, başka bir mekanda da tutulmakta ve bu yolla, sistemi (sel, deprem, yangın, v.b.) felaketten kurtarma olanağı da yaratılmaktadır.

3.7.2. SEÇSİS Portal Sisteminin Güvenirliği

SEÇSİS Portal Sistemi, adından da anlaşılacağı üzere, halka, dolayısıyla Internet’e ve dış saldırılara açık bir sistemdir. Bu nedenle, Portal sistemi, tüm Internet’e açık sistemler gibi (örneğin bankaların Internet şubeleri gibi), bir dizi ciddi güvenlik düzeneğiyle koruma altına alınmıştır. Bu düzenekler, sırasıyla, saldırı tespit ve koruma (intrusion detection and protection), güvenlik duvarı (firewall) ve virüs koruma (virus protection) sistemleridir.

Saldırı tespit ve koruma sistemi, SEÇSİS Portal Sisteminin Internet’e bağlantı noktasında yer alıp, UNIX/LINUX işletim sistemleri altında çalışan Portal Veri Tabanı ve Uygulama Sunucularına, dış dünyadan sızmaları önlemek için öngörülmüştür. Bunun yanı sıra, Portal sistemindeki veriler “salt okunur” nitelikte öngörülmüş olup değiştirilmeleri engellenmektedir. Saldırı tespit sistemi, daha çok Portal Sisteminin bütünlüğü (integrity) ile kullanılabilirliğine (availability) karşı ve izinsiz giriş (unauthorized login) tehditlerine yönelik düşünülmektedir.

Portal sistemi, SEÇSİS Uygulama Sistemine özgü, Seçmen ve Seçim Sonuçları gibi veri tabanlarından üretilmiş “kopya” veri tabanlarını kullanmaktadır. Bu verilerin bir biçimde bozulmuş olması SEÇSİS Uygulama Sisteminin veri bütünlüğüne yönelik herhangi bir tehdit de oluşturmamaktadır.

Güvenlik duvarı (Firewall), saldırı tespit ve koruma sistemi gibi, SEÇSİS Portal Sisteminin Internet’e bağlantı noktasında yer almaktadır. TCP/IP sistem ağ yazılımlarının güvenlik açıklarından kaynaklanan saldırılara yönelik öngörülmüş olup gerekli tüm filtrelemeler ile erişim denetimleri bu sistem sayesinde gerçekleştirilmektedir.

Portal sisteminin Internet’e bağlantısı, aynı zamanda Kurumun (YSK’nın) Internet’e bağlantısı olarak da kullanılmaktadır. Güvenlik Duvarı ve Virüs Koruma Sistemlerinden, Kurum içi kişisel uç bilgisayar sistemlerinin güvenliği amacıyla da yararlanılmaktadır.

Portal Sistemi, seçmenlere ve kurumlara çeşitli sorgulamaları yapabilme olanağı sunmaktadır. Bu amaçla, öngörülen sorgulama seçeneklerinin üstünde, örüntü tanıma yönünden yeterli karmaşıklıkta, resim görünümlü bir damga (karakter) dizgisi de yer almakta ve kişiler bu dizgide yer alan 7 karakteri ilgili alana girerek sorgulama yapabilmektedir. Bu önlem sayesinde, kötü niyetli kişilerin, otomatik tarama yapan yazılımlarla Portal Sisteminin kullanılabilirliğine tehdit oluşturmaları engellenmektedir.

Internet’e açık sistemlere tehdit oluşturan saldırılar ve virüsler her gün çeşitlenerek artmaktadır. Koruma sistemlerini pazarlayan firmalar ortaya çıkan yeni tehditlere, kısa sürelerde önlemler geliştirmekte ve bunları müşterilerine periyodik olarak ulaştırmaktadır. Portal Sisteminin güvenlik bileşenleri satın alınken bu husus düşünülüp, sözleşmeler anılan güncellemeleri de içerecek biçimde yapılmıştır.

Güvenlik bileşenlerinin yazılım güncellemesi, YSK Bilgi-İşlem Merkezinde, merkezi “Sistem Yönetim Yazılımı” aracılığıyla “sistemli” bir biçimde gerçekleştirilmekte ve bu yolla ortaya çıkan yeni tehditlere, zamanında önlem alma olanakları yaratılmaktadır. Merkezi “Sistem Yönetim Yazılımı”, aslında, YSK Bilgi-İşlem Merkezindeki sistemleri, tek noktadan ve uzmanlaşmış kişilerce denetim altında tutmanın önemli bir aracı olmaktadır.

3.8. SEÇSİS Sisteminin Maliyeti

2001K01060 numaralı Yüksek Kurulu SEÇSİS Projesinin yatırım tutarı 44.073.000.- YTL olarak düşünülmüş, UYAP Ulusal Yargı Ağının kullanılmasına karar verilmesi ile program ödeneği 21.804.000.-YTL’ye revize edilerek yatırım maliyetinde %50 tasarruf sağlanmıştır, 2006 yılı sonu itibariyle tamamı özkaynak olmak üzere 14.254.000.-YTL (Ek:23); donanım alımı, yazılım alımı, eğitim ve müşavirlik hizmetleri, iletişim telefon hat bedelleri, bilgisayarların bakım-onarımı için harcanmıştır.

PROJE SAHİBİ KURULUŞ			YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI
PROJENİN ADI			BİLGİSAYAR DESTEKLİ MERKEZİ SEÇMEN KÜTÜĞÜ SİSTEMİ (SEÇSİS)
PROJENİN NUMARASI			2001K010600
PROJENİN KARAKTERİSTİĞİ			YAZILIM, DONANIM, EĞİTİM, ONARIM


YATIRIMIN YILLAR İTİBARİYLE GELİŞİMİ								(Cari Fiyatlarla, Bin YTL)
YILLAR	PROJE TUTARI		PROGRAM ÖDENEĞİ		REVİZE ÖDENEK		HARCAMA			GERÇEKLEŞME YÜZDESİ (*)

	DIŞ	TOPLAM	DIŞ	TOPLAM	DIŞ	TOPLAM	DIŞ		TOPLAM
PROGRAMA GİRİŞ YILI

2001		7.150		1.955					1.546	21,60
2002		6.672		863
2003		8.406		618
2004		8.327		4.850					3.440	41,30
2005		4.818		4.818					4.268	88,58
2006		5.000