T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI
Sayı : C.05.0.İMİ.0.88-010.06.02-
05/01/2008
GENELGE
2008/1
Mahalli
idareler ara seçimlerinin ertelenmesine ilişkin olarak Yüksek Seçim Kurulunca
verilen 29/12/2007 tarihli ve 2007/920 sayılı karar örneği ilişikte
gönderilmiştir.
Bilgi edinilmesi ve gereği rica olunur.
Muammer AYDIN
Yüksek
Seçim Kurulu Başkanı
EK :
Karar Örneği (3 Sayfa)
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 920
- K A R A R -
Başkanlıkça Kurulumuza sunulan
14/12/2007 tarihli yazıda, aynen; “4231 sayılı Kanunla, Mahalli İdareler ile
Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunda değişiklik
yapılarak, Haziran ayının ilk Pazar’ında yapılması gereken ara seçimleri il
genel meclisi, belediye meclisi, köy ve mahalle muhtarlıkları ile ihtiyar
meclisi – heyeti üyeliği seçimleriyle sınırlandırılmış bulunmaktadır.
Bunun yanında, boşalan muhtarlıklar
için her yıl Haziran ayının ilk Pazar günü seçim yapılması, 2972 sayılı Kanunun
33 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğidir.
T.C. Anayasasının 127 nci maddesinde; “Mahalli
İdareler; il, belediye veya köy halkından mahalli müşterek ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene
kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel
kişileridir.” şeklinde tanımlanmaktadır. Ayrıca, 2972 sayılı Kanunun başlığı
“Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi
Hakkında Kanun” olarak belirlenmiş olmasına karşın, 1 inci maddesinin (c) bendi
mahalle muhtarlık ve ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerini de kapsamaktadır.
2972 sayılı Kanunun 3507 sayılı Kanunla değişik 8
inci maddesinde; mahalli idareler seçimlerinin beş yılda bir yapılacağı hükme
bağlanmıştır.
2972 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin son fıkrasında
ise; mahalli idareler genel seçimine bir yıldan az bir süre kalmış ise, mahalli
idareler ara seçiminin yapılamayacağı öngörülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanununun 9 uncu maddesinin
ikinci fıkrasında; “Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi,
bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye
meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.”
şeklinde hükme yer verilmiştir.
5393 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci
bendinde de; 9 uncu maddeye göre verilen kararların kesinleşme tarihini takip
eden yılın ocak ayının birinci gününden
itibaren yürürlüğe gireceği vurgulanmış ve buna istinaden, 2007 yılı
içerisinde yeni oluşturulan mahallelerde yapılacak seçimin, 01/01/2008 tarihi
esas alınarak 2972 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü
fıkraları uyarınca ilan tarihinden sonra gelen 60 ıncı günü izleyen ilk Pazar
günü yapılması gerektiği hususu tüm teşkilata Kurulumuz kararları veya
Başkanlık yazıları ile duyurulmuştur.
Bazı ilçe seçim kurulu başkanlıklarından alınan
yazılarda da; ilçelerinde yeni köy kuruluşlarının yapıldığı, ayrıca muhtar veya
ihtiyar meclisi – heyeti üyeliklerinde 2972 sayılı Kanunda öngörülen şekilde
boşalma meydana geldiği ve bu gibi yerlerde seçimin ne zaman yapılacağı
sorulmaktadır.
Bu nedenle, yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve
sürenin kısalığı da göz önünde bulundurularak, tüm Yurt genelinde birlikteliği
sağlamak amacıyla ve seçim ekonomisi de gözetilerek;
1- 5393 sayılı Belediye
Kanununun 9 uncu ve 12 nci maddeleri gereği olarak 2972 sayılı Mahalli İdareler
ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 33 üncü
maddesi uyarınca yeni kurulan mahallelerde yapılacak olan muhtarlık ve ihtiyar
heyeti üyeliği seçimleri ile,
2- Herhangi bir nedenle
boşalma sonucu 2972 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereği yapılması zorunlu
olan muhtar veya ihtiyar meclisi - heyeti üyeliği seçimlerinin,
yapılıp yapılamayacağının karara bağlanması,
şayet, 5393 sayılı Kanunun 9 uncu ve 12 nci maddeleri
gereği olarak, yeni kurulan mahallelerde seçim yapılacak ise, bu seçimlere
ilişkin olarak;
a)
Kullanılacak sandık seçmen listelerindeki seçmen sayılarının,
b) Bu
listelerin askıya çıkış ve iniş tarihlerinin,
c) Yapılacak
mahalle muhtarlığı ve ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde kullanılacak oy
pusulalarının usul ve esaslarının,
ve gerekli görülecek sair hususların
Kurulumuzun önceki uygulamaları da göz önünde bulundurularak, gerektiğinde
komisyon çalışmasından sonra belirlenerek karara bağlanmasını takdirlerinize
arz ederim.” denilmiş olup, 15/12/2007 tarihli, 910 sayılı kararımız ile
Kurulumuz Üyeleri Hasan ERBİL’in Başkanlığında, Üyeler Bahadır DOĞUSOY ve Sadri
BOZKURT’tan oluşturulan komisyon çalışmasını tamamlamış olmakla konu incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Başkanlık teklifinde belirtilen hususların açıklığa
kavuşturularak tüm teşkilatın ve ilgili birimlerin bilgilendirilmesi amacıyla
15/12/2007 tarihinde oluşturulan Komisyonun çalışmasını tamamladığı görülmüş olup
işin esasına geçilmiştir.
Herhangi bir nedenle boşalan köy ve mahallelerde 2972
sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi
Hakkında Kanunun 33. maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği her yıl Haziran
ayının ilk Pazar günü muhtarlık seçimlerinin yapılacağı bilinmektedir.
Diğer taraftan, teşkilattan intikal eden yazılarda
ise, ilçelerinde yeni kurulan köy ve mahallelerin olduğu ve bu yerlerde
muhtarlık ve ihtiyar meclisi - heyeti üyeliği seçimlerinin yapılıp yapılmayacağı,
bazı seçim kurullarınca da bu tür seçimlerin yapılacağı, ancak seçimlerin 2972
sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin 3 ve müteakip fıkraları uyarınca 60 ıncı günü
izleyen ilk Pazar günü mü, yoksa Haziran ayının ilk Pazar günü mü veya mahalli
idareler genel seçimleriyle birlikte mi yapılacağı sorulmaktadır.
2972 sayılı Kanunun 3507 sayılı Kanunla değişik 8
inci maddesinin birinci fıkrasında; mahalli idareler seçimlerinin beş yılda bir
yapılacağı, her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak gününün seçimin başlangıç tarihi,
aynı yılın Mart ayının son Pazar gününün de oy verme günü olduğu,
Aynı Kanunun 29 uncu maddesinin son fıkrasında ise;
mahalli idareler genel seçimine bir yıldan az bir süre kalmış ise, mahalli
idareler ara seçiminin yapılamayacağı,
5393 sayılı Belediye Kanununun 9 uncu maddesinin
ikinci fıkrasında; belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması,
birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesinin
belediye meclisinin kararı ve kaymakamlığın görüşü üzerine valinin onayı ile
olacağı, aynı Kanunun 12 nci maddesinin birinci bendinde de; 9 uncu maddeye
göre verilen kararların kesinleşme tarihini takip eden yılın Ocak ayının
birinci gününden itibaren yürürlüğe gireceği,
hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 5442 sayılı Kanunun verdiği yetkiye
dayanılarak Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması Hakkındaki Yönetmelik
hükümlerine göre köy ve diğer yerleşim birimlerinin bağlılıklarında ve
statülerinde değişiklik yapılması olasıdır.
T.C. Anayasasının 127 nci maddesinde; “Mahalli
İdareler; il, belediye veya köy halkından mahalli müşterek ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene
kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.”
şeklinde tanımlanmaktadır. Ayrıca, 2972 sayılı Kanunun 1. maddesinde köy ve
mahalle muhtarlıkları ile ihtiyar meclisi ve heyeti de mahalli idare olarak
gösterilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 9 uncu, 12 nci ve 2972
sayılı Kanunun 33 üncü maddeleri göz önüne alındığında, idari değişiklik
sebebiyle yeni kurulan köy ve mahallelerle herhangi bir nedenle boşalan
muhtarlık ve ihtiyar meclisi – heyeti üyeliği seçimleri için belirlenecek olan
oy verme günü bu gün göz önüne alındığında 2008 yılı Mart ayına rastlamaktadır.
Bu nedenle, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 33. maddesi uyarınca
ilçe seçim kurullarınca saptanacak olan seçim tarihi ile Mahalli İdareler Genel
Seçim tarihi yakın tarihler olduğundan ve arasında bir yıldan az bir süre
kalacağından, seçim ekonomisi de gözetilerek, Anayasanın 79 uncu ve 298 sayılı
Kanunun verdiği yetki gereğince, yukarıda belirtilen seçimlerin ve ayrıca 2972
sayılı Kanunun 29 uncu maddesi çerçevesinde belediye veya il genel meclisi
organlarında meydana gelebilecek olası boşalmalar sonucu yapılacak organ
seçimlerinin, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Mahalli İdareler Genel
Seçimine kadar ertelenerek birlikte yapılmasına, 5393 sayılı Kanunun 4 üncü ve
8 inci maddeleri gereğince Valilikçe talep edilen halkoylamalarının (plebisit)
ise anılan Kanunun 4 üncü maddesinde öngörülen tarihte yapılmasına devam
olunmasına karar verilmelidir.
S O N U Ç: Açıklanan
nedenlerle;
1- İdari değişiklikler sebebiyle yeni kurulan köy ve
mahallelerle, herhangi bir nedenle boşalan köy ve mahalle muhtarlık veya
ihtiyar meclisi – heyeti üyeliği seçimleri ile her yıl Haziran ayının ilk Pazar
günü yapılması gereken seçimlerin, ayrıca belediye veya il genel meclisi organlarında
meydana gelebilecek olası boşalmalar sonucu yapılacak organ seçimlerinin
Mahalli İdareler Genel Seçimine kadar ertelenerek birlikte yapılmasına,
2-
5393 sayılı Kanunun 4 üncü ve 8 inci maddeleri gereğince Valilikçe talep
edilen halkoylamalarının (plebisit) ise anılan Kanunun 4 üncü maddesinde
öngörülen tarihte yapılmasına devam olunmasına,
3- Karar örneğinin tüm İl ve İlçe Seçim Kurulu
Başkanlıkları ile Kurulumuz Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne ve İdari ve Mali
İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmesine,
29/12/2007
tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Muammer AYDIN Ahmet BAŞPINAR Hasan ERBİL Necati SÖZ
Üye Üye Üye
Bahadır DOĞUSOY
Mehmet KILIÇ
Ali EM
Üye Üye
Kırdar ÖZSOYLU Sadri BOZKURT