T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 750
- K A R A R -
Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 31/07/2007 tarihli yazıda, aynen; “Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurulu’nca 31/05/2007 gününde kabul edilen 5678 sayılı “Türkiye
Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun’un, Anayasa’nın 175. maddesi uyarınca, halkoyuna sunulması uygun görülmüş
olduğundan, Anayasa’nın anılan maddesi ve 3376 sayılı “Anayasa Değişikliğinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun” uyarınca, 5678 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, Resmi
Gazetenin 16/06/2007 tarihli, 26554 sayılı nüshasında yayımlanmıştır.
Halkoylamasında uygulanacak ana
kuralların belirlenmesi ve sonuçta bir rapor düzenlenmesi hususunda Yüksek
Seçim Kurulunun 18/06/2007 tarih ve 566 sayılı kararı ile
oluşturulan komisyonca, halkoylamasının 3376 sayılı Anayasa Değişikliğinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunun 2. maddesi gereği, 5678 sayılı Yasanın
yayımını izleyen yüzyirminci günden sonra gelen 21
Ekim 2007 Pazar günü yapılması ve 298 sayılı Kanunda yer alan ve
halkoylamasında uygulanacak olan yasakların belirlenerek kamuoyuna duyurulması
takdirlerinize arz olunur.” denilmiş olmakla, konu incelenerek;
Anayasanın 79 uncu maddesiyle; seçimlerin
başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetilmesi ve dürüstlüğü
ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma seçim süresince ve seçimden sonra
seçim konuları ile ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme
ve kesin karara bağlama ... görev
ve yetkisi Yüksek Seçim Kuruluna verilmiş, anılan madde diğer seçim
kurullarının görev ve yetkilerinin de kanunla düzenleneceği,
Anayasanın 79 uncu maddesinin son
fıkrasında; “Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halkoyuna sunulması
işlemlerinin genel yönetim ve denetimi de milletvekili seçimlerinde uygulanan
hükümlere göre olur.”,
hükümlerine
yer verilmiştir.
298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 1. maddesinde; “Özel kanunlarına
göre yapılacak milletvekili, il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı,
belediye meclisi üyeliği, muhtarlık, ihtiyar meclisi üyeliği, ihtiyar heyeti
üyeliği seçimlerinde ve Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında bu Kanun hükümleri uygulanır.”,
3376 sayılı Anayasa
Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunun 1. maddesinde; Anayasa
gereğince yapılacak olan halkoylamasında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı, bu
Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin tatbik
edileceği,
aynı
Kanunun 3. maddesinde ise; Yüksek Seçim Kurulunun, Anayasa değişikliklerinin
halkoyuna sunulması için bütün tedbirleri alıp hazırlıkları yapacağı,
halkoylamasının sağlıklı ve düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak
amacıyla gerekli ilke kararlarını almaya yetkili olduğu,
yine, 3376
sayılı Kanunun 5. maddesinin (a) bendinde de; 298 sayılı Kanunun propaganda
serbestliğine ilişkin hükümlerin, halkoylaması gününden önceki yedinci günden
başlayarak uygulanacağı,
öngörülmüştür.
Başkanlık teklifinde de belirtildiği
üzere, halkoylamasının tarihi 21 Ekim 2007 olarak ve buna istinaden de
halkoylamasının başlangıcı Kurulumuzun 30/07/2007
tarihli ve 740 sayılı kararı eki takvimde belirlenmiş bulunmaktadır.
298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 20 nci
maddesiyle de, ilçe çevresinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için
gereken bütün tedbirleri alma yetki ve görevi ilçe seçim kurullarına
verilmiştir.
Yüksek
Seçim Kurulunun yerleşmiş uygulamalarına göre, seçim işlemlerinin ve seçim
sürecinin işlemeye başladığı tarih, aynı zamanda seçimin başlangıç tarihi olarak
kabul edilmekte, seçim sürecinin başlaması ile oy verme gününe kadar bütün
ilgililerce uyulması gereken seçim yasaklarının belirlenmesi gerekmektedir.
3376 sayılı Anayasa Değişikliğinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunun 5. maddesinin (a) fıkrasında; propaganda
serbestliği ve süresinin, oy verme gününden önceki yedinci gün olduğu
belirtilmiş, ayrıca bu serbestlik ve süreye getirilen sınırlamalar da yine 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 49 ila
66. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Anılan düzenlemede oy verme gününden
önceki yedi gün içinde açık ve kapalı yerler ile hoparlörle propagandalara
ilişkin ilçe seçim kurullarının görevleri gösterilmiştir. Aynı Kanunun 60 ıncı maddesiyle, duvar ilanı, afiş, flama, bayrak gibi
propaganda araçlarının nerelere asılacağı ve sabit reklam
panoları (Bilboardlar)’ndan
siyasi partilerin yararlanma sırasını belirleme ve 61 inci maddesi ile de; oy
verme gününden önceki yirminci günden önce asılan, yapıştırılan bayrak, afiş ve
flamalarla ilanların kaldırılma görevi yine ilçe seçim kuruluna verilmiştir.
298 sayılı Kanunun 63 üncü
maddesinde; Seçim süresince yapılamayacak işler, 3376 sayılı Yasanın 5/a
maddesinde belirtilen süre içerisinde 298 sayılı Yasanın 64 üncü maddesinde;
Törenlere ait yasaklar, 65 inci maddesinde; Başbakan ve bakanlara ilişkin
yasaklar ve 66 ncı maddesinde ise; Memurların
gezilere katılma yasağı getirilmiştir.
Yukarıda sözü edilen düzenlemeler
uyarınca, halkoylaması propagandasında yasakların Başkanlık teklifi doğrultusunda
belirlenerek kamuoyuna duyurulmasına karar verilmelidir.
S O N U Ç:
Yukarıda yapılan açıklamalar ve
yasal hükümler çerçevesinde;
I- HALKOYLAMASININ BAŞLANGIÇ TARİHİNDEN İTİBAREN (02/08/2007);
1- Halkoylaması döneminde, genel yollar
üzerinde, mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde her türlü
propaganda çalışması yapılmasının ve parti bürosu kurulmasının yasak olduğuna,
2- Hoparlörle
propagandanın 14 Ekim 2007 Pazar gününe kadar halkın huzur ve rahatını bozmamak
ve 298 sayılı Kanun’un 50 nci maddesinde belirlenen
koşullara uymak suretiyle serbest olduğuna, 14 Ekim 2007 Pazar gününe kadar
hoparlörle propaganda, açık ve kapalı yer toplantıları gibi benzeri propaganda
faaliyetlerini düzenleme ve denetleme yetkisinin mülki idare amirliklerinin
görevi dahilinde bulunduğuna,
3- 14 Ekim
2007 Pazar gününde başlayan serbest propaganda süresi içinde ilçe seçim
kurullarınca gösterileceklerden başka açık ve kapalı yerlerde toplu olarak
propaganda yapılmasının yasak olduğuna,
4- Partilerin tanıtıcı nitelikte broşür
ve el ilanları dışında herhangi bir hediye ve eşantiyon dağıtmaları,
dağıttırmaları veya bunların üçüncü şahıslar ya da kurum ve kuruluşlar aracılığı
ile dağıtılmasının yasak olduğuna,
5- El ilanı
mahiyetindeki matbuaları dağıtacak kimselerin seçme yeterliğini haiz olmaları
gerektiğine, genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle
bunlara bağlı daire ve müesseseler, iktisadi devlet teşekkülleri ve bunların
kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde
memur ve hizmetli olarak çalışanların ilan dağıtamayacaklarına,
6- 298 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde sayılanlarla, kamuya yararlı dernekler ve bunlarda
görev almış bulunan memur ve hizmetlilerin halkoylamasında tarafsızlıklarını
korumak zorunda olduklarına, bu kapsamda olanların siyasi partilere her ne nam
ve ad ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmalarının yasak olduğuna,
7- Memur ve hizmetlilerin
siyasi bir partinin emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette
çalıştırmalarının, her türlü araç ve gereç ile imkanlarını
kullanmalarının veya kullandırılmalarının yasak olduğuna,
8- Propaganda için kullanılan
el ilanları ve diğer her türlü matbualar üzerinde, Türk Bayrağı, dini ibareler
bulundurulması yasak olup, propagandalarda Türkçe’den
başka dil ve yazı kullanılmasının yasak olduğuna,
9- Bankalar Kanunu’na tabi
teşekküllerin, seçmenin oyuna tesir etmek maksadıyla her türlü yayınlarda bulunmalarının
yasak olduğuna, daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıdaki fıkrada
mahiyeti belirlenen her türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınların
da aynı hükme tabi olduğuna,
10- 298 sayılı Kanunun 60/2.
maddesinde sayılanlar hariç 01 Ekim 2007 Pazartesi akşamına kadar duvar ilanı,
flama ve bayrak asılamayacağına,
11- 01 Ekim 2007 Pazartesi
akşamına kadar, sabit reklam yerlerinden (Bilboard, pano vs.) ilçe seçim kurullarının gözetim ve
denetiminde Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen siyasi partilerin başvuruda
bulunmaları halinde eşit sayı ve ücret karşılığında yararlanmalarının mümkün
olduğuna,
12-
Halkoylaması döneminde (halkoylamasının başlangıç tarihinden oy verme gününe
kadarki süreçte) şehir içi toplu ulaşımı sağlayan araçlara, propaganda içeren
afiş, flama ve posterlerin asılamayacağına,
13- Belediyelerin gözetim ve
denetiminde kullanılmakta olan raylı araçlara ve bu araçların bulunduğu yer
altı ve üstü merkezlerine veya raylı araçların içerisinde bulunan her türlü reklam araçlarının halkoylaması dönemi içerisinde propaganda
yasakları kapsamında olduğuna,
14- Cep telefonları ile belli bir merkezden yönlendirilmek
suretiyle halkoylamasında propaganda yapılamayacağına, yapıldığı takdirde
hukuki ve cezai açıdan ilgili imtiyaz şirketlerinin de sorumlu olacaklarına,
15- Propaganda
amacıyla; postaya açıktan, ambalajsız olarak verilecek el ilanı, broşür gibi
basılmış kağıtların belli bir adresi içermesi şartı ile,
sadece PTT kanalıyla oy verme gününden önceki gün olan 20 Ekim 2007 tarih saat:
00.00’a kadar (yani son yirmidört saat dışında)
dağıtımında kanunen bir sakınca olmadığına, ancak son yirmidört
saat içinde bu tür gönderilerin dağıtımının yasak olduğuna,
16- 298 sayılı Kanunun 60.
maddesinde belirtilen duvar ilanı ve afişle propaganda uygulama ve yasaklarının
halkoylamasının başlangıç tarihi olan 02 Ağustos 2007 tarihinden 01 Ekim 2007
tarihine kadar geçen süre içerisinde izlenmesi, gözetim ve denetiminin
yapılması mülki idare amirlerinin görev ve yetkisi dahilinde olduğuna,
01 Ekim 2007 tarihi ile 20 Ekim 2007 tarihleri
arasında ise yukarıda belirtilen uygulama ve yasakların denetiminin ilçe seçim
kurullarının yetkisi ve görevinde bulunduğuna,
II- HALKOYLAMASI PROPAGANDASININ BAŞLANGICI OLAN 14 EKİM 2007 TARİHİNDEN
İTİBAREN OY VERME GÜNÜNÜ TAKİP EDEN GÜNE KADAR OLAN SÜRE İÇİNDE;
1- 298
sayılı Kanun’un 62 nci maddesinde sayılı bütün daire,
teşekkül ve müesseselerle Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllere ait kaynaklardan
yapılan iş ve hizmetler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil) törenler
tertiplemek, nutuklar söylemek, demeçler vermek ve bunlar hakkında her türlü
vasıtayla yayınlarda bulunulmasının yasak olduğuna,
2- Başbakan ve bakanlarla, milletvekillerinin yurt
içinde yapacakları halkoylaması ile ilgili propaganda gezilerini makam
otomobilleri ve resmi hizmete tahsis edilen vasıtalarla yapamayacaklarına, bu
maksatla yapacakları gezilerde, protokol icabı olan karşılama ve uğurlamalar
ile törenlerin yapılamayacağına ve resmi ziyafet verilemeyeceğine, Başbakan ve
bakanların halkoylaması ile ilgili çalışmalarında ve konuşmalarında bu Kanun
hükümleriyle bağlı olduklarına, Başbakan, bakanlar, milletvekillerinin
halkoylaması ile ilgili yapacakları propaganda gezilerine hiçbir memurun
katılamayacağına,
III- Karar
örneğinin;
1- Tüm il ve
ilçe seçim kurulu başkanlıklarına,
2- Yüksek
Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilen siyasi parti genel başkanlıklarına,
3-
Cumhuriyet Başsavcılıklarına iletilmek üzere Adalet Bakanlığına,
4- Mülki İdari Makamlara iletilmek üzere
İçişleri Bakanlığına gönderilmesine,
5- Resmi
Gazetede yayımlanmasına,
31/07/2007 tarihinde oybirliği ile karar
verildi.
Başkan
Başkanvekili Üye Üye
Muammer
AYDIN Ahmet BAŞPINAR Hasan ERBİL Necati SÖZ
Üye Üye
Üye Üye
Cenker
KARAOĞLU Hüseyin EKEN Mehmet KILIÇ Bahadır DOĞUSOY