T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI
19.07.2004
GENEL YAZI: 2004/9
........................
1) Yüksek Seçim Kurulunca verilen 05.07.2004 günlü, 2373 ve 14.07.2004
günlü, 2397 sayılı karar örnekleri ilişikte gönderilmiştir.
2)
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 09.06.2004 gün ve 278
sayılı kararı uyarınca adli teşkilatı kapatılan yerlerde seçmen kütük
bürolarının taşındıkları ilçelerde ait oldukları ilçe adına ve bu ilçe seçim
kurulu başkanı hakiminin gözetim ve denetimi altında faaliyetlerini
sürdürmeleri gerektiğine Yüksek Seçim Kurulunca 22.06.2004 gün ve 2322 sayı ile
karar verilerek, söz konusu kararımız adli teşkilatı kapanan ilçeler ile bu
ilçelerin yargı alanı itibariyle bağlandıkları yerin İl ve İlçe Seçim Kurulu
Başkanlıklarına 24.06.2004 günlü, 6481 sayılı yazımız ile bildirilmişti.
Bu
nedenle, 2004 yılı Ocak ayı itibariyle iki yıl süreyle oluşturulan ancak adli
teşkilatı kapatılan yerlerin İlçe Seçim Kurulları yargı alanı itibariyle adli
yönden bağlandıkları ilçede varlığını koruyacağından bu yerlerde ilçe seçim
kurulunun yeniden teşekkülü gerekmediğinden, adli teşkilatı kapatılan ilçelere
ait tüm seçim iş ve işlemlerinin aynı kurul tarafından yürütülmesi; bu yer İlçe
Seçim Kurulu Başkanlığına ise, İl – İlçe seçim kurullarının iki yıl süreyle
yeniden oluşturulmasına dair Kurulumuzun 2004/2 sayılı kararında belirtilen
ilkeler doğrultusunda adli yönden bağlanılan ilçedeki mevcut seçim kurulu
başkanı dışındaki en kıdemli hakimin görevlendirilmesi ve hakimin görevi
devraldığına dair oluşum tutanağı ile yemin metninin 2004/2 sayılı kararımıza
ve 298 sayılı Kanunun 27. maddesine uygun olarak düzenlenerek gönderilmesi,
ayrıca bu ilçe seçim kurulu başkanlıkları ile seçmen kütük bürolarına doğrudan
ulaşılabilecek telefon ve telefaks numaralarının
kendi ilçe adlarıyla bildirilmesi gerekmektedir.
Bilgi
edinilmesi ve gereği rica olunur.
Cengiz ERDOĞAN
Yüksek Seçim Kurulu Başkanı
EKİ: 2 Adet Karar Örneği
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 2373
İtiraz No :
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca Kurulumuza sunulan
yazıda; aynen “İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 09.06.2004
günlü, B05OMAH0740001/45511 sayılı yazısında; Yüksek Seçim Kurulunca verilmiş
olan 10.01.2004 tarih ve 56 sayılı kararda yer alan “Bir köyde seçim
yapılabilmesi için, seçilme yeterliliğine sahip en az 20 kişinin olması
gerektiği açıktır.” hükmü karşısında pek çok köyde 28 Mart 2004 tarihinde
yapılan Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde köy muhtarı ve ihtiyar meclisi
üyeliği seçimlerinin yapılamadığı,
Ancak, son 40-50 yıldan buyana devam
eden gerek ekonomik gerekse diğer nedenlerden dolayı köyden kente veya yabancı
ülkelere göçün sonucu olarak pek çok köyün boşalmış veya çok az nüfusun yaşar duruma geldiği,
özellikle seçilme yeterliliğine sahip seçmen sayısı 20’nin altında bulunan köy
sayısının azımsanmayacak bir sayıda olduğu, bu durumun tüm illerde ve
bölgelerde bulunduğu, bu köylerin tüzel kişiliği devam ettiği için başta Köy
Kanunu olmak üzere pek çok kanunun, köy ve köylüye ilişkin muhtar ve ihtiyar
meclisine pek çok yetki, görev ve sorumluluk verdiği, bu köylerde köy tüzel
kişiliğinin halen devam ettiği, köyün genel karar organı olan köy derneğinin
mevcut olduğu, ancak yürütme organı olan muhtar ve ihtiyar meclisinin
bulunmadığı, bu durumun bir çok işin yürümesine engel olduğu, köyün tüzel
kişiliği devam ederken bu işlemi yapmak üzere muhtarın yerine ikame edilecek
bir makam olmadığından sorunların çözümsüz kaldığı, bunun yanında köylerin
ciddi bir oranında hala kadastro yapılmadığı ve tapulama olmadığı
düşünüldüğünde sorunun boyutlarının daha iyi anlaşılacağı, mevcut yasalara göre
bu sıkıntıların giderilebilmesi veya muhtar görevlendirilmesi de mümkün
olmadığı için Kurulumuzdan konunun yeniden değerlendirilmesi istenilmiştir.
Geçmiş dönemlerde, Yüksek Seçim
Kurulunca verilen;
Seçilme yeterliliğine sahip seçmen
sayısının muhtar ve ihtiyar meclisi üye sayısından (dokuz) daha az bir miktara
düşen köylerde muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliği seçimlerinin yapılmasına,
20 seçmenin bulunmadığı belirlenen
köylerde muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliği seçimlerinin yapılmasına olanak
bulunmadığına,
dair ekte bulunan ilke kararlarımız ile İçişleri
Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün yazısı gözönünde
bulundurularak, gerektiğinde bir komisyon çalışmasından sonra konunun Kurulca
yeniden değerlendirilerek gerekli kararın alınmasını takdirlerinize arz ederim.
” denilmiş olmakla, konu incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın 127 nci
maddesinde; “Mahalli İdareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirlenen ve karar
organları gene kanunla gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan
kamu tüzel kişileri” olarak tanımlanmış ve mahalli idareler organlarının
seçimlerine ilişkin esas ve usuller de 2972 sayılı Kanunla düzenlenmiştir.
2972 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre; köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi için
her köy bir seçim çevresidir. Köy tüzel kişiliği ortadan kalkmadıkça o köyde
seçim yapılması ise yasal bir zorunluluktur.
Aynı
Kanunun,
30 uncu maddesinde; nüfusu 1.000'e
kadar olan köylerde ihtiyar meclisine 8 üye seçileceği kurala bağlanmıştır.
31 inci
maddesinde de; en az altı aydan beri o köyde oturmak şartıyla 25 yaşını
dolduran her Türk vatandaşının muhtar veya ihtiyar meclisi üyesi olabileceği
öngörülmüştür.
Öte yandan,
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde ise; onsekiz
yaşını dolduran her Türk vatandaşının seçme ve halk oylamasına katılma hakkı
olduğu vurgulanmıştır.
Ayrıca, 442 sayılı Köy Kanununun değişik 30.
maddesinde; “Karı, koca, ana, baba, kız, oğul, gelin, güvey ve kardeşlerin
ihtiyar meclisinde aza olarak bir arada bulunmaları yasaktır. Bunların seçilmiş
olduğu görülür ise içlerinden en çok sayı kazanmış olan kadın veya erkek
azalıkta bırakılır. Sayıları beraber olur ise evli olan ikisi de evli ise yaşı
büyük olan, yaşları da beraber ise çocuğu çok olan tercih olunur. Çocuk adedi
de beraber olur ise kur’a çekilerek kur’a da adı önce çıkan azalığa alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Bundan ayrı
olarak, bu durumda olan yerleşim birimlerinde (köylerde) köy halkının tekrar
köye döndükleri ve köyün iskana açıldığı mülki ve
idari amirlikçe belirlendikten sonra, daha önce seçmen kütüğü yazımı yapılmamış
olan yerleşim biriminde İlçe Seçim Kurulu Başkanlığınca Seçim Zabıt Katibi veya
Seçim Müdürü vasıtasıyla yeniden seçmen kütüğü yazımı yapılması ve düzenlenecek
listelerin Güncelleştirme Genelgesindeki esaslar çerçevesinde güncelleştirilip
kullanılması; şayet bu yerlerde daha önceden oluşturulmuş seçmen kütükleri var
ise bu listelerin askıya çıkarılmak suretiyle yine Güncelleştirme Genelgesi
uyarınca güncelleştirilerek kullanılması uygun görülmüştür.
Değinilen yasal metinler karşısında;
bir köyde seçim yapılabilmesi için, seçilme yeterliliğine sahip en az Dokuz (9)
kişinin olması gerektiği açıktır. Ayrıca, köyün tüzel kişiliğinin varlığını
koruyor olmasının, bu sayının aranması zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağında
da kuşku yoktur.
S O N U Ç:
Açıklanan
nedenlerle;
1- Bir köyde
seçim yapılabilmesi için, seçilme yeterliliğine sahip en az Dokuz (9) kişinin
olması gerektiğine ve ayrıca köyün tüzel kişiliğinin varlığını koruyor
olmasının, bu sayının aranması zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağına,
2- Söz konusu yerleşim birimlerine ait
seçmen kütüğünün ise yukarıda açıklandığı şekilde düzenlenerek kullanılmasına,
3- Karar
örneğinin Kurulumuz Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne, İdari ve Mali İşler
Dairesi Başkanlığına ve İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü ile
tüm İl ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıklarına gönderilmesine,
05.07.2004 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
Cengiz ERDOĞAN Ahmet Hamdi ÜNLÜ Kenan ATASOY Yılmaz DERME
(M)
Yücel IRMAK Yurdaer
ÖZDİLEK Ramazan Yaman TAŞAN Mehmet Rıza ÜNLÜÇAY
(M) (M)
Ahmet BAŞPINAR Muammer AYDIN
Hasan ERBİL
(M)
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 2373
İtiraz No :
- K A R Ş I O Y -
442 sayılı Köy Kanununun değişik 30.
maddesinde; “Karı, koca, ana, baba, kız, oğul, gelin, güvey ve kardeşler”
derecesinde akrabalık ilişkisi bulunan kişilerin köy ihtiyar meclisi toplantısında
bir araya gelemeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Köy tüzel kişiliğinin devam etmesi
nedeniyle, seçilme yeterliliği taşıyan en az dokuz kişinin mevcut olması
durumunda seçim yapıldığı takdirde, bu kişilerin tamamının muhtar veya ihtiyar
meclisi üyeliğine seçilecekleri ve çok kuvvetli olasılıkla akrabalık ilişkisi
nedeniyle aynı toplantıya katılamayacakları ve karar alamayacakları açıktır.
Bu durumda yakın akrabalık ilişkisi
bulunmayan muhtar ve ihtiyar meclisinin oluşturulması için seçimin yenilenmesi
ve muhtemelen bu yenilemenin tekrarlanması gerekecektir.
Tamamının muhtar ve azalığa
seçilmesi sonucunu doğuran ve çok büyük olasılıkla yakın akrabalık nedeniyle
toplanması mümkün olamayacak sayıda kişi ile seçim yapılmasının pratik yanı ve
anlamı yoktur.
Bu tür sıkıntıları ortadan kaldırmak
için, seçimlerin en az 20 seçmenin mevcut olmasına bağlayan daha önceki
kararlarımızın değiştirilmesini gerektirecek bir gerekçede mevcut değildir.
Açıklanan bu nedenlerle, seçilme
yeterliliğine sahip en az 9 seçmenin bulunduğu köylerde seçim yapılmasını
öngören karara karşıyız.
Üye Üye Üye Üye
Kenan ATASOY Yücel IRMAK Mehmet Rıza
ÜNLÜÇAY Hasan ERBİL
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 2397
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca,
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 4448
sayılı Kanunla değişik 182. maddesinde yer alan memur aylık katsayısı yeniden
belirlenmiş olduğundan, çalışanların gündeliklerinin Kurulca yeniden
belirlenmesinin istenilmesi sebebiyle konu incelendi;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Bilindiği üzere; 29.08.1999 günlü Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 4448 sayılı Kanunla 298 sayılı Kanunun 182.
maddesi değiştirilmiş ve Yüksek Seçim Kurulu’nda çalışanların gündelik tavanı
600 gösterge sayısının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktara yükseltilmiştir.
Sözü geçen 298 sayılı Kanunun 4448 sayılı Kanunun 3. maddesiyle
değişik 182. maddesinin birinci fıkrasında, seçim kurulu başkan ve üyeleri ile
bu Kanun gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde ve
dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere, siyasi parti temsilcilerine ve
hariçten alınarak çalıştırılacaklara ödenecek gündeliklerin gündelik miktarı
600 (Altıyüz) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere Yüksek Seçim
Kurulu’nca belirleneceği ve bu ödemelerin herhangi bir vergiye tabi
tutulmayacağı hükmü yer almıştır.
5027 sayılı 2004 Mali Yılı Bütçe
Kanunu ve 30.12.2003 tarih ve 2003/6698 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2.
maddesine istinaden kamu personelinin özlük haklarına ilişkin hükümlerde
yeniden düzenleme yapılmış ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğünün 23.06.2004 günlü tel yazısı ile de söz
konusu düzenlemeye göre 01.07.2004 tarihinden geçerli olmak üzere memur aylık
katsayısının (38.610) olarak yeniden saptandığı bildirilmiştir.
Bu duruma göre, Başkanlık teklifinde
de belirtildiği üzere, Yüksek Seçim Kurulu’nca verilen 24.01.2004 gün ve 186
sayılı kararla belirlenen ücretlerin yeniden belirlenmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, ücretler aşağıdaki
şekilde yeniden belirlenmiştir.
Başkan ve Üyeler 23.150.000
Birinci Derecede Sorumlu Görevliler 17.350.000
İkinci Derecede Sorumlu Görevliler 17.250.000
Üçüncü Derecede Sorumlu Görevliler 17.150.000
Şoför ve Hizmetliler 17.000.000
Şoförler (Başka Kurum personeli olup
görevlendirilenler) 14.000.000
Yüksek Seçim Kurulu’na (298 sayılı
Kanunun 31. maddesi gereğince dışarıdan alınıp başka bir yerde çalışmayan ve
sosyal güvenliği bulunmayan İkinci, Üçüncü Derece Sorumlu görevlerde çalışanlar
ile şoför ve hizmetli olarak çalıştırılanlara gündelik olarak 17.350.000.-lira
ödenir.)
Başkanlar ve İl Seçim Kurulları
Üyeleri 19.500.000
Seçim Müdürleri 17.350.000
İlçe Seçim Kurulları Üyeleri 14.700.000
Memurlar 14.700.000
Askı Yeri Görevlileri, Şoförler ve
Hizmetliler 14.000.000
Başkan 17.350.000
Üye 15.500.000
D-
Bina Sorumluları 17.350.000
Seçim işlerinde çalıştırılacak
olanların yaptırılacak işin niteliklerine göre hangi derecede sorumlu görevli
oldukları Yüksek Seçim Kurulu Başkanı tarafından belirlenir.
E- Sandık
seçmen listelerinin güncelleştirilmesi ile ilgili (çoğaltma ve seçmen bilgi
kağıtlarının yazımı ile dağıtımı dahil) bütün
işlemlerin seçmen kütükleri bürolarında görevli daimi personel tarafından
yapılması asıl olmakla beraber, güncelleştirmeye tabi listelerdeki seçmen
sayısı çok olan yerlerde işlemlerin bu şekilde bitirilemeyeceğinin anlaşılması
üzerine doğan zorunluluk nedeniyle dışardan memur çalıştırılması halinde,
1- Karbonlama, iğneleme, daktilo ile
yazma, yazılanların okunup düzeltilmesi, tasnif ve mühürleme işlemlerinin
tümünü kapsamak üzere listeye yazılı her seçmen için 46.000.- TL.
2- Seçmen bilgi kağıtlarının
yazımında yazılan her kağıt için 67.500. – TL.
3- Seçmen bilgi kağıtlarının
dağıtımında adrese ulaştırılan her bilgi kağıdı için 46.000.- TL.
4- Seçmen listelerinin fotokopi ile
çoğaltılmasına başvurulduğu takdirde her sayfa başına 75.000.- lirayı aşmamak
üzere,
Ücret
ödenir.
5- Sandık seçmen listelerinin
bilgisayarda yazılması durumunda, yapılacak çalışmaya ilişkin ödemenin bu ücret
genelgemize göre bilgisayarda yapılan dökümlerde kişiye çalıştığı gün esas
alınarak ödeme yapılması gerekir.
MADDE 3- İl, İlçe Seçim ve Sandık Kurullarının yedek üyelerine ancak asıl üye yerine
kurula katılıp çalıştıkları günler için ücret ödenir.
MADDE 4- Seçim
kurulu başkanları, gerekli hallerde, seçime ait işlerin toptan yaptırılmasını
uygun görecekleri kimselere verebilirler. Bu şekilde yaptırılan işlerin normal
olarak kaç günde bitirilebileceği Kurul Başkanlarınca takdir edilerek bu
günlere karşılık olan ücret veya gündelikler 1. maddedeki memur ve hizmetliler
için kararlaştırılmış olan miktarlarda ödenir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 298 sayılı Kanunun
değişik 182. maddesi uyarınca üst sınırı 23.150.000.- lira olan ücret
tarifesinin yukarıdaki şekilde belirlenmesine, değişikliğin 01.07.2004
tarihinden itibaren geçerli olmasına, karar örneğinin tüm il ve ilçe seçim
kurulu başkanlıklarına gönderilmesine,
14.07.2004 tarihinde oybirliği ile
karar verildi.
Cengiz ERDOĞAN Ahmet Hamdi ÜNLÜ Kenan ATASOY Yılmaz DERME
Yücel IRMAK Yurdaer
ÖZDİLEK Hasan ERBİL