T.C.

YÜKSEK SEÇİM KURULU

Karar No : 279

- K A R A R -

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından alınan 03.01.2004 günlü yazıda, aynen; "2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı Kanunun 8. maddeleri ve Kurulumuzun 10.10.2003 gün ve 886 sayılı kararı uyarınca, 28 Mart 2004 Pazar günü Mahalli İdareler Genel Seçimleri yapılacaktır. Yapılacak bu seçimlerde görev ifa edecek sandık kurullarına her seçim türü için yapacakları işlemlerde Yurt genelinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla bir genelge hazırlanması ve yürürlüğe konulması gerekmektedir. Mahalli İdareler Genel Seçimleri için, sandık kurullarının görev ve yetkilerini belirleyen genelgenin hazırlanarak karara bağlanması takdirlerinize arz olunur.” denilmiş olmakla, konu ve hazırlanan genelge taslağı birlikte incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 8. maddeleri ve Yüksek Seçim Kurulunca verilen 10.10.2003 gün ve 886 sayılı karar uyarınca, 28 Mart 2004 Pazar günü Mahalli İdareler Genel Seçimleri yapılacaktır.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/10. maddesinin verdiği yetki doğrultusunda, 298 ve 2972 sayılı Kanun hükümleri ile yürütülecek seçim iş ve işlemlerinde Yurt genelinde birlikteliğin sağlanması amacıyla; geçmiş uygulamalar da göz önünde buldurularak sandık kurullarının görev ve yetkilerinin belirlenmesi gerekmektedir.

Bu amaçla hazırlanan ve yeniden düzenlenen Örnek: 138 sayılı genelgenin yürürlüğe konulması uygun bulunmuştur.

S O N U Ç:

1- 28 Mart 2004 Pazar günü yapılacak Mahalli İdareler Genel Seçimlerinin sağlıklı ve düzenli yürütülüp sonuçlandırılması amacı ile sandık kurullarının görev ve yetkilerini içeren genelgenin 138 Örnek sayısı ile kabulüne, genelgenin kararın eki sayılmasına,

2- Karar örneğinin ve eki genelgenin seçime katılacak siyasi partilerin genel başkanlıklarına gönderilmesine,

3- Genelgenin yeterli miktarda bastırılarak tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına yeteri kadar gönderilmek üzere, Kurulumuz İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmesine,

4- Karar örneği ve eki genelgenin Resmi Gazete’de yayımlanmasına,

08.02.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan Başkanvekili Üye Üye

Cengiz ERDOĞAN Ahmet Hamdi ÜNLÜ Kenan ATASOY Yılmaz DERME

Üye Üye Üye

Yücel IRMAK Ramazan Yaman TAŞAN Hasan ERBİL

28 MART 2004 PAZAR GÜNÜ YAPILACAK MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ

GENEL SEÇİMLERİNDE SANDIK KURULLARININ GÖREV VE

YETKİLERİNİ GÖSTERİR GENELGE

F İ H R İ S T İ

Madde Sayfa

- Kapsam...................................................................................................... 1 2

- Deyim.......................................................................................................... 2 2

- Bina Sorumlularının Görevleri.................................................................. 3 2

- Sandık Bölgelerinde, Bütün Seçimlerin Aynı Sandık Kurulu Tarafından 4 3

Yürütülmesi

- Sandık Kurullarının Görev ve Yetkileri...................................................... 5 3

- Sandık Kurulu Başkanının İlk Önce Yapacağı İşler....................................... 6 3

- Sandık ve Torba Sayısı............................................................................... 7 4

- Oy Zarfları ve Bandrollar............................................................................... 8 4

- Başkan ve Üyelerin Toplantıya Gelmemesi Halinde Yapılacak İşler...... 9 5

- Sandığın Konulacağı Yerin Belirlenmesi....................................................... 10 5

- Kapalı Oy Verme Yeri.................................................................................. 11 5

- Kapalı Oy Verme Yerine Asılacak Levha...................................................... 12 6

- Sandık Seçmen Listesinin, Seçime Katılan Siyasi Partilerin Adayları ve

Bağımsız Adayları Gösteren Listenin Sandık Alanına Asılması .............. 13 6

- Sandık Yerinin İlanı......................................................................................... 14 6

- Sandık Alanı.................................................................................................. 15 6

- Sandık Alanında Bulunabilecekler.................................................................. 16 6

- Sandık Alanında Bulunacak Aday ve Gözlemciler ................................... 17 6

- Sandık Kurulunun And İçmesi........................................................................ 18 7

- Kurulca İşlemlerin Nasıl Yapılacağı, Tedbirlerin Nasıl Alınacağı, İşlemlerle

Kararların Deftere Nasıl Geçirileceği ve Üyelerin Başkana Yardımı........ 19 7

- Sandık Alanında Düzenin Sağlanması ve Başkana Ait Yetkiler .................... 20 7

- Oy Verme Yetkisi........................................................................................... 21 8

- Oy Verme Süresi............................................................................................. 22 8

- Oy Verme Gününde Sandık Kurulunun Toplanma Zamanı ve Hemen….. 23 9

Yapacağı İşler

- Sandık Kurulu Önüne Alınmada Sıra .............................................................. 24 9

- Özürlüler, Tutuklular ve Hükümlülerin Oy Kullanması .............................. 25 9

- Oy Verme Düzeni............................................................................................. 26 9

- Seçmen Kimliğinin Tespiti............................................................................. 27 10

- Oy Vermede Sıra.............................................................................................. 28 10

- Hangi Seçime İlişkin Oy Pusulasının Hangi Renk Zarfa Konulacağı -

Aynı Zarfa Konulacak Oy Pusulaları ............................................................ 29 10

- Oy Verme......................................................................................................... 30 11

- Kapalı Oy Verme Yerinde Kalma................................................................... 31 12

- Okuma – Yazma Bilmeyen Seçmenlerin Oy Kullanmaları ............................... 32 12

- Sandık Kurulu Başkan ve Üyeleri ile Bina Sorumlularının Oy Vermeleri . 33 12

- Sayım ve Döküm Başlamadan Önce Yapılacak İşler,

Birlikte Yapılan Seçimlerde Sandıkları Açma Sırası ........................................ 34 13

- Sayım ve Dökümün Açık Olması ve Sayım Düzeni...................................... 35 13

- Masa Üzerindeki Eşyaların Kaldırılması, Oy Verenler Sayısının

Denetlenmesi ve Tutanağa Geçirilerek İlanı .................................................... 36 13

- Kullanılmayan Birleşik Oy Pusulaları ve Zarflar........................................... 37 14

- Sandığın Açılması, Zarfların Sayılması, Geçerli ve Geçersiz Zarfların……….. 38 14

Ayrılması

Madde Sayfa

- Sayım ve Döküm Cetvelinin Boş Bulunduğunun Orada………………. 39 15

Bulunanlara Gösterilmesi

- Başkanın Sayım ve Döküm Sırasında Kurul Üyeleri Arasında İş…………. 40 15

Bölümü Yapması

- Belediye ve İl Genel Meclisi Seçimlerinde Zarfların Açılması ve

Oyların Sayım ve Dökümü ........................................................................... 41 15

- Geçerli Sayılmayacak Zarflar ve Oy Pusulaları ............................................. 42 16

- İl ve Belediye Seçimlerde Seçim Sonuçlarının

Sayım ve Döküm Cetvellerine Geçirilmesi ................................................. 43 17

- Gözlemcilerin Oy Pusulalarını Denetlemeleri ................................................. 44 17

- İl Seçimine Ait Sayım ve Döküm Cetveli Sonucunun Tutanağa …………. 45 17

Geçirilmesi

- İl Genel Meclisi Üyeliği Seçimi Sonucunu

Gösterir Tutanak Özetinin Sandık Alanına Asılması ....................................... 46 18

- Belediye Seçimine Ait Sayım ve Döküm Cetveli Sonucunun ……………. 47 18

Tutanağa Geçirilmesi

- Belediye Seçimlerinde Sonucu Gösteren Tutanak Özetinin Sandık …………. 48 19

Alanına Asılması

- Köy ve Mahalle Seçimlerindeki Oy Pusulalarına İlişkin Özel Hükümler....49 20

- Köy ve Mahalle Seçimlerinde Geçerli Sayılmayacak Oy Zarfları ve…………. 50 20

Oy Pusulaları

- Köy ve Mahalle Seçimlerinde Sonucun Sayım ve Döküm Cetveline………51 21

Geçirilmesi

- Köy ve Mahalle Seçimine Ait Sayım Cetveli Sonucunun Tutanağa Geçirilmesi 52 22

- Köy ve Mahalle Seçimi Sonucunu Gösterir Tutanak Özetinin Asılması....53 22

- Sayıma İlişkin Kağıt ve Belgelerin Paketlenerek Torbaya Konulması............. 54 23

- Sayıma İlişkin Torbaların (Kağıt ve Belgelerin) İlçe Seçim Kurulu Başkanına

veya Görevli Geçici İlçe Seçim Kurulu Başkanına Teslimi....................... 55 23

- Sandık Kurullarınca Kullanılacak ve Düzenlenecek Basılı Kağıtlar................ 56 24

- Şikayet ve İtiraz............................................................................................. 57 25

- Şikayete Yetkili Kimseler................................................................................ 58 25

- Şikayetlerin Nasıl Yapılacağı ve Sözlü Şikayetin Tutanağa Geçirilmesi. 59 26

- Şikayet Üzerine Yapılacak İnceleme................................................................. 60 26

- Şikayetin Karara Bağlanması......................................................................... 61 26

- Şikayetin Süresi ve Süresinden Sonra Yapılacak Şikayetin Reddi .................. 62 26

- Sandık Kurullarının Kararlarına İtiraz............................................................ 63 26

- Sandık Kurullarının İtirazı İlçe Seçim Kuruluna Ulaştırılması ve

İtiraz Edene Alındı Kağıdı Verilmesi................................. ............................... 64 26

- İtiraz Üzerine Verilecek Karara Sandık Kurulunun Uymak Zorunda ……...65 27

Olması

- Şikayetin veya İtirazın Sandık İşlerini Durdurmayacağı..................................... 66 27

- Kararların Bildirilmesi ve Tebliği.................................................................... 67 27

- Genelgenin Dayanağı ve Yürürlüğe Girmesi..................................................... 68 27

---------- o ----------

28 MART 2004 PAZAR GÜNÜ YAPILACAK MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ

GENEL SEÇİMLERİNDE SANDIK KURULLARININ GÖREV VE

YETKİLERİNİ GÖSTERİR GENELGE

Örnek: 138

Kapsam

Madde 1- Bu genelge; il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı (büyükşehir belediye başkanlığı dahil) ve belediye meclisi üyeliği, mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeliği, köy muhtarı ve ihtiyar meclisi üyeliği seçimlerinde; sandık kurullarının görev ve yetkilerini, uygulayacakları işlemleri, oy verme şekillerini, şikayet ve itirazlar ile bunların incelenmesi usullerini kapsar.

Deyimler

Madde 2- Bu genelgede geçen;

Belediye Seçimi deyimi; büyükşehir belediye başkanı, belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçimlerini,

İl Seçimi deyimi; il genel meclisi üyeleri seçimlerini,

Köy Seçimi deyimi; köy muhtarları ve ihtiyar meclisi üyeleri seçimlerini,

Mahalle Seçimi deyimi; mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri üyeleri seçimlerini,

ifade eder.

EVET mühürü deyimi, TERCİH mühürünü de kapsar.

Bina Sorumlularının Görevleri

Madde 3-

a) Binaya getirilen oy sandıkları ile paravanları imza karşılığı teslim almak ve bunların yerlerine yerleştirilmesinde sandık kuruluna yardım etmek,

b) Seçimde kullanılacak masa, sıra, sandalye gibi araç ve gereçleri temin etmek,

c) Oy verme günü oy vermenin başlama saatinde görev yerine gelmeyen sandık kurulunu ilgili ilçe seçim kuruluna bildirmek,

d) Oy verme süresince binadan ayrılmamak ve oy vermenin düzen içinde geçmesi için sandık kurulu başkanının isteklerini yerine getirmek,

e) Sandık kurullarının görevlerini tamamlayıp binayı terkettikten sonra sandık alanında unuttukları oy zarfı, oy pusulası gibi seçim kağıtlarını paketleyip ilgili ilçe seçim kuruluna teslim etmek,

f) Oy verme günü binanın (ısınma, su, elektrik, telefon v.s.) gibi hizmetlerinin işler durumda bulundurulması için gerekli önlemleri almak,

g) Seçim sonuçlarını gösteren tutanakların bir hafta süre ile ilan yerinde asılı kalmasını sağlamak,

h) Sayım döküm işlemleri biter bitmez ulaşımını sağlamak için ilçe seçim kuruluna haber vermek,

Sandık Bölgelerinde, Bütün Seçimlerin

Aynı Sandık Kurulu Tarafından Yürütülmesi

Madde 4- Mahalli idareler ile mahalle muhtarlıkları ve ihtiyar heyeti - meclisi üyeliği seçimlerinde oy verme iş ve işlemleri bir sandık bölgesinde aynı sandık kurulu tarafından yürütülür. Örneğin: Oluşturulan sandık kurulu, köyde, il ve köy seçimini; beldede ise, il, belediye ve mahalle seçimleri ile ilgili oy verme işlemlerini yürütür (298 S.K.5).

Sandık Kurullarının Görev ve Yetkileri

Madde 5- Sandık kurullarının başlıca görev ve yetkileri şunlardır:

a) Sandık alanı içinde seçimin düzenle yürütülmesi için gereken tedbirleri almak, oy verme işlerini yönetmek ve denetlemek,

b) Sandık alanında sandığın konulacağı yeri belirlemek, sokak başlarına, bu yeri göze çarpacak surette gösterir işaretleri koymak ve sandığın yerini alışılmış araçlar ile duyurmak,

c) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde cezaevi idaresinin de görüşü alınarak ilçe seçim kurulu başkanının gözetiminde sandığın konulacağı yeri belirlemek,

d) Sandığa atılmış olan oy pusulalarını saymak, dökümlerini ve sonuçlarını tutanağa geçirmek ve bunları seçim işlerine ait diğer evrak ile birlikte, derhal ilçe seçim kuruluna teslim etmek,

e) Oy verme işleri hakkında ileri sürülecek şikayet ve itirazları incelemek, karara bağlamak ve kararları tutanak defterine geçirerek altını imzalamak,

f) Sandık kurulu tutanak defterindeki matbu tutanakları ve diğer gereken tutanakları tutmak ve altını imzalamak,

g) Bütün seçimler için tutanak defteri kullanmak,

h) Bu kararlardan itiraza uğrayanları derhal ilçe seçim kuruluna göndermek,

i) Kanunlarla ve Yüksek Seçim Kurulu genelge ve kararları ile verilen diğer görevleri yapmak (298 S.K. 71),

j) Listesinde “ÖZÜRLÜ SEÇMEN VARDIR” ibaresi bulunan sandıkları, binaların uygun yerine koymak,

k) Oy verme ve sayım döküm sonunda kullanılan, kullanılmayan ve geçersiz sayılan oy pusulalarını, oy zarflarını ayrı ayrı paketleyerek (sandık alanında seçim evrakı bırakmadan) seçim tutanağı ile birlikte ilçe seçim kuruluna teslim etmek,

Sandık Kurulu Başkanının İlk Önce Yapacağı İşler

Madde 6- Sandık kurulu başkanı, oy verme gününden en az 48 saat önce, ilçe seçim kurulu başkanından veya görevli geçici ilçe seçim kurulu başkanından aşağıda yazılı oy verme araçlarını tutanakla teslim alarak, zamanında sandık yerinde bulundurur (298 S.K. 68/2).

a) Ağzı mühürlü veya paketlenmiş sandık kurulu mühürü,

b) Her sandık için yeteri kadar (EVET-TERCİH) yazılı mühür,

c) Sandık bölgesinde yapılan belediye seçimiyle ilgili siyasi parti adaylarını ve varsa bağımsız adayları gösteren listeler,

d) Kapalı oy verme yerine/yerlerine asılacak (Örnek: 19) numaralı açıklama levhası,

e) Yeterli sayıda oy sandığı,

f) Belediye başkanlığı, (büyükşehir belediye başkanlığı dahil) belediye meclisi üyeliği, il genel meclisi üyeliği seçimleri için ayrı ayrı olmak üzere, üstü il seçim kurulu tarafından numaralanıp mühürlenmiş ve sandık seçmen sayısının % 15'i kadar fazla sayıda hazırlanmış olan birleşik oy pusulası paketleri ile mahalle ve köy seçimlerinde kullanılmak üzere yeteri kadar boş beyaz kağıt (2972 S.K. 18/h),

g) Sandık bölgesinde yapılacak seçimler için öngörülen renkte ve yeterli sayıda, üstü ilçe seçim kurulu başkanlığı mühürünü taşıyan zarf,

h) Seçim sandıklarının önüne ve üstüne yapıştırılacak bandrol,

i) En az iki ıstampa ve ıstampa mürekkebi(ıstampa mürekkebi ıstampalara 24 saat önce sürülerek hazırlanmalıdır ), çıkmayan boya, mühür mumu ve sicim ile sahifeleri ilçe seçim kurulu başkanlığınca mühürlenmiş tutanak defteri, sayım cetvelleri ve tutanak kağıtları, boş torbalar, tükenmez kalem,

j) Her yaprağı ilçe seçim kurulu tarafından mühürlü ve sonu onaylı olan üç imza sütunlu iki nüsha sandık seçmen listeleri,

k) Ceza infaz kurumları ve tutukevi sandık kurulu başkanları için ilçe seçim kurulu başkanınca her sayfası onaylanmış tutuklu seçmen listesi,

l) Sahiplerine verilememiş olan seçmen bilgi kağıtları,

m) Sandık kurullarının görev ve yetkilerini gösterir (Örnek: 138) sayılı bu genelge,

n) Sandık kurulu başkan ve üyeleri ile bina sorumlularının ve güvenlik görevlilerinin hangi seçimde oy kullanma haklarının bulunduğuna dair belgeler (Örnek: 142) ve diğer gerekli araçlar (298 S.K.94),

Sandık kurulu başkanı yukarıda sayılan araç ve gereçleri teslim aldıktan sonra ilçe seçim kurulu başkanı tarafından daha önce kendisine adı bildirilen bina sorumlusu ile haberleşmek suretiyle sandığın götürüleceği gün ve oy verme günü binada hazır bulunmasını ister.

Sandık ve Torba Sayısı

Madde 7- Yalnız köy ve il genel meclisi seçimi yapılacak yerlerdeki sandık kurullarına iki; mahalle, belediye ve il genel meclisi seçimi yapılacak yerlerdeki sandık kurullarına üç oy sandığı ve aynı sayıda torba verilecektir.

Oy Zarfları ve Bandrollar

Madde 8- Belediye seçimlerinde MAVİ, il seçimlerinde TURUNCU, mahalle ve köy seçimlerinde SARI renkli oy zarfları kullanılacaktır.

Seçmen; oyunu, belediye, il, köy ve mahalle seçimleri için ayrı ayrı belirlenmiş olan sandıklarda kullanacaktır. Bu amaçla, belediye seçimine ayrılan sandığın önüne ve üstüne (Örnek: 78), il seçimine ayrılan sandığın önüne ve üstüne (Örnek: 79), mahalle ve köy seçimine ayrılan sandığın önüne ve üstüne de (Örnek: 77) numaralı bandrollar konulacaktır.

Başkan ve Üyelerin Toplantıya Gelmemesi Halinde Yapılacak İşler

Madde 9- İlçe seçim kurulu başkanınca gerekli görülen herhangi bir toplantı günü toplantıya gelmeyenlerin veya toplantıyı bırakıp gidenlerin yerine bunların yedeği getirilerek kurul tamamlanır (298 S.K. 23). Şayet, bu dahi mümkün olmaz ve kurul üyeleri sayısı yarıdan (üç’ten) aşağı düşerse bu konu tutanağa geçirilir ve eksiklikler, o çevrede bulunan seçme yeterliğine sahip, okur-yazar olanlar arasından başkanın seçeceği kimselerle doldurulur (298 S.K. 73).

Herhangi bir toplantıya gelmemiş olması veya toplantıyı bırakıp gitmesi nedeniyle başkan ve üyenin yerine başka bir kimsenin göreve alınması o başkan ve üyenin diğer bir toplantıya gelmesi halinde görevini yapmasına engel olmaz.

Sandık kurulu başkanının herhangi bir toplantıda görevi başına gelmemesi veya toplantıyı bırakıp gitmesi halinde, yerine kurulun partili olmayan ve kurs gören memur üyesi, bu da yoksa üyelerden yaşlısı başkanlık eder. Yaş konusunda uyuşmazlık çıkarsa nüfus cüzdanındaki bilgi esas tutulur.

Sandığın Konulacağı Yerin Belli Edilmesi

Madde 10- Sandık alanında, sandıkların konulacağı yeri varsa bina sorumlusu ile görüşerek, sandık kurulu kararlaştırır. Sandıkların konulacağı yerlerin belirlenmesinde, seçmenin oyunu kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebilmesi göz önünde bulundurulur.

Dağınık mahalle ve sair yerleşim yerleri bulunan köylerde veya köylerin birbirlerine yakın olduğu durumlarda seçim sandıklarının tek mahalde veya bir köyde toplanmasına ilçe seçim kurulu karar vermiş ise, bu karar göz önünde tutularak belirlenen yere sandık konulur (2972 S.K. Ek Md. 2).

Özürlü seçmenlerin kayıtlı olduğu sandık seçmen listelerine ait sandıklar, bunların rahatlıkla ve kolaylıkla oy kullanmalarını sağlamak amacıyla binaların uygun yerlerine konulur (298 S.K. 36/7, 74).

Sandıklar; okul, (özel okullar ve özel dershaneler dahil) avlusu veya salonların elverişli kısımları gibi geniş ve umumi yerlere konulur. Açık yerlerde, saçağı, sahanlığı, sundurması bulunan yerler üstün tutulur.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde ilçe seçim kurulu başkanı ile birlikte sandığın konulacağı yeri sandık kurulu başkanı tespit eder, bu tespitte cezaevi yönetiminin görüşü alınır.

Kışla, karargah, ordugah gibi askeri bina ve tesislerle, karakollara ve parti binalarına, muhtarlık odalarına, camilere ve diğer ibadethanelere sandık konulamaz (298 S.K. 74).

Kapalı Oy Verme Yeri

Madde 11- Kapalı oy verme yerleri, oyların gizliliğini ve seçmenlerin oylarını tam bir serbestlik içinde vermelerini sağlayacak, dışarıdan içerisinin gözetlenmesine imkan bırakmayacak elverişli bir durumda olacaktır.

Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliği sağlayacak şekilde birden fazla kapalı oy verme yeri hazırlar. Kapalı oy verme yerlerinde, köy ve mahalle seçimleri için oy pusulası olarak kullanılacak beyaz kağıtlar, kalem, masa ve ıstampa bulundurulacaktır (298 S.K. 75, 76).

Kapalı Oy Verme Yerine Asılacak Levha

Madde 12- Sandık kurulu, sandıkların konulacağı yeri ve kapalı oy verme yerlerini belirledikten sonra buralara 298 sayılı Kanunun oy verme serbestliğine ve gizliliğine ilişkin hükümlerini içeren levhayı (Örnek: 19) asar (298 S.K. 76).

Sandık Seçmen Listesinin, Seçime Katılan Siyasi Partilerin Adayları

ve Bağımsız Adayları Gösteren Listenin Sandık Alanına Asılması

Madde 13- Seçime katılan siyasi partilerin kesin adayları ile bağımsız adayları gösteren ve sandık kurulu mühürünü taşıyan liste ile her yaprağı ilçe seçim kurulu başkanı tarafından mühürlü ve sonu onaylı sandık seçmen listesi, sandık alanının seçmenlerin kolayca görüp inceleyebilecekleri uygun bir yerine asılır. Ceza ve tutukevlerinde bu listeler cezaevi idaresinin görüşü de alınmak suretiyle elverişli alana asılır (298 S.K. 68/2, 13; 2839 S.K. 27/3).

Sandık Yerinin İlanı

Madde 14- Sandık kurulu başkanı, sandıkların konulduğu yeri, göze çarpan işaretlerle veya alışılmış araçlarla halka duyurur.

Sandıkların bulunduğu yere giden sokakların başına, o yeri gösteren yazılar ve işaretler (Örneğin "10 numaralı sandığa gider" yazısı ve ok işareti) konulur.

İlçe seçim kurulu başkanı; İstanbul, İzmir, Ankara ve Konya gibi büyükşehirlerde seçmenlerin sandık yerlerini kolayca bulabilmeleri için ve sorulduğunda gerekli bilgiler verilmek üzere, her bir sandığa komşu ve numaraca yakın olan sandıkların bulundukları yerleri gösteren birer yazıyı, sandık kurulu başkanlarına verir. Gerektiğinde, sandık kurulu başkanlarından bazılarını, belli bir mahalle veya birkaç mahallede oturanların oy verecekleri sandıkların yerlerini gösteren çizelgeleri herkesin görebileceği yerlere asmakla da görevlendirebilir.

İlçe seçim kurulları, diğer şehir ve kasabalarda da yukarıdaki fıkra hükmünün uygulanmasına karar verebilir.

Sandık Alanı

Madde 15- Sandıkların, kapalı oy verme yerinin ve sandık kurulunun yerleştiği yer merkez olmak üzere yüz metre yarı çaplı alan, sandık alanıdır (298 S.K. 81).

Sandık Alanında Bulunabilecekler

Madde 16- Sandık alanında sandık kurulu başkan ve üyeleriyle oy vermek üzere gelen seçmenler, siyasi partilerin adayları ve gözlemcileri, bağımsız adaylar ve gözlemcileri bulunur. Sandık alanı için belirlenen 100 metre yarı çaplı alan, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde konulan sandıklar için uygulanmaz. Ancak, sandık kurulu başkanı şartları dikkate alarak bir uzaklık belirler ve bunu tutanağa geçirir.

Yukarıdaki fıkrada belirtilenlerden başka hiç kimse sandık alanına giremez (298 S.K. 72, 84).

Sandık başında görevli bulunan partili kurul üyeleri, adaylar ve gözlemciler (müşahitler); rozet, amblem veya partisini belirtir herhangi bir işaret taşıyamaz.

Sandık Alanında Bulunacak Aday ve Gözlemciler

Madde 17- Adaylar ve gözlemciler, sandık başı işlemlerini izlemek üzere sandık başında bulunabilirler. Adaylar ile gözlemciler, ceza infaz kurumları ve tutukevlerine konulan sandıklarda sandık başı işlemlerini izlemek üzere sandık başında bulunabilirler. Ancak ceza infaz kurumları ve tutukevlerine giriş ve çıkışlarda cezaevi idaresince alınan tedbirlere uymak zorundadırlar.

Siyasi partilerle, bağımsız adayların sandık başlarında bulundurabilecekleri gözlemcilerin kamu hizmetlerinden yasaklı olmayan, ergin kimselerden bulunması şarttır. Kendisinde bu şartlardan birisi bulunmayan kimse gözlemci olamaz ve sandık alanından uzaklaştırılır.

Bağımsız adayların gönderdikleri gözlemciler, üçten fazla olursa, sandık kurulu başkanı bunlar arasında ad çeker. Adları ilk çıkan üç gözlemci, sandık başında bırakılır. Diğerleri sandık alanında kalabilirler (298 S.K. 25, 72).

Gözlemciler hangi siyasi partinin veya bağımsız adayın gözlemcisi olduklarını yazılı belge ile kanıtlamak zorundadır.

Sandık Kurulunun And İçmesi

Madde 18- Sandık kurulu başkan ve üyeleri, oy verme günü göreve başlamazdan önce, ilk iş olarak sandık başında bulunanlar önünde birer birer aşağıdaki şekilde and içer. "Hiçbir tesir altında kalmaksızın, hiç kimseden korkmadan, seçim sonuçlarının tam ve doğru olarak belirmesi için, görevimi kanuna göre, dosdoğru yapacağıma, namusum, vicdanım ve bütün mukaddesatım üzerine and içerim." (298 S.K. 70).

Kurulca İşlemlerin Nasıl Yapılacağı, Tedbirlerin Nasıl Alınacağı, İşlemlerle Kararların Deftere Nasıl Geçirileceği ve Üyelerin Başkana Yardımı

Madde 19- Kanun gereği olarak kurulca alınması gereken tedbirler ve yapılması gereken işlemler üzerinde anlaşma olmadığı takdirde, kurulu oluşturan üyelerin yarısından bir fazlasının görüşüne göre karar alınır veya işlem yapılır. Oyların eşitliği halinde başkanın katıldığı tarafın görüşü üstün tutulur.

Sandık kurulu tarafından verilen kararlar veya yapılan işlemler varsa matbu tutanağa, yoksa olayın mahiyetine göre tutanak defterine geçirilerek altları başkan ve üyeler tarafından imzalanır.

Kanuna göre başkan tarafından yapılması gereken işler ve özel olarak sandık başında yapılacak işler (örneğin açıklamalar ve uyarmalar) başkanın izni ile üyeler tarafından da yapılabilir.

Sandık Alanında Düzenin Sağlanması ve Başkana Ait Yetkiler

Madde 20- Sandık alanında düzenin sağlanması sandık kurulu başkanına aittir. Sandık alanında seçmenin oyunu tam bir serbestlikle ve gizli şekilde kullanmasına veya sandık kurulunun görevini yapmasına engel olmaya kalkışanları veya oy verme işinin yolunda gitmesini aksatanlarla, sandık başı işlemlerinin düzenini bozmaya yeltenenleri başkan uyarır ve bu uyarmayı dinlemeyenleri sandık alanının dışına çıkartabilir. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde yukarıda sayılan tedbirlere uymayanlar cezaevi idaresinin görüşü alındıktan sonra güvenliği zayıflatmayacak şekilde uygulama yapılarak sandık alanından dışarı çıkarılabilir. Bu kimse, sandık kurulu üyesi ise ancak kurul kararı ile uzaklaştırılabilir.

Sandık alanında alınacak tedbirler seçmenlerin sandık başı işlemlerini izlemelerini engelleyecek nitelikte olamaz. Sandık kurulu başkanının çağırdığı zabıta kuvvetleri dışında zabıta amir ve memurları ile resmi üniforma giymiş kimseler ve silah taşıyanlar sandık alanına giremezler.

Seçmen olarak o sandıkta oy kullanması gereken subay, astsubay, zabıta amir ve memurları ancak sivil elbise ile sandık alanına girip oylarını verebilirler.

Ancak, olağanüstü hal, sıkıyönetim ve seferberlik ilan edilen yerlerde veya savaş durumlarında, zabıta amir ve memurlarıyla silahlı kuvvetler mensuplarının seçmen sıfatıyla kayıtlı bulundukları sandıkta oy kullanmaları halinde yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz (Ancak, olağanüstü hal uygulaması yoktur.)

Sandık kurulu başkanı, seçmenin sandık alanına serbestçe girmesini engelleyen ve zorlaştıran her türlü hareketi önlemek zorundadır.

Sandık alanında düzenin sağlanması işlerinde zabıta kuvvetleri sandık başkanının emirlerine uymak zorundadır (298 S.K. 81, 82, 84).

Ceza infaz kurumları ve tutukevindeki görevliler, sandık kurulu başkanının cezaevi idaresinin de görüşü alındıktan sonra verdiği emre göre hareket etmek zorundadırlar.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde sandığın bulunduğu yerde ancak kurul başkanının gerektiğinde çağıracağı güvenlik görevlileri bulunur. Bu görevliler ceza ve tutukevi koşullarına uygun şekilde silah taşırlar. Alınacak güvenlik tedbirleri oy verme işlemlerini engelleyecek nitelikte olamaz.

Ceza infaz kurumları ve tutukevinde sandık kurulu başkanı bu tedbirleri cezaevi idaresinin görüşünü de alarak cezaevinin güvenliğini tehlikeye sokmayacak şekilde uygular.

Oy Verme Yetkisi

Madde 21- Onaylı sandık seçmen listesinde veya taksirli suçlardan hükümlü ve tutuklu sandık seçmen listesinde yazılı her seçmen oy verme yetkisine sahiptir. Bir seçmen aynı seçim türü için birden fazla oy kullanamaz. Onaylı sandık seçmen listesinde ve taksirli suçlardan hükümlü ve tutuklu sandık seçmen listesinde yazılı olmayanların oy vermelerine izin verilemez. (Bu genelgenin 33. maddesinde belirtilen istisnalar hariç.)

Her seçmen, hangi sandık seçmen listesine yazılmış ise ancak o sandıkta oy verebileceğinden başka bir sandıkta oy kullanmasına izin verilmez.

Oy verme gününe kadar, yetkili yerlerden hakkında seçme yeterliğini kaybettiği bildirilenlere, tutuklular için ise tahliye edildiklerini veya hüküm giyerek cezalarının kesinleştiğini gösteren resmi belge gelmiş bulunanlara, seçmen listesinde yazılı olsalar bile oy verdirilemez ve bu husus tutanağa geçirilir (Örneğin: Kütüğe yazılı olduğu halde, er olarak silah altına alındığı veya kamu hizmetlerinden yasaklılık cezasına çarptırılmış ve ceza ilamının o arada kesinleşmiş olduğu resmi belge ile anlaşılanlar gibi) (298 S.K. 86).

Oy Verme Süresi

Madde 22- Yüksek Seçim Kurulunca verilen 24.01.2004 gün ve 195 sayılı karar ile;

Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis İllerinde oy vermenin başlangıç ve bitiş saatleri 07.00 - 16.00 olarak,

Yukarıda adları yazılı illerin dışında kalan diğer illerde oy vermenin başlangıç ve bitiş saatleri 08.00 - 17.00 olarak,

Belirlenmiştir.

Oy verme günü, Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen oy vermenin bitiş saati geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler varsa, sandık kurulu başkanı bunları saydıktan ve kimliklerini toplayıp tespit ettikten sonra sıra ile oylarını kullanmalarına izin verir. Yüksek Seçim Kurulunun belirlediği bitiş saatinden sonra gelen seçmen oy kullanamaz (298 S.K. 89, 96).

Ceza infaz kurumları ve tutukevinde oy verme saat 08.00'de başlar ve Yüksek Seçim Kurulunun o yer için belirlediği bitiş saatinde sona erer. Diğer hükümler aynen uygulanır.

Oy Verme Gününde Sandık Kurulunun Toplanma Zamanı ve

Hemen Yapacağı İşler

Madde 23- Sandık kurulu oy verme günü, bu Genelgenin 22. maddesinde belirtildiği gibi en geç saat 06.00 veya 07.00'de, sandık başında toplanarak 18. maddede gösterilen şekilde and içer. Başkan, ilçe seçim kurulundan tutanakla teslim almış olduğu torbayı kurula gösterdikten sonra açarak içerisinde bulunan sandık kurulu mühürü ve (EVET-TERCİH) mühürünü masanın üzerine koyar. Bundan sonra sandık kurulu başkanı, seçim sandıklarının boş olduğunu orada bulunan sandık kurulu üyeleriyle gözlemciler önünde tespit ederek sandıkları kapatır ve kapağını bozulmadan açılmayacak şekilde, (herhangi bir şekilde ıslatılmış) sandık kurulu mühürü ile mühürler.

Sandık kurulu, and içme, sandıkları yerleştirme, kapalı oy verme yerlerini düzenleme işini bitirdikten sonra hazır bulunanlar önünde ilçe seçim kurulu başkanlığından teslim aldığı ve üzeri numaralanıp paketlenmiş birleşik oy pusulası paketlerini açıp, her paket ayrı ayrı olmak üzere, tümünü sayar; birleşik oy pusulalarının her birinin arkasını sandık kurulu mühürü ile mühürler.

Sandık kurulu bundan sonra ilçe seçim kurulundan teslim alınmış olup ilçe seçim kurulu başkanlığı mühürünü taşıyan ve her seçim için ayrı renkte bastırılmış olan zarfları sayar, her zarfın üzerine (ilçe seçim kurulu başkanlığı mühürünün olduğu yüze) sandık kurulu mühürünü basar.

Birleşik oy pusulaları ve zarflar, kullanılacağı sandığın yanına ve birbirleri ile karışmayacak şekilde masanın üzerine muntazam şekilde konulur.

Sandık kurulu yapacağı seçimlere ilişkin bandrollardan birini o seçim için ayırdığı sandığın önüne, diğerini üstüne yapıştırır veya iğne/raptiye ile tutturur.

Sandık kurulu, yaptığı sayımların sonucunu ve işlemleri 19. maddede gösterildiği üzere tutanak defterine geçirip imzalar (298 S.K. 77).

Sandık Kurulu Önüne Alınmada Sıra

Madde 24- Oy verme günü sandık başına gelen seçmenler, sandık kurulu önüne kurul başkanı tarafından sıra ile, birer birer alınırlar. Gebeler, hastalar, özürlüler ve yaşlılar sıra ile bekletilmeden sıranın önüne alınır.

Özürlüler, Tutuklular ve Hükümlülerin Oy Kullanması

Madde 25- Görme özürlüler, felçliler, elleri eksik olanlar veya bu gibi bedeni aksaklıkları açıkça belli olanlar o seçim çevresi seçmeni olan ve o sırada sandık alanında bulunan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla özürlüye yardım edemez (298 S.K. 93).

Gebeler, hastalar, özürlüler ve yaşlılar sıra bekletilmeden oylarını verirler. Yaşlılar ile birinci fıkrada sayılan özürlülere yardım edenlerin de öncelikle oy kullanmalarına izin verilebilir (298 S.K. 90, 93/2).

Tutuklular ve taksirli suçlardan hükümlüler yeterli güvenlik tedbirleri alındıktan sonra, ceza infaz kurumları ve tutukevi idaresinin belirleyeceği bir düzen içinde oy kullanacakları sandık bölgesine getirilir. Tutuklular ve taksirli suçlardan hükümlülerin serbest ve gizlilik içinde oylarını kullanmaları sandık kurulu tarafından sağlanır.

Oy Verme Düzeni