T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No: 199
İtiraz No:
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından
alınan 03.01.2004 günlü yazıda, aynen; "2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı Kanunun 8. maddeleri ve Kurulumuzun
10.10.2003 gün ve 886 sayılı kararı uyarınca, 28 Mart 2004 Pazar günü Mahalli
İdareler Genel Seçimleri yapılacaktır. Yapılacak bu seçimlerde görev ifa edecek
İl, İlçe ve Geçici İlçe seçim kurullarına; her seçim türü için yapacakları işlemlerde,
Yurt genelinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, bir genelge
hazırlanması ve yürürlüğe konulması gerekmektedir. Mahalli İdareler Genel
Seçimleri için, geçici ve asıl ilçe ve il seçim kurullarının görev ve
yetkilerini belirleyen genelgenin hazırlanarak karara bağlanması takdirlerinize
arz olunur.” denilmiş olmakla, konu ve hazırlanan genelge taslağı birlikte
incelendi;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve
İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 8. maddeleri ve Yüksek Seçim
Kurulunca verilen 10.10.2003 gün ve 886 sayılı karar uyarınca, 28 Mart 2004
Pazar günü Mahalli İdareler Genel Seçimleri yapılacaktır.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri
ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/10. maddesinin verdiği yetki, 298 ve
2972 sayılı Kanun hükümleri ile yürütülecek seçim iş ve işlemlerinde, Yurt
genelinde birlikteliğin sağlanması gerektiğinden; geçmiş uygulamalar da göz
önünde bulundurularak il, ilçe ve geçici ilçe seçim kurullarının görev ve
yetkilerinin belirlenmesi gerekmektedir.
Bu amaçla hazırlanan ve yeniden
düzenlenen Örnek: 139 sayılı genelgenin yürürlüğe konulması uygun bulunmuştur.
S O N U Ç:
1- 28 Mart
2004 Pazar günü yapılacak Mahalli İdareler Genel Seçimlerinin sağlıklı ve
düzenli yürütülüp sonuçlandırılması amacı ile; ilçe
seçim, geçici ilçe seçim ve il seçim kurullarının görev ve yetkilerini içeren
genelgenin 139 Örnek sayısı ile kabulüne, genelgenin kararın eki sayılmasına,
2- Karar
örneğinin ve eki genelgenin seçime katılacak siyasi partilerin genel
başkanlıklarına gönderilmesine,
3- Genelgenin yeterli miktarda
bastırılarak tüm İl ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıklarına iletilmek üzere
Kurulumuz İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmesine,
4- Karar örneğinin ve eki genelgenin Resmi
Gazetede yayımlanmasına,
25.01.2004 tarihinde oybirliği ile
karar verildi.
Yücel IRMAK Yurdaer ÖZDİLEK Hasan ERBİL
28 MART 2004 PAZAR
GÜNÜ YAPILACAK MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ
SEÇİMLERİNDE İL, İLÇE
VE GEÇİCİ İLÇE SEÇİM KURULLARININ GÖREV VE YETKİLERİNİ
GÖSTERİR GENELGE
Örnek: 139
BÖLÜM: I
GENEL HÜKÜMLER
Madde 1- Bu
genelge, 28 Mart 2004 Pazar günü yapılacak Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Genel seçimlerinde; il, ilçe ve geçici ilçe
seçim kurullarının görev ve yetkilerini belirtmek ve yapacakları işlemleri
açıklamak amacını güder.
Bu amaçla, sandık kurullarının
oluşumunu, il, ilçe ve geçici ilçe seçim kurullarının görev ve yetkilerini,
seçim işlemlerinin düzenli, güvenli ve süresi içinde yürütülüp
sonuçlandırılmasını düzenleyen hükümleri kapsar.
Madde 2- Bu
genelgede geçen deyimlerden,
Mahalli İdareler Seçimi:
a) İl genel
meclisi üyelikleri,
b)
Büyükşehir belediye başkanı, belediye başkanı ve
belediye meclisi üyelikleri,
c) Köy
muhtarları ile ihtiyar meclisi üyelikleri,
d) Mahalle
muhtarları ile ihtiyar heyeti üyelikleri,
Seçimlerini ifade eder.
İl Seçimi : İl genel meclisi üyelerinin
seçimlerini,
Belediye Seçimi :
Büyükşehir belediye
başkanı, belediye başkanı ve belediye meclisi
üyelerinin seçimlerini,
Köy Seçimi :
Köy muhtarları ve ihtiyar meclisi üyelerinin seçimlerini,
Mahalle Seçimi : Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyeti üyelerinin
seçimlerini,
İfade eder.
Madde 4-
4.1. Sandık kurullarını oluşturmak (bu
görev ilçe seçim kurulu başkanı – hakime aittir).
4.2. Dağınık birden çok mahalle, semt veya mezradan oluşan köylerde veya
köylerin birbirine yakın olduğu durumlarda, seçim işlerinin düzenli
yürütülebilmesi için ilçe seçim kurulunca; gerekli görülüyorsa seçim
sandıklarının bir tek mahalde veya tek bir köyde toplanmasına seçim gününden en
az bir hafta önce ilan edilmek koşuluyla kararlaştırılabilir (298 S.K. M: 20/2,
2972 S.K. Ek M: 2).
4.3. Sandık
kurullarının oluşumuna, işlemlerine ve kararlarına karşı yapılan itirazları
inceleyip karara bağlamak (298 S.K. M: 20/4).
4.4. Seçimin
düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve seçim iş ve işlemleri hakkında
gerekli bilgileri vermek üzere sandık kurulları başkanları ve en az birer
üyenin (Devlet memuru
olan) eğitimi için kurs düzenlemek dahil gerekli önlemleri almak
(bu görev ilçe seçim kurulu başkanı-hakime aittir) (298 S.K. M: 18/4).
4.5.
Sandık kurulu başkanlıklarınca seçim işlerinin yürütülmesi hakkında
sorulacak hususları derhal cevaplandırmak (298 S.K. M: 20/5).
4.6. Sandık
kurullarına oy sandığı ve diğer seçim araç ve gereçlerini ulaştırmak,
gerekiyorsa, sandığın konulacağı yerler yetmediği takdirde
gerekli önlemleri alarak kahvehane, lokanta gibi özel yerleri kiralamak (298
S.K. M: 20/3, 74).
4.7. İlçe
çevresindeki sandık kurullarından (varsa geçici ilçe seçim kurullarından) gelen
tutanakları birleştirerek, ilçe seçim tutanağı düzenlemek, bu tutanağı seçim
işlerine ait diğer evrak ile birlikte il seçim kuruluna derhal teslim etmek
(298 S.K. M: 20/6).
(Olanak bulunduğu takdirde ve
gerekli donanım varsa seçim sonuçları ilçe seçim kurulu başkanının sorumluluğu çerçevesinde bilgisayar
ortamında da birleştirilebilir.)
4.8. Köy
muhtarı ve ihtiyar meclisi, mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti, il genel meclisi
üyeleri, belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde kazananları
belirlemek, seçim
sonuçlarını ilan etmek ve kazananlara tutanaklarını vermek
(Birden çok ilçe seçim kurulu bulunan
ilçelerde, diğer seçim kurullarının
birleştirme tutanakları da birinci ilçe seçim kurulunca birleştirilerek sonuçlandırılır.).
4.9. Büyükşehir
belediye başkanlığı seçimlerine ilişkin ilçe birleştirme tutanağını il seçim
kuruluna teslim etmek.
4.10. Seçim
sonuçlarına ilişkin bilgileri Yüksek Seçim Kuruluna ve Devlet İstatistik
Enstitüsüne göndermek ve il seçim kuruluna vermek.
4.11. Seçim
işlemlerinin düzenli ve güven içinde yürütülmesi, sonuçların süratle alınması
için gerekli bütün önlemleri
almak, araç ve gereçleri sağlamak (298 S.K. M: 20/1).
(Kesin sonuçların bir an önce
alınması ve ilan edilmesi için, sandık kurulu başkanlarınca, seçim sonuçlarını
içeren bilgi ve
belgelerin en kısa yoldan ve en kısa sürede, ilçe ve geçici ilçe
seçim kurullarına ulaştırılmalarını sağlamak amacıyla gerekli önlemlerin
önceden alınması gerekir.)
28 Mart 2004 günü her sandık kurulu
birden çok seçimi bir arada yapacağından, bu
seçimlerin hepsine ait sandık
kurulu işlemleri bitirilmeden belge ve bilgiler ilçe veya geçici ilçe seçim
kurullarına teslim edilmeyecektir.
4.12. Büyükşehir
belediye başkan adayları hariç, diğer belediye başkan adaylarına ait listeleri almak
ve alışılmış usullerle ilan etmek (2972
S.K. M: 12/1, 2).
4.13. Ceza
infaz kurumları ve tutuk evlerinde taksirli suçlardan hükümlüler ve
tutukluların seçmen listelerinin, askı gününden bir gün evvel gönderilmesini
sağlamak.
4.14. Ceza
infaz kurumları ve tutuk evlerinde taksirli suçlardan hükümlü bulunanlar ile
tutuklu olanların oy kullanacağı sandığın konulacağı yeri cezaevi idaresinin
görüşünü de alarak belirlemek, oy verme iş ve işlemlerini denetlemek.
4.15. Özürlü
seçmenlerin kolaylıkla oy kullanabilmeleri için sandık yerinin saptanmasında
gerekli önlemleri almak (298 S.K. M: 74).
4.16. Üçten fazla sandık kurulunun
görev yapacağı binalara ait kurumların amirlerini veya onların yerine tespit
edilecek bina sorumlularını görevlendirmek (Yüksek Seçim Kurulunun 04.02.1999
gün ve 90 sayılı kararı).
4.17. Kanunla
ve Yüksek Seçim Kurulunun genelge ve kararları ile verilen diğer görevleri
yapmak (298 S.K. M: 20/7).
İlçe ve geçici ilçe seçim
kurullarının Seçim Takvimi süresince bölgelerindeki sandık kurulları ile iletişimi, malzeme ve
evrak alışverişini kolaylıkla gerçekleştirmeleri için ilçe sınırları
içerisindeki bir kamu binasında görev
yapmaları uygun olacaktır.
5.1. İl
seçim çevresinde seçimlerin düzenli yürütülmesini sağlamak için gerekli (il
sınırları içerisinde ilçe seçim kurulları arasında koordinasyonu sağlamak, oy
pusulalarını, gerektiğinde seçim araç ve gereçlerini, basılı evrakı zamanında
ilçe seçim kuruluna ulaştırmak, kurullarda oluşacak boşalmalar sebebiyle
görevli hakimi belirlemek, personel görevlendirmek,
güvenlik konularında Vali düzeyinde gerekli girişimlerde bulunmak gibi)
önlemleri almak, seçim işlerini denetlemek (298 S.K. M: 16/1).
5.2. İlçe
seçim kurullarına oy pusulalarını, oy sandıklarını ve Kanunda yazılı diğer
seçim araç ve gereçlerini göndermek (298 S.K. M: 16/2).
5.3. İlçe ve
geçici ilçe seçim kurullarının oluşumuna, işlemlerine ve kararlarına karşı
yapılan itirazları incelemek ve derhal karara bağlamak (298 S.K. M: 16/3).
5.4. İlçe
seçim kurulu başkanlıklarınca sorulan hususları derhal cevaplandırmak (298 S.K.
M: 16/4).
5.5. Büyükşehir belediye başkanlığı aday listelerini almak ve ilan etmek,
bunlar hakkında yapılacak itirazları incelemek ve bu listelerden kanuna göre
geçerli olmayanlar hakkında karar vermek, geçici ve kesin aday listelerini
yerlerine göndermek ve ilan etmek (298 S.K. M: 16/5, 2972 S.K. M: 12/3, 4 ve
22/son).
5.6. Büyükşehir
belediye başkanlığı seçimleriyle ilgili ilçe birleştirme tutanaklarını birleştirerek,
il tutanağını düzenlemek ve seçim sonucunu belirlemek (298 S.K. M: 16/6, 2972
S.K. M: 22/2).
5.7. Olanakları
ölçüsünde, seçim sonuçlarını
bilgisayar ortamında birleştirmek,
5.8. Kanunla
ve Yüksek Seçim Kurulunun genelge ve kararları ile verilen diğer görevleri
yapmak.
6.2.
Sandık kurulu başkanlarının seçim işlerinin yürütülmesine ilişkin
sorularını derhal
cevaplandırmak ve sorunları çözümlemek (298 S.K. M: 20/5).
6.3.
Görev alanları içindeki oy sandığı, diğer seçim araç ve gereçleri ile
basılı evrakı güvenlik içinde görev kapsamına giren sandık kurullarına teslim
etmek. Bağlı olduğu ilçe seçim kurulundan teslim alınan tüm evrakın
güvenliğini sağlamak (298 S.K. M: 18/4).
6.4. Görev
bölgesindeki işlerin düzenli ve güven içinde yürütülmesi ile sonuçların süratle
alınması için gerekli önlemleri almak (298 S.K. M: 18/4).
6.5. Oy
verme süresince yapılacak şikayet ve itirazlar ile
geçici ilçe seçim kurulu ve sandık kurulu tutanağındaki maddi hataları derhal
inceleyip sonuçlandırmak.
6.6. Sandık
kurullarından gelen tutanaklara göre, görev alanına ilişkin geçici ilçe birleştirme
tutanağını düzenlemek, bu tutanağı seçim
işlerine ait diğer evrak ve varsa sandık ve geçici ilçe birleştirme tutanağına
itiraz dilekçeleri ile birlikte bağlı olduğu ilçe seçim kuruluna derhal teslim
etmek (298 S.K. M: 18/4).
6.7. Geçici
ilçe seçim kurulu, sandık kurulu ve Evet/Tercih mühürlerini bağlı olduğu ilçe
seçim kurulu başkanlığına teslim etmek.
6.8. Kanun
hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulunun genelge ve kararları doğrultusunda 1. ilçe seçim kurulu başkanlığınca
alınacak karar ve önlemlere uymak (298 S.K. M: 20/7).
Bu kurullar, görev alanları
içerisinde ilçe seçim kurullarının tüm yetkilerine sahiptirler.
Madde 7- Sandık
kurulu, bir başkan ile biri memur olmak üzere altı asıl ve altı yedek üyeden
kurulur. Bu kurul başkan ve asıl üyeleriyle toplanır.
7.1. Sandık Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
İlçe seçim kurulu başkanı, ilçe
seçim kurulunun siyasi partili üyeleri dışındaki asıl üyeleriyle görüşerek
sandığın kurulacağı seçim bölgesi içindeki veya dışındaki seçmenler arasından iyi ün sahibi olmakla tanınmış,
okur-yazar seçmenlerden kurula bağlı seçim
bölgelerindeki sandıklardan her biri için birer kişi olmak üzere bir
liste düzenler (298 S.K. M: 22/1) (Genellikle Devlet memurları arasından).
Seçim kurulunun, siyasi partili asıl
üyelerinden her biri de, yukarıda yazılı nitelikleri taşıyan şahıslardan oluşan
bir listeyi, belirlenen süre içinde ilçe seçim kurulu başkanına verir. Bu süre
içinde liste vermeyen siyasi parti temsilcisi bu hakkından vazgeçmiş sayılır
(298 S.K. M: 22/2).
Yukarıdaki fıkralar gereğince düzenlenen
listelerde her sandık kurulu için adı önerilen başkan adayları arasında ad
çekilerek sandık kurulu başkanları belirlenir (298 S.K. M: 22/3).
Köy muhtarları, görev yaptıkları
köyde sandık kurulu başkanı olamazlar (298 S.K. M: 22/4).
298 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin 4 üncü bendinin "... şu kadar ki Siyasi Partiler Kanununa göre partilere üye olamayacak
kimseler... sandık kurulu başkanı olamazlar..." deyimi, ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından 22 nci maddenin 1 inci fıkrasına
göre düzenlenen listede yer alması mümkün memurları kapsamadığından, memurların
ve öğretmenlerin (görevli oldukları yerlerde) sandık kurulu başkanı
olmalarına yasal engel yoktur.
7.2. Sandık Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
İlçe seçim kurulu
başkanı, o seçim çevresinden seçime katılan ve ilçede teşkilatı bulunan siyasi
partilerden, son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almış olan beş
(5) siyasi partiye, her sandık için yapılacak olan seçimlerde aday olmayan
birer asıl, birer yedek üye adını beş gün içinde bildirmelerini tebliğ eder. Tebliğinden itibaren beş gün içinde
asıl ve yedek üye ismi bildirmeyen siyasi parti, sandık kuruluna asıl ve yedek üye bildirme hakkından
vazgeçmiş sayılır. İlçe seçim kurulu başkanının tebliğinden itibaren beş gün
içinde asıl ve yedek üye ismi bildiren siyasi parti sayısının beşten az olması durumunda,
eksik kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden aldıkları
oyların büyüklük sırasına göre aynı usulle tamamlanır. Oylarda eşitlik halinde
ad çekilir.
O seçim çevresinden seçime katılan ve
ilçede teşkilatı bulunan siyasi partiler beşten az ise, eksik üyelikler, ilçe
seçim kurulu başkanı tarafından, o çevrede bulunan ve sandık kurulunda görev
verilmesinde sakınca olmayan kimselerle doldurulur.
Sandık kurulunun, bir asıl ve bir
yedek üyesi, ihtiyar heyeti ve ihtiyar meclisi veya memurlar arasından
çekilecek kur'a ile belirlenir. Kur'a da adı ilk çıkan asıl, öteki yedek üye
olur.
Yeni kurulan ilçeler, son
milletvekili genel seçimlerinde müstakilen ilçe
olarak işlem görmeyip,
ilçe olmazdan önce bağlı bulundukları ilçeler içinde işlem gördüklerinden,
buralarda kurulmuş olan ilçe seçim
kurulları, sandık kurullarına üye adı bildirecek siyasi partileri belirlerken "son milletvekili genel seçiminde
o ilçede en çok oy almış olmak" koşulunu
aramayacaklardır. Bu gibi durumlarda, siyasi partinin o ilçede teşkilatı
bulunması yeterli görülecektir ve bu partiler ad çekme ile belirlenecektir (298
S.K. M: 23).
Madde 8-
Sandık kurullarının oluşum
çalışmalarına 04.03.2004 Perşembe günü ilçe seçim kurullarınca başlanacak,
oluşum ilçe seçim kurullarınca 06.03.2004 Cumartesi günü tamamlanarak
görevlilere tebliğ edilecektir.
Bu oluşumdan sonra ilçe seçim kurulu başkanlarınca görev
alanları içerisinde
sandık kurulu başkanları ve birer üyesine seçim işleriyle
ilgili eğitim verilecektir.
Sandık kurulu üyeleri 27.03.2004 günü göreve
başlayacak ve oyların sayımına ilişkin evrak ve belgeler ilçe seçim kuruluna
teslim edilinceye kadar aralıksız çalışacaklardır (298 S.K. M: 24).
Madde 9- Sandık
kurullarının oluşturulmasına ilişkin ilçe seçim kurulu veya başkanı tarafından
yapılan işlemlerin düzeltilmesi bu işlemlerin neticesinden itibaren; şikayet yoluyla en geç iki gün içinde istenebilir (298 S.K.
M: 119/1).
Şikayetin reddi yolundaki kararlara karşı
bildirilme veya tebliğ tarihinden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna
itiraz olunabilir.
Şikayet yoluna başvurulmasa bile,
sandık kurulunun oluşumuna karşı, oluşma tarihinden itibaren iki gün içinde il
seçim kuruluna itiraz edilebilir.
İtirazlar il seçim kurulunca iki gün
içinde kesin karara bağlanır (298 S.K. M: 119).
Madde 10- Örnek:
138 sayılı Genelgenin ilgili maddelerinde yazılı araç ve gereçler ile gerekli
diğer malzeme ilçe seçim kurulu başkanlığınca hazırlanır ve süresinde gereğine
göre asıl ve
geçici ilçe seçim kurulu başkanlarınca sandık yerlerinde bulundurulması
sağlanır.
Sandık
kurulu birden çok seçimi bir arada yapacağından, bu seçimlerin hepsine ait
sandık kurulu işlemleri bitirilmeden belge ve bilgiler ilçe seçim kuruluna
teslim edilmez.
Madde 12- Asıl
ve geçici ilçe seçim kurulu başkanları da sandık kurulu başkanlarının
yetkilerine, sandık alanında alınacak güvenlik önlemlerine ve sandık alanında
suç işlenmesi halinde sandık
kurullarının yapacağı işlere ait yetkileri sayım, döküm ve
birleştirme işlerinin yapıldığı yerlerde kullanabilirler (298 S.K. M: 82, 83,
84).
Madde 13-
Sandık kurullarından gelen
tutanakların ilçe ve geçici ilçe seçim kurullarında birleştirilmesi ve seçim sonuçlarının belirlenmesi
işlemleri açık yapılır.
Siyasi parti gözlemcileri ile adaylar veya
gözlemcileri bu işlemleri izleyebilirler. Bunlardan hazır bulunmak isteyenlerin sayısı
beşi geçerse aralarında çekilecek kur'a ile belli edilen beş kişi, kurul işlemlerini yakından izlemeye
elverişli olan ve kendilerine ayrılan yerde bulunabilirler (298 S.K. M:
108).
Birleştirme ve sonuçları açıklama
işlemleri aralıksız sürdürülür.
BÖLÜM: III
Seçilenlerin Belli Edilmesinde Uygulanacak Yöntem
Madde 14- Büyükşehir belediye başkanı, belediye başkanı, köy ve
mahalle muhtarları seçimleri çoğunluk sistemine göre yapılacağından, bu
seçimlerde seçim çevresinde en çok oy alan aday seçilmiş olur.
Onda birlik baraj uygulanacak nisbi
temsil sistemine göre yapılan il genel meclisi ve belediye meclisi üyelerinin
seçimlerinde seçilenlerin nasıl belli edileceği aşağıdaki maddelerde
gösterilmiştir.
Yalnız Bir
Sandıkta Oy Kullanılan Köy ve Mahalle Muhtarlığı ile İhtiyar Meclisi ve Heyeti
Üyeliği Seçim Sonucunun Belirlenmesi
Madde 15- Köy
veya mahalle seçimleri için, seçim çevresinde yalnız bir sandıkta oy kullanılmış ise; sandık kurullarının düzenlediği (Örnek: 51)
sayılı tutanaktaki bilgilere göre;
- Köy muhtarlığını,
- Köy ihtiyar meclisi asıl ve yedek üyeliklerini,
- Mahalle muhtarlığını,
- Mahalle ihtiyar heyeti asıl ve yedek üyeliklerini,
Kazananları gösterir (Örnek: 60)
sayılı tutanak düzenlenir.
Bu tutanakta yazılı olanlar hazır
bulunanlara ilan edilir ve bir örneği, bir hafta süreyle ilçe seçim kurulunun
ilan yerine asılır.
Birden Çok Sandığı Bulunan Köyler ile Mahallelerde
Yapılacak Seçimlere İlişkin Tutanakların İlçe Seçim Kurullarınca
Birleştirilmesi
Madde 16- İlçe
seçim kurulu, sandık kurullarından gelen tutanakları, geldikçe almakla beraber,
aralıksız olarak çalışır ve gelen sandık tutanaklarını birleştirmeye devam
eder. En son sandık tutanağı geldikten sonra, her bir mahalle veya köydeki
bütün sandık tutanaklarının
birleştirilmesi tamamlanarak, bunun sonucu (Örnek: 57) sayılı
tutanağa aşağıda gösterildiği şekilde işlenir.
a) Sandık kurulu numarası,
b) Sandık
seçmen listesinde yazılı seçmenlerin sayısı,
c) Oy
kullanan seçmenlerin sayısı,
d) İtiraz
edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
e) İtiraz
edilen fakat geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
f) Geçerli
sayılan ve hesaba katılan oy pusulalarının toplamı,
g) Geçersiz
oy pusulalarının toplamı,
h) Alfabe
sırasına göre, muhtar ve üye adaylarının soyadları, adları ve aldıkları oy
sayısı,
ı) Siyasi
partilerle bağımsız adayların, gözlemci ve temsilcilerinin ad ve soyadları,
Birden Çok Sandığı Bulunan Köyler ile Mahallelerde
Yapılacak Seçimler
Sonunda İlçe Seçim
Kurullarınca Düzenlenecek Tutanaklar
Madde 17-
17.1. İlçe
seçim kurulu, aşağıdaki bilgileri kapsayan (Örnek: 58) sayılı tutanağı
düzenler.
Bu tutanağa:
a) Sandık
seçmen listesinde yazılı seçmenlerin sayısı,
b) Oy
kullanan seçmenlerin sayısı,
c) İtiraz
edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
d) İtiraz
edilen fakat geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
e) Geçerli
oy pusulalarının toplamı,
f) Geçersiz
oy toplamı,
g) Adayların
adları, soyadları ve aldıkları oy sayısı,
Yazılır ve bu sonuçlar, orada
bulunanlara yüksek sesle derhal ilan edilir. Bu tutanağın birer sureti isterlerse adaylara veya
bunların gözlemcilerine verilir; diğer bir örneği de bir hafta süre ile kalmak üzere, ilçe seçim kurulunun
ilan yerine asılır.
17.2. İlçe
seçim kurulu ayrıca 16. maddede sözü edilen (Örnek: 57) sayılı birleştirme tutanağını
esas alarak seçilenleri gösteren (Örnek: 60) sayılı tutanağı düzenler ve bunu
ilçe seçim kurulunun ilan yerine asar.
17.3. Köy ve
mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyeliği seçimleri çoğunluk
sistemine göre yapıldığından, bu seçim çevresinde en çok oy alan aday seçilmiş
olur.
Madde 18-
18.1. Belediye başkanlığı
seçimiyle ilgili olarak sandık kurullarından gelen sonuçlar, ilçe seçim kurulu
tarafından merkez belediye
ve varsa beldeler itibariyle (2972 S.K. M: 21) (Örnek:
63) numaralı tutanağa işlenmek suretiyle birleştirilir. Bu
tutanakta 2972 sayılı
Kanun'un 21 inci maddesindeki ve bu genelgedeki ilgili hususlar yer
alır. Bütün sandıkların sonucu alınıp toplamlar yapılınca sonuç yüksek sesle
açıklanır. Tutanağın bir örneği seçim kurulunun ilan yerine bir hafta süre ile
asılır.
18.2. Birden
çok ilçe seçim kurulu bulunan ilçe ve merkez ilçelerde; ikinci, üçüncü ila...
ilçe seçim kurulları kendi bölgelerine ait sandıkların sonuçlarını (Örnek: 63)
sayılı tutanakta birleştirmekle
beraber bunları birinci ilçe seçim kurulu başkanlığına hemen gönderirler.
Birinci ilçe seçim kurulu başkanı, bu tutanakları ve kendi birleştirme
tutanağını birleştirir ve sonucu belirler.
18.3. Yukarıdaki maddeye göre
yapılan birleştirme işlemi sonunda, en çok geçerli oy alan aday belediye
başkanlığına seçilmiş olur ve ilçe seçim kurulunca (Örnek: 65) sayılı tutanak
düzenlenerek kendisine verilir.
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Seçimine İlişkin Tutanakların
Birleştirilmesi
Madde 19-
19.1. İlçe
seçim kurulları, sandık kurullarından aldıkları büyükşehir
belediye başkanlığı
seçim sonuçlarını (Örnek: 63) numaralı tutanakta birleştirir.
Bütün sandıkların sonuçları
alındıktan sonra sonuç
orada açıklanır ve tutanağın bir örneği ilçe seçim kurulunun ilan yerine
asılır. Büyükşehir belediye başkanlığı seçim sonuçlarına ilişkin birleştirme
tutanakları vakit geçirilmeden il seçim kuruluna ulaştırılır (2972 S.K. M:
22/2).
19.2. Birden
çok ilçe seçim kurulu bulunan ilçe ve merkez ilçelerde; ikinci, üçüncü ila... ilçe seçim kurulları, birleştirme tutanaklarını birinci ilçe
seçim kuruluna hemen teslim ederler. Birinci ilçe seçim kurulu, aldığı bu
tutanaklardaki sonuçları; kendi düzenlediği (Örnek: 63) sayılı tutanağa, sütun
başlıkları altına toplam sayıları yazmak suretiyle veya ayrı bir
(Örnek: 63) sayılı tutanak düzenleyerek birleştirme işlemini yapar. Bu suretle
tüm ilçeyi kapsayacak şekilde oluşan birleştirme tutanağını il
seçim kuruluna geciktirmeden ulaştırır.
19.3. İlçelerden
alınan tutanakları il seçim kurulunda birleştirme işlemi (Örnek: 63/1) sayılı tutanakta yapılır. Birleştirme işlemi
tamamlandıktan sonra sonuç orada bulunanlara açıklanır. Partilere ve bağımsız
adaylara verilmek ve bir örneği ilçe seçim kurulunun ilan yerine asılmak üzere
(Örnek: 64/1) sayılı tutanak düzenlenir.
19.4. Tutanakların
birleştirilmesi sonunda en çok oy aldığı anlaşılan aday büyükşehir
belediye başkanlığına seçilmiş olur ve il seçim kurulunca (Örnek: 65) sayılı
tutanak düzenlenerek kendisine verilir.
Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçelerin ve alt kademe
belediye başkanlarının seçimi hakkında da bu genelgenin ilgili maddesi
hükümleri uygulanır.
Belediye Meclisi Üyeleri Seçimlerine İlişkin Tutanakların İlçe Seçim
Kurullarınca Birleştirilmesi
Madde 20-
20.1. İlçe
seçim kurulu, sandık kurullarından gelen tutanakları geldikçe almakla beraber,
aralıksız olarak çalışır ve sandık tutanaklarını merkez belediyesi ve varsa
beldeler itibariyle birleştirmeye devam eder. En son sandık tutanağı geldikten
sonra, ilçedeki bütün sandık tutanaklarının birleştirilmesi tamamlanarak bunun
sonucu (Örnek: 62) sayılı tutanağa aşağıda gösterildiği şekilde işlenir.
a) Her sandığın bulunduğu
mahallenin adı ile sandığın numarası ve o sandığın seçmen listesinde yazılı
olan seçmenlerin sayısı,
b) Oy
kullanan seçmenlerin sayısı,
c) İtiraz
edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
d) İtiraz
edilen fakat geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
e) Geçerli
oy pusulalarının toplamı,
f) Geçersiz
oy pusulalarının toplamı,
g) Siyasi
partilerin adları ve aldıkları oy sayısı,
h) Bağımsız
adayların soyadları, adları ve aldıkları oy sayısı,
Rakam ve yazı ile yazılır. Tutanağın
altı, kurul başkanı ve üyelerince imzalanır (2972 S.K. M: 21).
20.2. Birleştirme
işlemi için, bir nüsha yetmezse fazla gönderilen tutanaklar kullanılır ve
bunlara sayfa numarası konur; bu da yetmezse, çizilerek yapılacak tutanak
kullanılır. Yetmeyen
sadece belli bir bölüm ise, yalnız o bölüm çizilir ve tutanağa
eklenir.
20.3. Birden
çok ilçe seçim kurulu bulunan ilçelerde, birleştirme tutanağının birinci ilçe seçim kurulunca
düzenlenerek kazananlara tutanak verilmesi gerektiğinden, öteki ilçe seçim
kurulları kendilerine bağlı bulunan sandıkların sonuçlarını yine (Örnek: 62) sayılı
tutanakta birleştirmekle beraber bu tutanağın bir örneğini derhal birinci ilçe
seçim kurulu başkanlığına verirler.
20.4. Birinci
ilçe seçim kurulu, aldığı bu tutanaklardaki sonuçları; kendi düzenlediği
(Örnek: 62) sayılı tutanağa, sütun başlıkları altına toplam sayıları yazmak
suretiyle veya ayrı bir (Örnek: 62)
sayılı tutanak düzenleyerek birleştirme işlemini yapar.
ÖNEMLİ NOT: Örnek 62 sayılı basılı kağıtta ilçe adı sütunu bulunmadığından, bu basılı kağıdın
sol üst köşesine il ve ilçe adının mutlaka yazılması gerekmektedir.
Madde 21- İl
genel meclisi üyelikleri seçimlerine ilişkin tutanakların birleştirilmesinde 19. maddede açıklanan yöntem
uygulanır. Ancak, bu seçimlerde seçim çevresi ilçe olduğundan birleştirme işlemi ilçe itibariyle
yapılır ve o ilçe sınırları içindeki köylerin adları ile buralardaki
sandıkların numaraları da (Örnek: 62)
sayılı tutanağa yazılır.
Siyasi
Partilerin ve Bağımsız
Adayların Elde Ettikleri Belediye Meclisi Üyeliklerinin
Hesabı
Madde 22- Siyasi
partilerin ve bağımsız adayların elde ettikleri belediye meclisi üye sayısını
belirlemek için (Örnek: 66/Ek) ve (Örnek: 66) sayılı çizelgeler kullanılır.
Belirleme işlemleri
aşağıdaki sıraya göre
yapılır ve sonuçlandırılır.
22.1. (Örnek: 66/Ek) sayılı çizelgenin ilgili bölümlerinde;
a) Seçim
çevresinde kullanılan geçerli oyların toplamı,
b) Geçerli
oy toplamının 10'a bölünmesi suretiyle bulunacak "onda birlik baraj"
sayısı,
c) Seçime
katılan siyasi partilerin alfabe sırasına göre adları,
d) Bağımsız
adayların soyadları ve adları,
e) Siyasi
partilerin ve bağımsız adayların adları karşısına,
ea) Aldıkları
geçerli oy sayısı,
eb) Onda
birlik baraj sayısı,
ec) Aldıkları
oy sayısından, baraj sayısının çıkarılmasından sonra kalan sayı
(çıkarma işlemi sonucu bir sayı
kalmıyorsa " - " şeklinde işaret konulur).
f) Alınan
geçerli oy toplamından, onda birlik baraj sayısı çıktıktan sonra geriye oyu
kalan siyasi partilerin ve bağımsız adayların isimleri (çizelgenin üst
bölümündeki (3-) işaretli yere),
Yazılır.
g) Kontenjan
adayı gösterilen seçim çevrelerinde belediye meclisi üyeliği seçiminde geçerli
oyların en çoğunu almış olan
siyasi partinin kontenjan
adayları belediye meclisi
üyeliğini kazanmış olurlar (2972 S.K. 23/a).
22.2. (Örnek: 66) sayılı çizelgede;
a) Çıkarma
işleminden sonra geriye kalan ve (Örnek: 66/Ek) sayılı çizelgenin (3-) işaretli
bölümüne yazılan siyasi partiler ile bağımsız adayların adları ve aldıkları
geçerli oy sayısından baraj sayısı
çıktıktan sonra kalan sayı (Örnek: 66) sayılı çizelgenin (1) işaretli bölümünde
ayrılmış bulunan yere yazılır.
b) Her
partinin baraj sayısı çıktıktan sonra kalan geçerli oyları önce bire, sonra
ikiye, sonra üçe... şeklinde bölünür. Bölme işlemine,
seçim çevresinin çıkaracağı üye sayısından, o
çevre için gösterilmesi gereken kontenjan sayısı çıktıktan sonra elde
edilecek sayıya ulaşılıncaya kadar devam
edilir. Bölme işlemleri sonunda bulunan paylar 1/1, 1/2, 1/3... gibi gösterilen
hanelere yazılır.
ÖRNEĞİN: 15 belediye meclisi üyesi seçimi
yapılacak bir çevrede bölme işlemi 1/15'e kadar değil, o çevre için
gösterilecek kontenjan sayısı 2 olduğundan 1/13'e kadar yapılacaktır. (Örnek:
66) formu düzenlenirken kontenjanla ilgili hususlara dikkat edilmesi
gereklidir.
NOT: İlçe
Seçim Kurulunca; Yüksek Seçim Kurulunun 23.06.1992 gün ve 134-109 sayılı ARTIK SAYILARA ilişkin kararının hesaplamada
dikkate alınması gerekir. (1991-1992 yılları İlke Kararı Kitabı-Sh: 216)
c) Bulunan bu paylar ve
bağımsız adayların baraj sayısı çıktıktan sonra kalan oyları, çizelgenin (2)
numara ile gösterilen yerinin solundaki sütuna büyüklük sırasına göre
kaydedilir. Bunların karşılarına da bu sayılar hangi partiye veya bağımsız
adaya ait ise onların isimleri yazılır.
d) Seçilmesi
gereken asıl üye sayısı kadar üyelikler (kontenjan hariç) bu payların sahibi
olan siyasi partilere ve bağımsız adaylara sayıların büyüklük sırasına göre
verilir.
Son kalan üyelikler için eşit sayılar bulunduğu takdirde bu sayıların
sahipleri arasında kur'a çekilerek, kur'ada
adı çıkana üyelik verilir.
Siyasi partilerin elde ettikleri
üyelikler, ilçe seçim kuruluna verilen aday listesindeki sıraya göre
belirlenerek kimlerin üye seçildiği böylece saptanır.
e) Kontenjan adayları başta
olmak üzere, üyeliğe seçilen siyasi parti adayları alfabe sırasına göre
partinin adı, adayın soyadı ve adı, aday listesindeki sıra numarası
belirtilerek (6) numara ile işaretli
yerdeki sütunlara yazılır. Seçilen bağımsız adaylar da aynı sütunda yer alır.
Oyların eşitliği nedeniyle ad
çekmeye baş vurulmuş ise, ad çekme sonucu üyeliğin
hangi siyasi partiye veya bağımsız adaya verildiği de çizelgenin (3) numara ile
işaretli bölümüne yazılır.
22.3. Belediye Meclisi Yedek Üyeliklerine Seçilenlerin Belirlenmesi;
2972 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesinin (c) bendinde yedek üyelerin belirlenmesi için asıl üyeler hakkında
yapılan işlemlerin uygulanması öngörülmüştür.
Yedek üyeleri belirlerken iki farklı
durumu göz önünde tutmak gerekir.
a) Bağımsız
adaylardan üyeliğe seçilen yoksa; asıl üyeliğe
seçilenlerden sonra gelen isimden
itibaren siyasi partilerin elde ettikleri asıl üyelikler kadar yedek üyelik,
aday listelerindeki sıraya göre
belirlenir ve (Örnek: 66) sayılı
çizelgenin yedek üyelere ayrılmış sütunlarına yazılır.
b) Bağımsız adaylardan
üyeliğe seçilen varsa; bu takdirde önce yukarıda belirtilen şekilde her partiye
kazandığı asıl üye
sayısı kadar yedek üye verilir.
Bağımsız adayın yedeği olmayacaksa da
bir çevrenin çıkaracağı asıl üye sayısı kadar yedek üye belirlenmesi zorunlu
olduğundan, bu yedek üyelikler; parti ayrımı yapılmaksızın (yukarıda
nasıl yapılacağı
belirtilen oy bölüşümünde
kendisine yedek üyelik verilen) partilerden sonra ilk gelen payın sahibi
olan parti veya partilere verilir.
Böylece, bağımsızlar da dahil olmak
üzere, bir seçim çevresinden seçilecek asıl üye sayısı kadar yedek üyelik
belirlenmiş olur.
22.4. Belediye Meclisi Üyeliklerine Seçilenlerin Belirlenmesi
İşlemlerinin Bir Örnekle Açıklanması;
Belde nüfusu ..................................................... 40.000
Seçilecek belediye meclisi üye
sayısı (asıl) ............ 15
Seçmen sayısı ....................................................
15.000
Geçerli oyların toplamı ....................................... 13.500
Seçime
katılan siyasi parti sayısı .......................... 6
Seçime katılan bağımsız aday sayısı ..................... 2
olduğunu ve siyasi partilerin alfabe
sırasına göre; 6.000, 1.400, 1.800, 500, 600, 2.900 ve bağımsız adayların 210
ve 90 oy aldıklarını varsayalım.
Sırayla şu işlemler yapılacaktır:
A) (Örnek: 66/Ek) Sayılı Çizelgede;
1- "Seçim
çevresinde kullanılan geçerli oyların toplamı" yazısının karşısına
(13.500) sayısı yazılır.
2- "Onda
birlik baraj sayısı" yazısının karşısına, geçerli oyların 10'a bölünmesi
suretiyle (1.350) sayısı yazılır.
3- Seçime
katılan siyasi partilerin adları alfabe sırasına göre ilgili bölüme, bağımsız
adayların soyadları ve adları siyasi
partilerin altında ayrılmış olan yere yazılır.
4- A
Partisinin karşısına 6.000, B Partisinin
karşısına 1.400, C Partisinin
karşısına 1.800, D Partisinin karşısına 500, E Partisinin karşısına 600, F
Partisinin karşısına 2.900, bağımsız
aday KAYA Ali’nin karşısına 210 ve bağımsız aday DEMİR Mehmet’in
karşısına 90 sayıları yazılır.
Hepsinin karşısına baraj sayısı
(1.350) yazılır.
5- Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldığı geçerli oylardan baraj sayısı çıktıktan sonra geriye oyu kalan A Partisinin 4.650, B Partisinin 50, C Partisinin 450 ve F Partisinin 1.550 oyu çizelg