T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI
10.08.2002
GENEL YAZI: 2002/9
.........................
Yüksek
Seçim Kurulunca verilen 09.08.2002 gün ve 434 sayılı karar örneği ile karar
metnine dahil bulunan, Siyasi Partilerin Milletvekili
Seçiminde Önseçim Veya Aday Yoklaması Usulleriyle Aday Tespitine İlişkin Örnek:
125 sayılı Genelge,
Seçim
hizmetinin yerine getirilmesinde ve seçim kurulu başkanı hakimin
takdirinde olmak üzere; Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına yapılabilecek acil
gönderilerin, Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı telefakslarından
ücretsiz olarak yapılabileceğine dair; Adalet Teşkilatı Güçlendirme Vakfından
alınan 09.08.2002 günlü, 1244 sayılı yazı örneği,
ilişikte gönderilmiştir.
Ayrıca,
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına ait bulunan 0.312.431 29 83 numaralı telefaksa ilaveten, seçim sonuçları kesinleşinceye kadar ki
sürede; 0.312.430 43 30 – 0.312.430 43 31 – 0.312.430 64 14 ve 0.312. 430 11 16
numaralı telefakslar hizmete sunulmuştur.
Bilgi ve gereği
önemle rica olunur.
Tufan ALGAN
Yüksek
Seçim Kurulu Başkanı
EKİ: Karar Örneği ve
Genelge
1 Adet Yazı Fotokopisi
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 434
İtiraz No :
- K A R A R -
Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığınca Kurulumuza yazılan 03.08.2002 günlü yazıda aynen
“Türkiye Büyük Millet Meclisi, 123 üncü Birleşiminde Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Seçimlerinin yenilenmesine ve XXII. Dönem Milletvekili Genel
Seçimlerinin 03 Kasım 2002 tarihinde yapılmasına 31.07.2002 gün ve 745 sayı ile
karar vermiştir.
Yapılacak bu seçimlerde önseçim veya aday yoklaması yöntemiyle
seçim kurullarının yönetim ve denetimi altında yapacakları aday tespitine
ilişkin esas ve usullerin uygulamada birlik, iş ve işlemlerin düzenli,
sağlıklı, gecikmeksizin süratle yürütülmesini sağlamak amacıyla aday tespitine
ilişkin 2839 sayılı Kanun hükmüyle, bu kanunun yollamada bulunduğu 2820 sayılı
Siyasi Partiler Kanununda yer alan hükümler birlikte değerlendirilerek
uygulanacak kuralların ve önseçim ile ilgili genelgenin hazırlanması ve
yürürlüğe konulması gerekmektedir. “Konunun incelenerek gerektiğinde bir
komisyon çalışmasından sonra tespitine karar verilmesini takdirlerinize
sunulmuştur” denilmiş olmakla, konu incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
02 Ağustos 2002 gün ve 24834 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanan 31.07.2002 gün ve 745 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Seçimlerinin yenilenmesine ilişkin kararda; Milletvekili Genel Seçiminin oy
verme gününün 03 Kasım 2002 Pazar günü olduğu belirtilmiştir.
Milletvekili
Genel Seçiminde; önseçim veya aday yoklaması yöntemi ile aday tespiti konusunda
uygulanacak usul ve esasları tespit için bu genelge hazırlanmıştır.
Genelgede; önseçim ve aday yoklamasında birlik ve beraberliğin
sağlanması, oy vermede karışıklıkların önlenmesi için parti seçmen listeleriyle
ilgili izlenecek yol ve yöntemler, listelerin askıya çıkarılması ve
kesinleştirilmesi, siyasi partilerin aday adayı listelerini vermeleri, önseçimi
yapacak önseçim ilçe seçim kurulları ile önseçim sandık kurullarının oluşumu,
önseçimde yapılacak itirazların karara bağlanmaları ve kesinleştirilmeleri
belirtilmiştir.
Yukarıda
belirtilen konular yanında önseçim ve aday yoklaması ile ilgili 298, 2820 ve
2839 sayılı yasa hükümleri dikkate alınmak suretiyle hazırlanan bu genelgenin
kabul edilerek yürürlüğe konulması uygun görülmekle;
S O N U Ç:
1- 03 Kasım
2002 tarihinde yapılacak XXII. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde önseçim ve
aday yoklaması yöntemiyle aday tespitine ilişkin genelgenin kabulü ile
yürürlüğe konulmasına,
2- Karar ve
Genelgenin İl ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıkları ile seçime katılacak Siyasi
Parti Genel Başkanlıklarına gönderilmesine,
3- Karar ve
Genelgenin Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
09.08.2002 tarihinde oybirliği ile
karar verildi.
Tufan ALGAN Ahmet Hamdi ÜNLÜ
Selahattin ÇELİK Ziya SAĞDUR
Üye Üye Üye
Şükrü Kaya EROL Kenan ATASOY Seydi
YETKİN
SİYASİ PARTİLERİN MİLLETVEKİLİ
SEÇİMİNDE ÖNSEÇİM VEYA ADAY YOKLAMASI USULLERİYLE ADAY TESPİTİNE İLİŞKİN
GENELGE
(Örnek: 125)
MADDE 1- Bu
genelge, siyasi partilerin 03 Kasım 2002 tarihinde yapılacak olan Milletvekili
Genel Seçiminde, önseçim veya aday yoklaması yöntemiyle seçim kurullarının
yönetimi ve denetimi altında yapılacak aday tespit işlemlerinde uygulanacak
yasa hükümlerini açıklığa kavuşturmak, görevlilerin
karşılaşacakları tereddütleri gidermek ve uygulamada birliği
sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
MADDE 2-
Önseçim ve aday yoklamasında seçim çevreleri; milletvekili seçimleri için il
veya varsa il
içerisindeki seçim
çevreleri ve hudutları içi'dir (2820
S.K. 37/son - 2839 S.K. 4, 5).
MADDE 3-
Seçime katılacak bütün siyasi partilerin önseçim ve aday yoklaması yöntemiyle
yapacakları aday tespitleri, Yüksek Seçim
Kurulu tarafından seçim takviminde
belirlenip ilan edilen 01 Eylül 2002 günde yapılır (2820 S.K.
37/4).
MADDE 4- Seçimlere katılacak siyasi
partiler, hangi seçim
çevrelerinde, hangi usul ve
esaslarla aday tespiti
yapacaklarını Yüksek Seçim
Kuruluna bildirirler. Bu
bildirim, il seçim
kurulları aracılığı ile ilçe
seçim kurullarına iletilir (2839 S.K. 12).
MADDE 5-
Önseçimde görev yapacak olan önseçim ilçe seçim kurulu; ilçe seçim kurulu
başkanı ile dört üyeden oluşur. Bu üyelerden ikisi
o ilçede görev yapan
devlet memurları arasından
seçilir. Bunlar kurulun devamlı üyeleridir. Diğer iki üyesi ise
önseçimi yapılacak olan siyasi
partinin aday adayı
olmayan parti üyeleri
arasından belirlenir. Bunlar
üyesi bulundukları parti
adına o parti
adayları için yapılacak
olan önseçim işlemleri
ile ilgili olarak
kurula katılırlar.
Aynı usulle ikişer yedek üye de
seçilir (2820 S.K. 41/a).
03 Kasım 2002 günü yapılacak Milletvekili Genel Seçimi için bir
önseçim ilçe seçim kurulu oluşturulur.
Milletvekili önseçim ilçe seçim kurulu görevi
1. ilçe seçim kurulu başkanı tarafından yerine
getirilir.
MADDE 6-
a) Önseçim ilçe seçim
kurullarının siyasi partiler
üyeleri arasından seçilecek olan üyelerinin belirlenmesi:
Önseçim ilçe seçim kurulu başkanı,
önseçim ilçe seçim kurulunun kurulması için öngörülen sürenin başında, önseçimi
yapacak olan siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına ikişer asıl ve ikişer yedek üye adını iki gün
içinde bildirmelerini tebliğ eder. Siyasi partilerin bildirecekleri parti
üyeleri, o siyasi partilerin önseçim ilçe
seçim kurulu asıl ve yedek üyeleri olurlar.
Önseçim ilçe seçim kurulunun bu
bentte gösterilen üyeliklerinden eksik kalanlar, (b) bendi hükümleri gereğince tamamlanır
(298 S.K. 19/1).
b) Önseçim
ilçe seçim kurullarının
devlet memurları arasından
seçilecek olan üyelerinin belirlenmesi:
Bu üyeler, ilçe merkezinde görev
yapan, yasama meclisi veya yerel idare seçimlerinden herhangi birine siyasi
parti adayı veya aday adayı olarak katılmamış ve evvelce hiçbir siyasi partiye kaydolmamış
devlet memurlarını gösteren o ilçedeki görev süreleri
esas alınarak düzenlenecek listenin ilk sekiz
sırasında yer alanlar
arasından ad çekme ile belli edilir. Bu ad çekme
(a) bendi hükümleri
gereğince tespit edilen asıl
üyeler huzurunda önseçim ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından yapılır. Ad çekme sırasında adları
önce çıkanlar asıl,
sonrakiler sıra ile yedek üye olur. Bu yoldan her asıl üyenin
yedeği de belirlenir. Ancak, aynı
bakanlığa mensup memurlardan birden fazla
asıl üye olamaz; zorunlu durumlar saklıdır.
Görev süresi içinde asıl
üyeliklerde vukubulacak boşalmalar,
eksilen asıl üyenin yerine kendi yedeği getirilmek suretiyle doldurulur. Yedek üyeliklerdeki eksilmeler eksilen üyenin niteliğine
göre, seçilmesinde uygulanan
hükümler gereğince tamamlanır.
Boşalan göreve
getirilenler, yerine getirildikleri üyelerin sürelerini tamamlarlar (298 S.K.
19).
MADDE 7-
Birden fazla ilçe seçim kurulu bulunan ilçelerde, ilçe seçim kurulu başkanına
veya ilçe seçim kuruluna verilmiş olan görevler, birinci ilçe seçim
kurulu başkanı veya
kurulu tarafından yerine getirilir (2820 S.K. 41/a).
Büyükşehir statüsündeki illerin
ilçelerinde oluşturulan
önseçim ilçe seçim kurullarının çalışmasında, bu genelgenin 9,
10, 11 ve 12. maddelerinde yer alan
parti seçmen listelerinin alınması, aday yoklaması, seçmen listelerinin askıya
çıkarılması, seçmen listelerine itiraz ve listelerin kesinleştirilmesi ve bir
kimsenin birden fazla seçmen listesine yazılması halinde yapılacak işlemler
birinci önseçim ilçe seçim kurulu tarafından sonuçlandırılarak kesinleştirilir.
Büyükşehir statüsündeki illerde bu
listeler kullanılarak önseçim sandık kurulları, oy verme, sayım, döküm ve
sonuçların birleştirilmesi işleri önseçim kurulları tarafından yapılacaktır.
MADDE 8-
Önseçim ilçe seçim kurullarının başkan, asıl ve yedek üyeleri görevlerine
başlamadan önce Kurul önünde 298 sayılı Kanunun 27 nci
maddesi uyarınca and içerler (2820 S.K. 39 - 298 S.K. 27).
MADDE 9-A) Önseçim Parti
Seçmen Listeleri
Siyasi partilerin ilçelerde bütün üyelerinin katılımıyla yapacakları
önseçimlerde, üye
kayıt defterlerinde parti üyesi olarak kayıtlı olup, 31 Aralık
2001 tarihine kadar Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığına bildirilen ve Başsavcılıkça ilçe seçim kuruluna gönderilen
listelerde yer alan üyeler oy
kullanabilirler (2820 S.K. 42).
Yukarıda sözü edilen partili seçmenlere ait
listeler, Yüksek Seçim Kurulunun bildirmesi üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığınca ilgili
ilçe seçim kurullarına gönderilir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca gönderilen
listeler alındığında, ilgili siyasi partinin üye kayıt defterleri
getirtilerek bu defterlerdeki kayıtlar ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından
alınan listeler, ilgili parti yöneticilerinin ve gerektiğinde onların sağlayacağı
personelin katılımıyla, ilçe
seçim kurulu başkanının yönetimi ve gözetimi altında incelenir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca gönderilen
listelerde, ilçe bazında ilgili parti üyeleri gösterilmekle
birlikte üyelerin ikametgahlarını içeren bilgilerin yer
almaması halinde, üye kayıt
defterlerindeki ikametgah adreslerinden de yararlanılmak
suretiyle siyasi partinin
önseçim yapacağı seçim çevreleri
için ayrı ayrı
seçmen listeleri hazırlanır. Bu listeler dörder nüsha olarak düzenlenir.
Bu işlem ve aşağıda verilen örnek
dışında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından gönderilen listelerle parti üye
kayıt defterlerinin önceden uygunluklarının sağlanmasına çalışılmayacaktır.
Milletvekili önseçimi ilçe bazında
yapılacağından, bu önseçimler için adres karşılaştırılmasına ve adrese göre ayırıma
gerek yoktur.
İlçe seçim kurulu başkanı, Seçim
Takvimi uyarınca
Yüksek Seçim Kurulunca ve il seçim kurulunca gönderilen bilgileri gözönüne alarak
ilçede hangi partinin önseçimle
aday belirleyeceğini tespit eder.
İlçe seçim kurulunca; bu fıkra
uyarınca listede yer
alan üyelerin hangilerinin ilçede oturdukları belirlenir. Bu listelerin düzenlenmesinde, Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı listesi esas
alınacak, üye kayıt defterinde yer alan bir isim Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı listesinde yer almıyorsa
yukarıda sözü edilen
listelerin hiçbirisine
yazılmayacaktır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca büyükşehir belediyeleri sınırları içinde bulunan yeni kurulmuş
ilçelerin eski merkez ilçe adıyla gönderilmiş olan çizelgeler yeni kuruluşa
göre gözden geçirilip yukarıdaki fıkralara
göre önseçmenler belirlenecektir.
Henüz adli teşkilatı kurulmamış olan
yerleşim birimlerinin siyasi parti üye çizelgeleri de listelerde eskiden bağlı bulunduğu
ilçe seçim kurulunca ve bu ilçe adıyla askıya çıkarılacaktır.
Yukarıda sözüedilen seçmenlere
ait listeler, ilgili
parti yönetiminin sağlayacağı
olanaklarla yeteri sayıda çoğaltılacaktır.
Aday yoklaması yapacak siyasi parti,
bir seçim çevresinde kayıtlı üyelerinin tamamı dışında başka bir usulle aday
yoklaması yapacaksa, bu halde oy kullanacak seçmen listelerini, seçmenler o
seçim çevresinin dahil olduğu ilçe parti
teşkilatına kayıtlı ise, üye kayıt defterleri ile birlikte aday yoklaması
yapacağı her seçim çevresi için ve yalnız o seçim ve çevresinden oy
kullanacakları içerir biçimde dörder nüsha olmak üzere Yüksek Seçim Kurulunun
belirleyeceği tarihte önseçim ilçe seçim kurulu başkanlığına vermek zorundadır. İlçe seçim kurulu başkanlığınca
bu listeler üzerinde herhangi bir işlem yapılmaksızın onaylanarak Seçim
Takviminde belirlenen tarihte askıya çıkarılır (2820 S.K. 42).
SEÇMEN LİSTELERİNİN
ASKIYA ÇIKARILMASI
MADDE 10-
Önceki madde hükümleri uyarınca ilçe seçim kurulu başkanlığınca hazırlanan
önseçim seçmen listeleriyle, 9 uncu maddenin "B" bendi uyarınca ilçe
seçim kurulu
başkanlığına siyasi partilerce verilen aday yoklaması seçmeni
parti üyelerini içeren listelerin birer nüshası ait oldukları önseçim ve
çevresi belirtilmek suretiyle Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen tarihler arasında ilgili parti
ilçe yönetim kurulu ile ilçe seçim kurulu binaları önüne asılır (2820 S.K. 42/7).
MADDE 11- Siyasi
parti seçmen listesinde adları bulunsun veya bulunmasın siyasi parti üyeleri,
kendi parti seçmen listelerine askı süresi içinde, yazılı olarak itiraz
edebilirler. İtirazlar, önseçim ilçe seçim kurulu tarafından ilgili siyasi
parti tüzük ve yönetmeliği hükümlerine göre incelenir ve seçim takviminde
belirlenen süre içinde kesin olarak karara bağlanır. İtirazın yerinde görülmesi
halinde parti seçmen listesi düzeltilir (2820 S.K. 42/son - 298
S.K. 112).
Siyasi parti üyelerinin tamamının
katılımı ile yapılacak önseçimlerde, yalnız o seçim çevresinde
oturan ve üye kayıt defterinde adı yazılı olup Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığınca gönderilen listelerde de adları bulunanlar oy
kullanabileceklerinden, hazırlanıp askıya çıkarılan listelere karşı, listede
adı geçen kişinin o parti üyesi olmadığı, önseçim yapılacak seçim çevresinde
oturmadığı veya 31 Aralık 2001 tarihine kadar üye kaydedilerek Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmediği
iddialarıyla yapılacak itirazlar, üye
kayıt defteri de
incelenerek sonuca bağlanacaktır.
Bu listeler kesinleştikten sonra,
ilçe seçim kurulu başkanlığınca, yeteri kadar seçmen için bir liste hesabıyla sandık seçmen
listelerine ayrılır. Listeler üçer nüsha olarak düzenlenir.
Ayrıca, seçmen listeleri
kesinleştikten sonra, bu listelere göre 141 Örnek sayılı parti seçmen kartı,
belli süre içinde düzenlenerek ilçe seçim kurulu başkanlığınca üyelere
dağıtılır. Kesinleşen listeler üzerinde
aşağıdaki maddenin uygulanması dışında hiçbir değişiklik yapılamaz.
MADDE 12-
Bir kimse, aynı zamanda birden fazla siyasi
partinin üyesi olamayacağı ve olduğu takdirde üyelik sıfatı bu
siyasi partilerin hepsinde sona ermiş
sayılacağından, birden fazla siyasi
parti için ayrı ayrı düzenlenmiş ve kesinleşmiş olan
siyasi parti seçmen listelerinde aynı
isimlerin bulunması ve bu isimlerin
başka başka kişilere ilişkin bulunmaması halinde, bu
isimler bütün partilere ait seçmen
listelerinden silinir ve bu kişilerin bu partilerin hepsinde birden üyelik sıfatları kalkar.
Ayrıca bu kişilere verilmiş olan
siyasi parti seçmen kartları iptal edilerek durum önseçim ilçe seçim
kurullarınca, ilgili siyasi partilerin ilçe yönetim kurullarına ve ilgili
sandık kurulları başkanlıklarına derhal bildirilir (2820 S.K. 6).
MADDE 13-
Milletvekili seçimi için siyasi partilerin genel başkanlıklarınca, partilerinin
önseçim yapılacak tüm çevrelerine ait aday adayları listelerinin Yüksek Seçim
Kuruluna, ilgili seçim çevrelerine ait listelerin de o çevrelerin siyasi parti
ilçe başkanlıklarınca , il ve ilçe seçim kurullarına
verilmesi gerekir.
Siyasi partiler, tüzüklerinde hüküm
bulunmayan hallerde, aday adayı listelerini soyadına göre alfabetik sırayla düzenlerler
(2820 S.K. 40).
MADDE 14-
Önseçim veya aday yoklamasına katılacak siyasi partiler, katılacakları seçim
çevreleri ile seçimlere ait
aday adaylarını içeren ve yukarıdaki madde uyarınca verilen listelere uygun olarak, önseçim seçmen sayısı
dikkate alınarak, yeterli sayıdaki basılı oy pusulası ile zarfları, Yüksek
Seçim Kurulunca ilan edilen takvimde belirlenen tarihte ilçe seçim kurulu
başkanlığına verirler.
Oy pusulasının baş tarafına siyasi
partinin adıyla birlikte hangi seçim çevresine ait olduğu da yazılır.
MADDE 15-
Milletvekili seçimi için siyasi partiler yapacakları önseçimlerde o çevrede seçilecek milletvekili sayısı kadar aday
gösterme durumunda olduklarından, aday adayı
listelerindeki sayı bu sayıdan az olamaz (2820 S.K. 46/son).
Ancak 2820 sayılı Kanun'un 37 nci maddesinin 4381 sayılı Kanunla değişik ikinci fıkrası
gereğince o seçim çevresi
için bildirilecek merkez kontenjan aday sayısı toplam aday
sayısından düşülür.
Aday adaylarının ilçe seçim kuruluna
bildirilmesinden sonra, önseçim sonuçlanıncaya kadar, aday adaylığından çekilme dikkate
alınmaz. Ancak bu gibiler önseçimde aday seçilmişlerse çekilmeleri hüküm ifade
eder ve onların yerine, oy sıralamasında daha sonra gelenler aday seçilmiş
sayılırlar. Ölüm halinde de aynı hüküm uygulanır (2820 S.K. 40/son).
MADDE 16-
Önseçimlerde görev alacak sandık kurulu, bir başkan ile dört asıl ve dört yedek
üyeden oluşur.
Sandık başkanı ile iki asıl, iki yedek üye Devlet Memurları arasından; iki
asıl, iki yedek üye de siyasi partiler tarafından 5 inci maddedeki esaslara
göre belirlenir.
Sandık kurulları, Yüksek Seçim Kurulunca
ilan edilen seçim takviminde belirlenen tarihte oluşturulur (2820 S.K. 41/6).
MADDE 17-
Önseçimle aday belirleyecek her siyasi parti
ve her seçim çevresi için ayrı ayrı
birer sandık kurulu oluşturulur. Ayrıca sandık kurulu sayısı, yeteri kadar
seçmen için bir sandık
hesabıyla (Bu hesaplama Önseçim
İlçe Seçim Kurulu Başkanına aittir.) arttırılır.
ÖRNEĞİN: Bir siyasi parti bir ilçede
milletvekili önseçimi yapacaktır. Merkez ilçenin; milletvekili önseçimi için
bir sandık kurulu oluşacaktır. Oy kullanacak kaç seçmen varsa, yeteri kadar seçmene
bir sandık hesabıyla (Bu hesaplama Önseçim İlçe Seçim Kurulu Başkanına aittir.)
ek sandık kurulu oluşturulacak ve
bunların sayısınca da oy sandığı olacaktır.
Her sandık kurulu için bir kapalı oy verme
yeri bulundurulur. Sandıkların yerleri tespit edilerek alışılmış araçlarla ilan
olunmakla birlikte ilgili siyasi partilere de duyurulur (2820 S.K. 41/son).
Her siyasi parti ve önseçim için ayrı ayrı olmak
üzere kapalı oy verme yerleri, 298 sayılı Kanunun 74,
75 ve 76 ncı maddelerindeki esaslar dikkate alınarak
hazırlanır. Kapalı oy
verme yerlerinin her
birinde masa veya benzeri gereçler ile kalem bulundurulur.
Sandıklar,
yukarıdaki fıkrada
belirtilen esaslara göre belirlenecek yerlere konulur. Her sandığın üzerinde parti adı ile
birlikte ait olduğu seçim çevresi yazılı bir levha bulundurulur.
MADDE 18-
Önseçim sırasında siyasi partilerin birer müşahidi kendi partilerine ait sandık
başı işlemlerini takip etmek üzere hazır bulunabilir. Önseçimde aday olanlar,
müşahit sıfatıyla sandık başında bulunamazlar (2820 S.K. 45).
ÖNSEÇİM GÜNÜNE HAZIRLIK
MADDE 19- Önseçim ilçe seçim kurulu başkanı,
aşağıdaki seçim araç ve gereçlerini sandık kurullarına, sandık alanında
bulundurmak üzere temin ve teslim eder:
a)
Yukarıdaki madde uyarınca belirlenecek sayıda oy sandığı,
b) Numarası
önceden önseçim ilçe seçim kurulunca belirlenen sandık kurulu mühürü,
c) Önseçim
yapacak siyasi partiye ait kesinleşen önseçim seçmen listelerinden gerekiyorsa
sandık listelerine ayrılmış onaylı ikişer nüsha
(biri sandık alanına
asılır, diğeri oyunu veren
seçmenin imzası alınmak üzere sandık kurulu
önünde bulunur) Liste,
d) Önseçim
yapacak siyasi parti tarafından bastırılarak gönderilen ve ilçe seçim kurulu başkanlığınca mühürlenmiş yeterli sayıda zarf
ve oy pusulası,
e) Istampa
ve mürekkebi, onaylı tutanak defteri, döküm - sayım cetveli ve diğer basılı kağıtlar, boş torba,
f) İlgili
siyasi partinin önseçime ait
aday adaylarının listesi (sandık alanına asılacak).
OY VERMEYE AİT ESASLAR
MADDE 20- Siyasi parti önseçim sandık seçmen
listesine kayıtlı her seçmen önseçimde oy verme hakkına sahiptir. Sandık listesinde kaydı olmayanlar
oy kullanamazlar.
Önseçimde oy vermek için parti seçmen kartının
gösterilmesi şarttır. Bu belge ile birlikte kimlik de (nüfus hüviyet cüzdanı vb.) istenir (298 S.K.
87).
Sandık başına gelen partili seçmene, sandık
kurulu başkanı veya
görevlendireceği kurul üyesi, kimlik ve parti seçmen kartını gördükten sonra oy
pusulasını sandık kurulu başkanlığının mühürü
ile mühürleyerek verir (2820 S.K. 46/2).
Partili seçmen, sandık kurulunca kendisine
verilen (ilçe seçim
kurulu ile sandık kurulu mühürünü içeren) oy
pusulasını ve ilçe seçim kurulunca mühürlü zarfı alarak, oyunu kullanmak üzere
kapalı oy verme yerine geçer.
MADDE 21- Seçmen, sandığa atılacak oy
pusulasını ve zarfını aldıktan sonra kapalı oy verme yerine girer ve oyunu aşağıdaki
şekillerde kullanır:
A- Partili
seçmen oyunu kullanırken siyasi partilerin oy pusulasında adları yazılı bulunan aday
adaylarının karşısına (X) çarpı işareti koymak suretiyle tercihini belli eder.
İşaret sayısı; o seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısından çok ve bu sayının yarısından
az olamaz (2820 S.K. 46/2).
ÖRNEK 1: 2 milletvekili çıkaracak bir seçim
çevresinde en fazla 2, en az 1 aday için işaretleme
yapılacaktır.
ÖRNEK 2: 3 milletvekili çıkaracak bir seçim
çevresinde en fazla 3, en az 2 aday için işaretleme
yapılacaktır. Bu halde 1 aday için işaret yapıldığında oy pusulası geçersiz
sayılacaktır.
B- 2820
sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca
siyasi parti genel başkanlıklarınca Yüksek Seçim Kuruluna
bildirilen önseçim merkez adayı isimleri
o seçim çevresinin çıkaracağı
milletvekili sayısından düşüldükten sonra, işaretleme kalan
milletvekili sayısından çok ve bu sayının yarısından az olamaz.
ÖRNEK: 14 milletvekili çıkaracak bir seçim çevresinde
önseçim merkez adayı olarak 3
isim bildirilmişse, en fazla 11, en az 6
aday için işaretleme
yapılacaktır.
İşaretlemede bu miktarlara ve
nispetlere uyulmaması, oy
pusulasının geçersiz sayılmasını gerektirir.
MADDE 22- Oy
verme süresi, oyların döküm ve sayımı oy kullanma usulü, geçersiz oylar ve sandık başı işlemleri ile
tutanakların birleştirilmesinde, 298 sayılı Kanun hükümleri ile bu genelge
hükümlerine aykırı olmayan sandık ve ilçe seçim kurullarının görev ve yetkileri
hakkındaki genelge hükümleri uygulanır.
Oyların
dökümü ve sayımı ile tutanak düzenlemelerinde Yüksek Seçim Kurulunca hazırlanıp her sandık kurulunda
bulundurulmak üzere teşkilata dağıtılan (Örnek:146 Önseçim Sayım Döküm
Cetveli), (Örnek:146-1 Önseçim Sandık Kurulu Tutanağı), (Örnek:146-2 Önseçim
İlçe Birleştirme Tutanağı) form kullanılır ve tarif edildiği üzere doldurulup
düzenlenir.
MADDE 23-
Seçim ve sandık kurullarıyla kurul başkanlarının kesin olmayan kararlarına
karşı ilgili siyasi parti, o siyasi partiden önseçimde aday adayı olanlar veya o siyasi partinin
teşkilat kademelerinin başkanları veya vekilleri ile parti müşahitleri
itiraz edebilirler (2820 S.K. 50).
MİLLETVEKİLİ SEÇİMİNDE
ÖNSEÇİM TUTANAKLARININ
DÜZENLENMESİ VE TUTANAĞIN İPTALİ
MADDE 24- Önseçim sandık kurulları 146 nolu cetvelde oyların döküm ve sayımını yaparak 146/1
numaralı tutanağı düzenler ve bunları aynı gün Önseçim İlçe Seçim Kuruluna
iletir.
Önseçim İlçe Seçim Kurulları her siyasi parti için ayrı ayrı düzenlenecek 146/2 numaralı birleştirme
tutanaklarında, o partiden aday adayı olanların her birinin aldıkları oyların
toplamını rakam ve yazı ile belirtirler. Bu tutanaklar önseçim ilçe seçim
kurulu başkanı ve üyelerince imzalanarak başkan ve en az bir üye tarafından il
seçim kuruluna iletilir.
İl seçim kurulları kendilerine önseçim ilçe seçim
kurullarından gelen tutanakları her bir seçim çevresi itibariyle
birleştirerek, 146/3 numaralı birleştirme tutanağını düzenler, önseçimi kazanan
parti adaylarına (146/5) sayılı örneği düzenleyerek verirler. Sonuçları 146/4
numaralı tutanak ile en seri şekilde (telgraf, telefax)
Yüksek Seçim Kuruluna bildirirler.
Aynı miktarda oy almış olanlar
arasındaki sırayı ilgili siyasi partinin merkez karar ve yönetim kurulu tespit
eder.
Adaylık tutanağına yapılan itiraz,
oyların dökümüne veya sayımına ilişkin olduğu ve yeniden yapılan döküm ve sayım
sonucunda tutanakların iptaline karar verildiği takdirde, yeniden yapılan döküm
ve sayım sonucuna göre seçildikleri anlaşılanlara Yüksek Seçim Kurulu
tarafından tutanakları verilir.
Bir seçim çevresinde önseçimin,
önseçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, önseçim
yenilenmez ve bu seçim çevresi için bütün adaylar ilgili siyasi partinin yetkili kurulları
tarafından tespit edilir.
Adayların yalnız birinin veya
birkaçının tutanağının iptaline karar verildiği hallerde, tutanakları iptal olunan adayların
yerine, önseçimde alınan oy sırasına göre tutanak verilir. Sırada olanlar yetmediği takdirde boş kalan
yerlerin doldurulması için bu maddenin yukarıdaki fıkrası uygulanır.
Parti adaylarının Yüksek Seçim
Kuruluna bildirilmesinden sonra önseçim ve adaylarla ilgili itiraz ve şikayetler dikkate alınmaz. Daha önce yapılmış olan itiraz
ve şikayetler üzerine başlamış olan işlemler
dondurulur (2820 S.K. 51).
MADDE 25-
Hesaba katılan, katılmayan ve itiraza uğramış olan oy pusulaları, sayım döküm cetvelleri ve
adaylığa seçilme tutanaklarıyla diğer her
türlü evrak, seçimin
kesin sonuçlarının ilanı tarihinden itibaren üç ay süreyle
ilçelerde ilçe seçim kurulu başkanı ve illerde il seçim kurulu başkanı tarafından
saklanır.
Bu evrak, Yüksek Seçim Kurulunun
izni olmaksızın hiçbir yere gönderilemez (2820 S.K. 49)
MADDE
26- İl seçim kurulları ile önseçim ilçe seçim kurulları ve önseçim sandık
kurulları, bu
genelgede yer almayan öteki seçim işlerini 298 sayılı Kanunda yazılı
yetki ve görevler dahilinde ve o Kanunun aykırı olmayan hükümleri ile İlçe
Seçim ve Sandık Kurullarının Görev ve Yetkilerini Gösterir Genelge hükümleri
dairesinde yürütürler.
MADDE 27-
Anayasanın 79 uncu maddesi ile Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında 298 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin 10 uncu bendinin verdiği yetkiye
dayanılarak hazırlanan bu Genelge, Yüksek Seçim Kurulunun 09.08.2002 gün ve 434
sayılı kararı uyarınca kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur.