T.C.
YÜKSEK
SEÇİM KURULU
BAŞKANLIĞI
19.01.2002
GENEL YAZI: 2002/1
İL -
İLÇE SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞINA
.........................
1- Yüksek Seçim Kurulunca verilen;
ücretlerin arttırılmasına ilişkin 09.01.2002 gün ve 2 sayılı; İl ve ilçe seçim
kurullarının 23 Ocak 2002 gününden itibaren bir hafta içinde iki yıl süreyle
yeniden oluşturulmasına ilişkin 12.01.2002 gün ve 21 sayılı; Yargı denetim ve
gözetimi altında yapılacak organ seçimlerinde tahakkuk ettirilecek ücretlere
ilişkin 15.01.2002 gün ve 28 sayılı, karar örnekleri ilişikte gönderilmiştir.
Bu
kurulların geciktirilmeden ve kararda belirtilen esaslara göre 23 Ocak 2002 tarihinden
itibaren bir hafta içinde oluşturularak buna ilişkin tutanakların birer
örneğinin ve bu oluşumdan sonra kurullarda herhangi bir nedenle meydana gelen oluşum
değişikliklerine ait tutanak örneklerinin de ikinci bir yazışmaya mahal
verilmeden Kurulumuz Başkanlığına hemen gönderilmesi gerekmektedir.
2- Ayrıca, Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığı taşra teşkilatında görevli hakim ve büro
personelimizin, işlerin daha sağlıklı ve ivedilikle yürütülebilmesi için seçmen
kütük büroları ve ikametgahlarında mevcut telefon numaraları ile Başkanlığınıza
ulaşılabilecek faks numaraları Başkanlığımıza daha önce gönderilmiş ise de;
geçen süre zarfında değişiklikler söz konusu olabileceğinden, mevcut bilgileri
güncelleştirmek amacıyla, ekte gönderilen cetvele göre istenilen bilgilerin
yeniden düzenlenerek gönderilmesinde fayda görülmektedir.
3- Daha ekonomik,
süratli ve modern bir kamu yönetimi için; teknolojik gelişmelerin gereği olarak
oluşturulan, telefon ve faksların amaçlarının dışında kullanılması sonucunda
insan gücünden ve paradan tasarruf özelliğini yitirdiği ve daha fazla yük
getirdiği; acil ve zorunlu hallerde kullanılması gereken faks cihazı ile acil
olmayan evraklardan; personel ve harcama
evraklarıyla buna benzer evrakın gönderilmesinde kullanılmasına ilaveten; bu
evrakın ikinci kez asılları gönderilmek suretiyle gönderi ücretinin
arttırılmasının yanında, resmi telefon ile özel ve sair işlerin günde en az bir
kez sorulduğu ve resmi görüşme olarak değerlendirildiği gözlenmektedir.
Ülkemizin
içinde bulunduğu ekonomik durum da göz önüne alınarak, zorunlu ve acil durumlar
dışında faksla yazışma yapılmaması ve telefonla evrak görüşülmemesi hususunda
gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmekte olup, aksi halde bu tür
yazışmalara (faks yazılar) ve telefonlara hemen cevap verilmeyecektir.
Bilgi edinilmesi ve
gereği önemle rica olunur.
Tufan ALGAN
Yüksek Seçim Kurulu Başkanı
EKİ: 3 Adet Karar Örneği
1 Adet Cetvel
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 2
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca,
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 4448
sayılı Kanunla değişik 182. maddesinde yer alan memur aylık katsayısı yeniden
belirlenmiş olduğundan çalışanların gündeliklerinin Kurulca yeniden
belirlenmesinin istenilmesi sebebiyle konu incelendi;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Bilindiği üzere 29.08.1999 günlü Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 4448 sayılı Kanunla 298 sayılı Kanunun 182. maddesi
değiştirilmiş ve Yüksek Seçim Kurulunda çalışanların gündelik tavanı 600
gösterge sayısının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktara
yükseltilmiştir.
Sözü geçen 298 sayılı Kanunun 4448 sayılı Kanunun 3. maddesiyle
değişik 182. maddesinin birinci fıkrasında, seçim kurulu başkan ve üyeleri ile
bu Kanun gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde ve
dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere, siyasi parti temsilcilerine ve
hariçten alınarak çalıştırılacaklara ödenecek gündeliklerin gündelik miktarı
600 (Altıyüz) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere Yüksek Seçim
Kurulu’nca belirleneceği ve bu ödemelerin herhangi bir vergiye tabi
tutulmayacağı hükmü yer almıştır.
Devlet İstatistik Enstitüsü
tarafından açıklanan Tüketici Fiyatları Genel Endeksindeki kümülatif
artış gözönünde bulundurularak, maaşlardaki enflasyon
farkının telafisi amacıyla kamu personelinin özlük haklarına ilişkin hükümlerde
yeniden düzenleme yapılmış ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğünün 07.11.2001 gün ve 27680 sayılı tel yazısı ile 2001/Kasım ayına
ilişkin ücretlerin % 6 nispetinde artırılarak aylık katsayının (26.420)
rakamına yükseltildiği, daha sonra ise aynı Genel Müdürlüğün 06.12.2001 gün ve
33352 sayılı tel yazı ile 2001/Aralık ayına ilişkin ücretlerin % 4.2 nispetinde
artırılarak memur aylık katsayısının (27.530) rakamına yükseltildiği ve son
olarak da aynı Genel Müdürlüğün 03.01.2002 gün ve 89 sayılı tel yazısı ile de
kamu personelinin özlük haklarına ilişkin hükümlerde yeniden düzenleme
yapılarak 2002 Mali Yılı Bütçe Kanununun ilgili maddeleri gereğince 01.01.2002
tarihinden geçerli olmak üzere memur aylık katsayısının (30.300) olarak yeniden
saptandığı bildirilmiştir.
Bu duruma göre, Başkanlık teklifinde
de belirtildiği üzere, Yüksek Seçim Kurulunca verilen 10.10.2001 gün ve 559
sayılı kararla belirlenen ücretlerin 2001 yılı Kasım ayına ait %6 ve Aralık
ayına ait %4.2 oranında gerçekleşen enflasyon farkına
ait artışların bu güne kadar yapılmadığı dikkate alınarak (30.300) memur
katsayısına göre yeniden belirlenmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, ücretler aşağıdaki
şekilde yeniden belirlenmiştir.
Başkan ve Üyeler 18.150.000
Birinci Derecede Sorumlu Görevliler 13.550.000
İkinci Derecede Sorumlu Görevliler 13.450.000
Üçüncü Derecede Sorumlu Görevliler 13.350.000
Şoför ve Hizmetliler 13.200.000
Şoförler (Başka Kurum personeli olup
görevlendirilenler) 11.000.000
Yüksek Seçim Kuruluna (298 sayılı
Kanunun 31. maddesi gereğince dışarıdan alınıp başka bir yerde çalışmayan ve
sosyal güvenliği bulunmayan İkinci, Üçüncü Derece Sorumlu görevlerde çalışanlar
ile şoför ve hizmetli olarak çalıştırılanlara gündelik olarak 13.550.000.-lira
ödenir.)
Başkanlar ve İl Seçim Kurulları
Üyeleri 15.250.000
Seçim Müdürleri 13.550.000
İlçe Seçim Kurulları Üyeleri 11.500.000
Memurlar 11.500.000
Askı Yeri Görevlileri, Şoförler ve
Hizmetliler 11.000.000
Başkan 13.550.000
Üye 12.100.000
D-
Bina Sorumluları 13.550.000
Seçim işlerinde çalıştırılacak
olanların yaptırılacak işin niteliklerine göre hangi derecede sorumlu görevli
oldukları Yüksek Seçim Kurulu
Başkanı tarafından belirlenir.
E- Sandık seçmen listelerinin
güncelleştirilmesi ile ilgili (çoğaltma ve seçmen bilgi kağıtlarının yazımı ile
dağıtımı dahil) bütün işlemlerin seçmen kütükleri
bürolarında görevli daimi personel tarafından yapılması asıl olmakla beraber,
güncelleştirmeye tabi listelerdeki seçmen sayısı çok olan yerlerde işlemlerin
bu şekilde bitirilemeyeceğinin anlaşılması üzerine doğan zorunluluk nedeniyle
dışardan memur çalıştırılması halinde,
1- Karbonlama, iğneleme, daktilo ile
yazma, yazılanların okunup düzeltilmesi, tasnif ve mühürleme işlemlerinin
tümünü kapsamak üzere listeye yazılı her seçmen için 36.000.- TL.
2- Seçmen bilgi kağıtlarının
yazımında yazılan her kağıt için 53.000. – TL.
3- Seçmen bilgi kağıtlarının
dağıtımında adrese ulaştırılan her bilgi kağıdı için 36.000.- TL.
4- Seçmen listelerinin fotokopi ile
çoğaltılmasına başvurulduğu takdirde her sayfa başına 58.000.- lirayı aşmamak
üzere,
Ücret
ödenir.
MADDE 3- İl, İlçe Seçim ve Sandık Kurullarının yedek üyelerine ancak asıl üye yerine
kurula katılıp çalıştıkları günler için ücret ödenir.
MADDE 4- Seçim
kurulu başkanları, gerekli hallerde, seçime ait işlerin toptan yaptırılmasını
uygun görecekleri kimselere verebilirler. Bu şekilde yaptırılan işlerin normal
olarak kaç günde bitirilebileceği Kurul Başkanlarınca takdir edilerek bu
günlere karşılık olan ücret veya gündelikler 1. maddedeki memur ve hizmetliler
için kararlaştırılmış olan miktarlarda ödenir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 298 sayılı Kanunun
değişik 182. maddesi uyarınca üst sınırı 18.150.000.- lira olan ücret
tarifesinin yukarıdaki şekilde belirlenmesine, değişikliğin 01.01.2002 tarihinden
itibaren geçerli olmasına, karar örneğinin tüm il ve ilçe seçim kurulu
başkanlıklarına gönderilmesine,
09.01.2002 tarihinde oybirliği ile karar
verildi.
Tufan ALGAN Sabri COŞKUN Selahattin ÇELİK
Cengiz ERDOĞAN
Şükrü
Kaya EROL Yılmaz
DERME Yücel IRMAK
T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 21
İtiraz No :
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının
05.01.2002 havale günlü yazısında; 2000 yılı Ocak ayında kurulan il ve ilçe
seçim kurullarının iki yıllık görev süreleri 2002 yılı Ocak ayında
dolacağından, Seçimlerin Temel Hükümleri
ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki 298 sayılı Kanunun 15 ve 18 inci maddeleri
uyarınca bu kurulların Ocak/2002 ayının son haftası içinde iki yıl süre için
yeniden kurulması gerektiği belirtildikten sonra, yeni kurulan il ve ilçelerde
göz önünde bulundurularak kuruluşla ilgili esas ve ilkelerin saptanması
istenilmiş olmakla, konu incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
I- 298
sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkındaki Kanunun 15 ve 18 inci maddelerinde, il ve ilçe
seçim kurullarının iki yılda bir Ocak ayının son haftasında kurulması
öngörülmüştür.
Kanunun bu hükümlerine göre
Kurulumuzun 13.01.2000 gün ve 23 sayılı kararı ile 2000 yılının Ocak ayında
(yeni kurulan ilçelerde ise daha sonra) kurulmuş tüm il ve ilçe seçim kurullarının görev süreleri 2002 yılı Ocak ayının son haftasında
sona ereceğinden, bu kurulların,
23 Ocak 2002 gününden itibaren bir hafta içinde ve iki yıllık süre için yeniden
kurulmaları gerekmektedir.
İl ve ilçe seçim
kurullarının kuruluş biçimleri 298
sayılı Kanunun 15, 18 ve 19 uncu maddelerinde gösterilmiştir. O nedenle,
bu kurullar oluşturulurken Kanunun sözü edilen maddelerine uyulması zorunluluğu
ortadadır.
II- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimler:
Büyükşehir statüsüne bağlı il
merkezleri ile diğer il merkezlerinde adli teşkilatlanmadaki farklılıklar il ve
merkez ilçe seçim kurullarının oluşumunu da etkilediğinden, konunun iki bölümde
incelenerek kurulların ona göre belirlenmesi gereklidir.
A) Büyükşehir Statüsüne Tabi Olmayan İl Merkezlerinde:
298 sayılı Kanunun 15 inci maddesine
göre, il seçim kurulu il merkezinde görev yapan (geçici yetkililer hariç) en
yüksek dereceli üç hakimden kurulur. Bunlardan
derecesi en yüksek
olanı kurulun başkanıdır.
Kurulun, hakimlerden iki de yedek üyesi vardır.
Kurul başkanı ile asıl ve yedek
üyeler belirlenirken, maaş derecesinde eşitlik halinde meslek kıdemi, kıdemde
de eşitlik halinde yaş dikkate alınır. Aynı Kurulda eşlerin birlikte yer
almamasına özen gösterilmelidir.
Aynı Kanunun 18/3. maddesinde ise,
il merkezlerinde kurulacak merkez ilçe seçim kurullarına, il seçim kuruluna
başkanlık edecek hakimden sonra gelen en yüksek dereceli hakimin, kıdem ve yaş esasına göre
başkanlık edeceği belirtilmiştir.
Kanunun bu iki hükmü birlikte
mütalaa edildiğinde, il seçim kurulu başkanından sonra gelen en yüksek dereceli
hakimin merkez ilçe seçim kurulu başkanı olacağı
sonucuna ulaşılmaktadır.
İl merkezinde 298 sayılı Kanunun
10/3 maddesi gereğince birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması durumunda, il
seçim kurulu başkanından sonra gelen yüksek dereceli hakimler
derece, kıdem ve yaş esasına göre ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini
yürütürler. Örneğin bir ilde üç merkez ilçe seçim kurulu oluşturulması
gerekiyorsa, il seçim kurulu başkanından sonra gelen en yüksek dereceli hakim birinci merkez
ilçe seçim kuruluna, ondan sonra gelen en yüksek dereceli hakim ikinci merkez ilçe seçim kuruluna, ondan
sonra gelen en yüksek dereceli hakim de üçüncü
merkez ilçe seçim kuruluna başkanlık edecektir.
Merkez ilçe seçim kurulları
başkanları bu şekilde belirlendikten sonra derece, kıdem ve yaş sıralamasına göre bu hakimlerden sonra
gelen hakimlerden, sıra itibariyle ilk ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de il seçim
kurulu yedek üyeliğini yürütecektir.
B) Büyükşehir Statüsüne Tabi İl Merkezlerinde:
İl seçim kurulu başkanlığını
yürütecek hakim, yukarıda (A) bendindeki esaslara göre
belirlenir. Yani İl merkezinde ve o ilin adı ile anılan adli kuruluş da görevli
(geçici yetkililer hariç) hakimlerden
derecesi en yüksek olan (derecede eşitlik halinde en kıdemli, kıdemde de
eşitlik halinde en yaşlı) hakim il seçim kurulu başkanlığı görevini yürütür.
a) İl
merkezindeki ilçelerin hiç birinde bağımsız, başka bir anlatımla o
ilçenin adı ile anılan adli kuruluş yok ise, bu durumda ilçeler alfabetik
sıralamaya tabi tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir liste düzenlenir. Her
ilçenin karşısına o ilçedeki mevcut ilçe seçim kurullarının numarası yazılarak,
il merkezinde
bulunan merkez ilçe seçim kurullarının sayısı saptanır.
Bununla birlikte il seçim kurulu
başkanı hakimden sonra gelen hakimlerden derece, kıdem ve yaş esasına göre toplam ilçe seçim
kurulu sayısı kadar isim belirlenir ve derecelerine göre sıralanır.
Bu listede yer alan hakimler,
listedeki sıralarına göre alfabetik olarak sıralanmış ilçelerin seçim kurulu başkanlıklarını
üstlenirler.
Bu ilkeyi, büyükşehir
statüsüne tabi Konya il merkezine göre somutlaştırmak yararlı olacaktır.
Konya il merkezinde, Karatay
ilçesinde (1), Meram ilçesinde (2) ve Selçuklu ilçesinde (2) olmak üzere toplam
(5) adet ilçe seçim kurulu bulunmaktadır.
Konya merkez adliyesinde görev yapan
hakimlerden, il seçim kurulu başkanı olan hakimden sonra gelen en yüksek
dereceli hakim Karatay İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen en
yüksek dereceli hakim Meram Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en yüksek dereceli hakim Meram İkinci İlçe Seçim
Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en yüksek dereceli hakim Selçuklu Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı
ondan sonra gelen en yüksek dereceli hakim Selçuklu İkinci İlçe Seçim Kurulu
Başkanlığı görevini yürütecektir.
b) İl
merkezindeki ilçelerin bir ya da bir kaçında bağımsız adli kuruluş bulunduğu takdirde bu
ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanlıkları, o ilçenin hakimleri arasından
bağımsız adli teşkilatı bulunmayan ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanları ise
yukarda (a) bendindeki esaslara göre belirlenecektir.
Örneğin İstanbul'da bağımsız adli
teşkilatı bulunan Bakırköy ilçesinde ilçe seçim kurulu başkanları bu ilçede
görevli hakimler, bağımsız adli teşkilatı bulunmayan
Eminönü ve Beşiktaş ilçeleri seçim kurulu başkanları da İstanbul Adliyesinde
görevli hakimler arasından yukarıdaki esaslara göre saptanacaktır.
Ancak, bağımsız adli teşkilatı
bulunmayan ilçedeki adli işler, bir başka ilçedeki adli teşkilat tarafından yürütülüyor ise, bu
ilçedeki seçim işleri adli yönden bağlı
bulundukları ilçe hakimleri tarafından yürütülecektir.
Örneğin, adli teşkilatı bulunmayan
Bahçelievler ilçesinde adli işler Bakırköy ilçesi adli teşkilatı tarafından yürütüldüğünden,
Bahçelievler ilçesindeki seçim işleri Bakırköy ilçesindeki hakimler tarafından
yerine getirilecektir.
c) 504
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Antalya, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir,
İzmit, Mersin ve Samsun olmak üzere toplam yedi il'de büyükşehir
belediyesi kurulmuş, ancak bu
belediye sınırları içinde ayrıca ilçeler oluşturulmaksızın alt
kademe belediyeleri kurulması öngörülmüştür. 504 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca çıkartılan ve 28.12.1993 gün ve 21802 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 21.12.1993 gün ve 1993/5130 sayılı Bakanlar Kurulu kararında, bu
yedi büyükşehir belediyesinin alt kademe belediyelerinin adları ile bu
belediyelere bağlı olan mahalleler gösterilmiştir. Bundan ayrı olarak 593
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Sakarya İl’inde büyükşehir
belediyesi kurulmuş ve bu büyükşehir belediyesine
bağlı Ferizli ve Söğütlü İlçeleri ile alt kademe belediyelerinin adları ve bu
belediyelere bağlı olan mahalleler gösterilmiştir.
İlçesi bulunmayan büyükşehir belediyelerinde, alt kademe belediyelerine ait
seçim işlerinin, bu
illerdeki merkez ilçe seçim kurulları tarafından yürütüleceği
tabiidir.
Bu büyükşehir
belediyelerindeki alt kademe belediyelerine ait seçim işlerinin ilçe seçim kurullarına
eşit şekilde dağıtılması gerekecektir.
Ancak bir alt kademe belediyesine
ait seçim işlerinin, birden çok ilçe seçim kuruluna bırakılması mümkün
değildir.
Örneğin: Eskişehir ilinde, iki adet
alt kademe belediyesi ve
üç adet de merkez ilçe seçim kurulu bulunmaktadır. Bu durumda il
merkezine bağlı köyler ile alt kademe belediyelerinin durumu nazara alınmak
suretiyle ilçe seçim kurullarının görev alanları belirlenecek ve bir alt kademe
belediyesinin bütünlüğü bozulmayacak ve seçim işleri birden çok ilçe seçim
kuruluna bırakılmayacaktır.
d) İl seçim
kurulu üyelerinin belirlenmesine gelince, İstanbul Adliyesinde il ve ilçe seçim
kurulu başkanlıklarını yürütecek olanlardan sonra gelen en yüksek dereceli
hakimlerden sırasıyla
ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de il seçim
kurulu yedek üyeliğini yürütecektir.
III- İlçe Seçim Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
298 sayılı Kanunun 18 inci maddesine
göre ilçedeki en yüksek dereceli hakim kurulun
başkanıdır. İlçede, aynı derecede birden fazla hakim bulunduğu takdirde
bunlardan en kıdemlisi, kıdemde de
eşitlik halinde en yaşlısı ilçe seçim kurulu başkanı olur.
Anılan Kanunun 10/3. maddesi hükmü
uyarınca ilçede birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması halinde ise, ilçedeki
hakimler, birden fazla merkez ilçe seçim kurulu bulunan illerde olduğu gibi derece, kıdem ve yaş
esasına göre ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini yürütürler.
IV- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimlerin
Saptanmasına İlişkin Esaslar:
a) 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 15 ve 18
inci maddelerinde il ve ilçe seçim kurullarında görev alacak hakimlerin
belirlenmesinde "en yüksek derece" esas alınmıştır.
Yüksek Seçim Kurulunun 29.08.1988
gün ve 258 sayılı kararında da vurgulandığı üzere "en yüksek dereceli hakim" deyimi, kazanılmış hak
olan maaş, derece ve kademeyi ifade eder. Bu bakımdan, yüksek dereceli hakimin
belirlenmesinde aylık derece ve kademesi ölçü olacaktır. Aylık derece ve
kademesinde eşitlik halinde bu derece ve kademeyi önce almak, bunda eşitlik
halinde mesleki kıdem, kıdemde de eşitlik durumunda yaş gözönünde
tutulur. Mesleki kıdem ise 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanununun 15 inci maddesine göre belirlenir.
Birinci sınıfa ayrılıp ayrılmamanın
yüksek dereceli hakimin belirlenmesi yönünden etkisi
yoktur.
b) 298
sayılı Kanunda 2234 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle bu kurulların
sürekliliği ve iki yılda bir yenilenmesi esası getirilmiştir. Başka bir
anlatımla Ocak ayının son haftasında ve derece yönünden hakimlerin
kuruluş anındaki statüleri esas alınarak kurulmuş olan il ve ilçe seçim
kurulları iki yıl süre ile görev yapacaklardır.
Bu nedenle il ve ilçe seçim
kurulları oluştuktan sonra, kurullarda görev almış hakimlerde
herhangi bir yer değişikliği yapmayan ancak terfi sebebiyle kıdem değişikliği
oluşturan kararnameler sebebiyle ve yeni hakim atama kararnameleri ile o yere
daha yüksek dereceli hakim atanmasından ötürü hakimler arasındaki derece ve
kıdem durumunun değişmesi kurullarda da değişiklik yapılmasını gerektirmez.
Naklen atama, istifa ve emeklilik
gibi nedenlerle il ve ilçe seçim kurullarında meydana gelen boşalmalarda ise,
kurullarda görev almamış en yüksek dereceli hakim
boşalmış görevi üstlenir. Kesin kural
budur.
Bu temel kuralın tek istisnası il
seçim kurulu başkanlığıdır. Çünkü, il seçim kurulu başkanlığının il merkezinde
görevli hakimlerden derecesi en yüksek olanı tarafından yürütülmesi hem yasal
yönden zorunludur, hem de hizmet gereğidir. O bakımdan herhangi bir nedenle il
seçim kurulu başkanlığının sürekli olarak boşalması halinde, başka kurullarda
görevli olup olmadığına bakılmaksızın il merkezindeki en yüksek dereceli hakim bu görevi yürütür.
Kuruldaki
her değişiklik tutanağa bağlanır ve Yüksek Seçim Kurulu’na bildirilir.
Eğer bu hakim başka kurullardan gelmiş ise, onun
ayrılmasıyla boşalmış olan yer yukarda belirtilen esas kural uyarınca
kurullarda görev almamış hakimlerden en yüksek derecelisi tarafından
doldurulur.
Konuya açıklık getiren örnekler
aşağıdadır.
Örnek (1)
(A) ilinde, il seçim kurulu ile, il merkezinde mevcut (3) merkez ilçe seçim kurulu 23
Ocak 2002 tarihinde oluşturulmuş ve kuruluşları kesinleşmiştir. Sonradan çıkan
ve bu kurullarda görevli hakimlerin yer almadığı bir
atama kararnamesi ile o il merkezine, kurullarda görevli hakimlerden daha
yüksek dereceli iki hakim atanmıştır.
Bu durum, kurulların bünyesinde
herhangi bir değişikliği gerektirmeyecektir.
Örnek (2)
(B) İlinde, il ve merkez ilçe seçim
kurulları kurulduktan bir süre sonra il seçim kurulu başkanı başka bir yere
atanmıştır (ya da emekli olmuştur).
İl merkezinde, ondan sonra gelen en
yüksek dereceli hakim (2) nolu
merkez ilçe seçim kurulu başkanı olsun.
Bu halde (B) ili seçim kurulu
başkanlığını aynı yer 2 nci merkez ilçe seçim kurulu
başkanı üstlenecek, bu suretle boşalan 2 nci merkez
ilçe seçim kurulu başkanlığını ise o anda kurullarda görev almamış en yüksek dereceli hakim yürütecektir.
Örnek (3)
(6) adet ilçe seçim kurulu bulunan
(a) ilçesinde, 1 inci ilçe seçim kurulu başkanı naklen başka bir yere
atandığından bu görev boşalmıştır.
Boşalan bu görevi, ilçenin başka
kurullarda görev almamış en yüksek dereceli hakimi
üstlenecektir.
Öte yandan,
bir hakimin, belli bir yer hakimi sıfatını kazanabilmesi için o yere atanması yeterli
olmayıp görev yerine gelerek işe başlamış olması mevzuatımız gereğidir. Bu
nedenledir ki 2002
yılı Ocak ayının son haftası içinde yahut daha önce o il veya ilçeye atandığı
halde henüz görevine başlamamış olan hakimlerin, kurullar yeniden
oluşturulduktan sonra gelip göreve başlamaları kurullarda değişikliği
gerektirmez.
c) İzinli, raporlu ya da geçici yetki
ile başka yerde bulunan hakimlerin görevleri ile bağlılıkları devam ettiğinden,
il ya da ilçe seçim kurulu başkanlığı yapacak veya il seçim kurulunda görev alacak hakimler, kurulların
oluşumu sırasında belirtilen sebeplerle geçici olarak görevlerinden ayrı
olsalar bile, kuruluşlara dahil edilecektir.
Geçici olarak
görevi başında bulunamayacak bu hakim il seçim kurulu başkanı ise, il seçim kurulu
başkanlığı görevi kurulun en yüksek dereceli üyesi, ilçe seçim kurulu başkanı
ise ilçe seçim kurulu başkanlığı görevi, kurullarda görev almamış hakimlerin en
yüksek derecelisi tarafından yürütülecektir.
Asıl görevli hakimlerin izin, rapor
ya da geçici yetki sürelerinin bitmesiyle görevlerine dönmeleri durumunda, kurullarda geçici
olarak görev almış olanlar yerlerini bu hakimlere bırakırlar.
d) Kurulların
oluşumu sırasında o yerde geçici yetkili olarak görevli olan hakimin il ve
ilçe seçim kurullarında görev almaması
asıldır. Ancak ilçede yetkili hakimden başka hakim yoksa ya da il seçim kurulu yetkili hakim katılmadan oluşamıyorsa
yetkili hakim bu geçici durum sona
erinceye kadar ilçe seçim kurulu başkanlığını üstlenir veya il seçim
kuruluna katılır.
V- İlçe Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
298 sayılı Kanunun 19/1. maddesinde (İlçe seçim kurulunun dört asıl ve dört yedek üyesi siyasi partilerden alınır... İlçe seçim
kurulu başkanı bu kurulun yeniden kurulması için 18 inci maddede öngörülen sürenin başında ilçede
teşkilatı bulunan ve son Milletvekili Genel Seçiminde o ilçede en çok oy almış
olan dört siyasi partiye birer asıl ve birer yedek üye adını iki gün içinde
bildirmelerini tebliğ eder) hükmü yer almıştır.
Bilindiği gibi, 18 Nisan 1999 tarihinde yapılan son Milletvekili Genel Seçimine
katılan siyasi partiler Anavatan Partisi, Barış Partisi, Büyük Birlik Partisi,
Cumhuriyet Halk Partisi, Değişen Türkiye Partisi, Demokrasi ve Barış Partisi,
Demokrat Parti, Demokrat Türkiye Partisi, Demokratik Sol Parti, Doğru Yol
Partisi, Emeğin Partisi, Fazilet Partisi,
Halkın Demokrasi Partisi, İşçi Partisi, Liberal Demokrat Parti, Millet
Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Özgürlük ve Dayanışma Partisi, Sosyalist
İktidar Partisi ve Yeniden Doğuş Partisidir. Şu halde, ilçede teşkilatı
bulunması koşulu ile, bu siyasi partilerden o ilçede
en çok oyu almış olan dört siyasi partiye, iki gün içinde birer asıl ve birer
yedek üye adının bildirilmesi için ilçe seçim kurulu başkanı tarafından
tebligat yapılacak ve böylece ilçe seçim kurulunun siyasi partili dört asıl ve dört yedek üyesi belirlenmiş
olacaktır. Ancak, Barış Partisi 09.05.1999 tarihinde kapanmış olduğundan, Fazilet
Partisi Anayasa Mahkemesinin 22.06.2001 gün ve E: 1999/2, K: 2001/2 sayılı
kararı ile kapatıldığından ve Sosyalist İktidar Partisi’de
Türkiye Komünist Partisi ile birleşerek bundan sonraki faaliyetlerini Türkiye
Komünist Partisi bünyesinde sürdürme kararı almış olduğundan, Barış Partisi,
Fazilet Partisi ve Sosyalist İktidar Partisine tebligatta bulunulmayacaktır.
Süresi içinde ad bildiren siyasi
parti sayısı dörtten az olduğu takdirde, eksik kalan üyelikler aynı şartları
taşıyan diğer siyasi partilerden ve o ilçede aldıkları oyların büyüklük
sırasına göre aynı usulde tamamlanır.
Oylarda eşitlik halinde ad çekilir.
Yerel yönetim seçimleri olan il
genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı ve belediye meclisi üyeliği
seçimlerinde alınan oylar ilçe seçim kurulu üyeliklerinin belirlenmesinde gözönüne alınmaz.
Bu hükümlerin uygulanmasına rağmen
dört asıl ve dört yedek üyenin tümü belirlenemediği takdirde, 298 sayılı
Kanunun 14. maddesinin 4. bendi gereğince Yüksek Seçim Kurulunun 12.01.2002 gün
ve 20 sayılı kararı ile ilan ettiği siyasi partilerden (Anavatan Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi,
Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrasi ve Barış Partisi,
Demokrat Parti, Demokrat Türkiye Partisi, Demokratik Halk Partisi, Demokratik
Sol Parti, Doğru Yol Partisi, Halkın Demokrasi Partisi, İşçi Partisi, Liberal
Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Özgürlük ve Dayanışma Partisi ve
Türkiye Komünist Partisi) o ilçede teşkilatı bulunanlar saptandıktan sonra
ilgili partilere ad çekmenin yapılacağı gün ve saat tebliğ edilir ve bunlar
arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya
göre adı çıkan eksik üyelik sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda belirtilen
usulle bildireceği kimseler ilçe seçim kurulu üyesi olur. Kuşkusuz yukarıdaki
fıkralarda yazılı usullerle kendilerinden ad istenmiş ve üye adı bildirmiş olan
siyasi partiler bu ad çekmeye dahil edilmeyecektir. Çünkü ilçe seçim kurulun da
bir siyasi partinin iki üye ile temsili mümkün değildir.
Konunun bir örnekle açıklanmasında
yarar vardır.
Bir ilçede Yüksek Seçim Kurulunun
yukarıda sözü edilen kararı ile ilan edilen ve ilçede kuruluşu bulunan A, B, C,
D, E adlarında beş siyasi partiden sadece A ve B siyasi partileri 18 Nisan 1999
günü yapılan son Milletvekili Genel Seçimine katılmış ve bu iki siyasi parti
yapılan tebligat üzerine ilçe seçim kuruluna katılacak birer asıl ve birer
yedek üyenin adını bildirmişlerdir.
Bu durumda, öncelikle kurulun
eksik kalan diğer iki üyeliğinin hangi siyasi partilere ait olacağının
saptanması gerekir. Bunun için de C, D, E adlı siyasi partilere tebligat
yapılarak, saptanan gün ve saatte bu üç
siyasi parti arasında ad çekme işlemi yapılır. Ad çekmede C ve E adlı siyasi partilerin
adlarının çıktığını varsayalım. Bu durumda, bu iki siyasi partiye tebligat
yapılıp ilçe seçim kurulu asıl ve yedek
üyeliği için birer isim bildirmeleri istenerek kurulun eksik kalan iki üyeliği
tamamlanır. Ad çekmede adı çıkmayan (D) adlı siyasi partiden isim istenmesi söz
konusu değildir. Bu bentte gösterilen
bütün usullerin uygulanmasına karşın ilçe seçim kurulunun siyasi partili
üyelerinden eksik kalanlar olursa, bu eksiklik aşağıdaki şekilde tamamlanır.
298 sayılı Kanunun 19/2. maddesi
uyarınca ilçe seçim kurulunun iki asıl ve iki yedek üyesinin ve siyasi
partilerden eksik kalan asıl ve yedek üyelerinin, ilçe merkezinde görev yapan
ve maddede nitelikleri yazılı devlet memurları arasından aynı maddede
gösterilen usulle saptanması gerekmektedir. Sözkonusu
maddede öngörülen on yıllık görev süresinin başlangıcı, memuriyete ilk giriş tarihidir. O ilçedeki hizmet süresi
sadece ad çekmeye esas olacak listenin
düzenlenmesinde dikkate alınır.
VI- İki yıl
süre ile kurulacak il ve ilçe seçim kurulları, bu süre içinde yapılacak
tüm seçimleri, halkoylamasını, seçmen
kütüklerinin yazımı, denetlenmesi ve güncelleştirme işlemlerini yönetirler.
Ancak 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanunu ve ilgili diğer seçim Kanunları gereğince yapılacak önseçimleri
yönetecek önseçim ilçe seçim kurulları, bu kararda yer alan ilçe seçim
kurulları dışında olup, 2820 sayılı Kanunun 41. maddesi
uyarınca gerektiğinde ayrıca kurulacaktır.
Gümrük
kapılarında yurtdışı seçmenler için seçim zamanı kurulan seçim kurulları da bu
karar kapsamında değildir.
Öte yandan siyasi partilerin,
sendikaların ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organ
seçimlerinde yalnızca ilçe seçim kurulu
başkanı hakime görev verildiğinden il ve
ilçe seçim kurullarının bu seçimlerle ilgili bir görevinin bulunmadığı da
gözden uzak tutulmamalıdır.
S O N U Ç : Açıklanan sebeplerle;
1- İl ve
ilçe seçim kurullarının 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun 15, 18 ve 19 uncu maddelerinde yazılı usullere göre
yukarıda açıklanan esaslar da
gözetilerek, 23 Ocak 2002 gününden itibaren bir hafta içinde ve iki yıl süre
için yeniden kurulmalarına,
2- İl ve
İlçe seçim kurullarının kuruluşlarından
itibaren iki yıllık görev süreleri içinde
yapılacak tüm seçimleri, halkoylaması, seçmen kütükleri
yazımı, denetimi ve güncelleştirilmesi
işlemlerini yöneteceklerine,
3- Kuruldaki
her değişikliğin tutanağa bağlanarak Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına
gönderilmesine,
4- Kararın
bir örneğinin gereği için tüm il ve ilçe seçim kurulu ve bilgi için siyasi
partiler genel başkanlıklarına gönderilmesine,
5- Karar
örneğinin Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
12.01.2002 gününde oybirliği ile
karar verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye
Tufan ALGAN
Sabri COŞKUN Selahattin ÇELİK Ahmet Hamdi ÜNLÜ
Üye Üye Üye
Kenan ATASOY Yılmaz DERME Seydi YETKİN
T.C.
YÜKSEK
SEÇİM KURULU
Karar No : 28
İtiraz No :
- K A R A R -
Türkiye
Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Genel Sekreterliğince, Kurulumuz
Başkanlığına yazılan 07.01.2002 tarih ve 02/06 sayılı yazı ile;
“Konfederasyona vaki başvurularda, organ seçimlerinde görev alan seçim kurulu
üyeleri ve görevlilere ödenecek ücretler konusunda değişik talepler olduğu
ileri sürülerek; kendilerinden bilgi istendiğini, bu konuda uygulama birliğinin
sağlanması, yanlış değerlendirme ve yaklaşımların önlenmesi bakımından
teşkilata duyurulmak üzere 2002 yılına ait ödemelerdeki miktar ve esasların
bildirilmesi” istenilmiş olmakla;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
T.C.
Anayasasının 79 uncu maddesi ile 298 ve 2820 sayılı Yasalarda; Siyasi
Partilerin; kendi yasa ve tüzüklerinde de bir kısım kuruluşların organ
seçimlerinin, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılacağı
öngörülmüş bulunmaktadır.
2820
sayılı Siyasi Partiler Kanununun 21 inci maddesinde, ilçe seçim kurulu başkanı
ve seçim sandık kurulu başkan ve üyelerine 298 sayılı Kanunda belirtilen
esaslara göre ücret ödeneceği belirtilmiştir. Kurulumuz 298 sayılı Yasanın
değişik 182 inci maddesi gereğince; seçimlerde görevlendirileceklere ve bu
işlerde mesai içinde ve dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere yapılacak
ödeme esaslarını ve ücret miktarlarını saptayıp ilgili yerlere bildirmekte ve
yapılan harcamalar kontrol edilmektedir.
Siyasi
partilerin organ seçimleri için yapılacak harcama esaslarını içeren ilkeleri
belirleyen 27.10.1999 tarih ve 28 nolu Başkanlığımız
yazısı Kurulumuzca da benimsenerek, Kurul kararımıza 1 nolu
ek olarak ilave edilmiştir. Bu ilkeler siyasi partilerle birlikte yargı denetim
ve gözetimi altında yapılacak tüm kuruluşların organ seçimleri içinde geçerli
bulunmaktadır.
Kurulumuz
01.01.2002 tarihinden itibaren geçerli olacak ücret tarifelerini 09.01.2002
tarih ve 2 nolu kararı ile yeniden belirlemiş, bu
kararda, Kurulumuz kararına ek 2 numarası ile eklenmiştir.
Yapılacak
olan her seçimin mahiyeti, seçmen ve seçileceklerin sayısı, sandık adedi, seçim
öncesi ve sonrası vukubulacak itirazların incelenip
karara bağlanması, farklı çalışma ve zamanı gerektirdiğinden, birim ücret
üzerinden hesap edilecek toplam harcamaların seçimden seçime, il’den il’e
farklılıklar arz edeceği tabii bulunmaktadır.
S O N U Ç :
Yukarıda
izah edilen nedenlerle;
1- Siyasi
partilerle organ seçimlerinin yargı denetim ve gözetimi altında yapılacak
kuruluşların organ seçimleri sebebiyle tahakkuk ettirilecek ücretlerin, Ek:1
sayılı yazıda belirtilen ilkeler çerçevesinde ve Ek:2’de gönderilen kararımızda
yazılı miktarlar üzerinden yapılmasına,
2- Karar örneği ve eklerinin istem
sahibi Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonuna
tebliğine,
3- Karar örneğinin tüm teşkilata
gönderilmesine,
15.01.2002
tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye
Tufan ALGAN Sabri COŞKUN Selahattin
ÇELİK Ahmet Hamdi ÜNLÜ
Üye Üye Üye
Cengiz ERDOĞAN Şükrü
Kaya EROL Yılmaz DERME