BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
(24.10.2003 gün ve 25269 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanmıştır.)
Kanun No : 4982
Kabul Tarihi : 9.10.2003
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği
olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci
maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme
başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her
türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine
göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin
bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya
içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. — Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu
Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. — Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki
her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi
edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli
idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. — Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı,
imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel
kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren
dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır.
Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin
tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması
kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. — Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere
ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya
da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için
yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. — Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân
ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme
başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı
başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. — İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte
bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya
belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. — Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin
onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.— Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya
belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir
birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve
kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü
içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş
sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. — Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. — Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş
gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü
içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. — Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar
üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere
dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi
edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel
kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza
hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel
müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi
üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları
aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine
aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar.
Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere
toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. — Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin
çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme
hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. — Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine,
millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. — Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep
olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. — Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme
hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. — Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak
veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. — Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. — Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve
aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek
yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. — Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. — Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel
kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. — Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. — Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz
konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları
saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. — Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme
hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim
ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas
teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. — Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. — Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına
açık hâle gelir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. — Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli,
kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında,
işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan
disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. — Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden
iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. — Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine
ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
22/10/2003