T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 19
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının 26/12/2007 tarihli yazısında, aynen; “2006 yılı Ocak ayında
kurulan il ve ilçe seçim kurullarının iki yıllık görev süreleri 2008 yılı Ocak
ayında dolacağından, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun 15 ve 18 inci maddeleri uyarınca bu kurulların 2008 yılı Ocak
ayının son haftası içinde iki yıl süre için yeniden kurulması gerekmektedir.
Bu nedenle, il ve ilçe seçim
kurullarının yeniden kurulmaları ve kuruluşlarla ilgili esas ve ilkelerinin
saptanmasını takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla, konu ile ilgili
belgeler ve 26/12/2007 tarihinde oluşturulan
Komisyonca hazırlanan 19/01/2008 tarihli Rapor birlikte incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
I- 298
sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun 15 ve 18 inci maddelerinde, il ve ilçe seçim
kurullarının iki yılda bir Ocak ayının son haftasında kurulması
öngörülmüştür.
Kanunun bu hükümlerine göre,
Kurulumuzun 07/01/2006 gün ve 13 sayılı kararı ile 2006 yılının Ocak ayında
kurulmuş tüm il ve ilçe seçim
kurullarının görev süreleri 2008 yılı Ocak ayının son haftasında sona ereceğinden, bu kurulların 25
Ocak 2008 gününden itibaren bir hafta içinde ve iki yıllık süre için yeniden
kurulmaları gerekmektedir.
İl ve ilçe seçim kurullarının
kuruluş biçimleri 298 sayılı Kanunun 15, 18 ve 19 uncu maddelerinde
gösterilmiştir. O nedenle, bu kurullar oluşturulurken Kanunun sözü edilen maddelerine
uyulması zorunluluğu ortadadır.
II- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimler:
Büyükşehir statüsüne bağlı il
merkezleri ile diğer il merkezlerinde adli teşkilatlanmadaki farklılıklar il ve
merkez ilçe seçim kurullarının oluşumunu da etkilediğinden, konunun iki bölümde
incelenerek kurulların ona göre belirlenmesi gereklidir.
A) Büyükşehir Statüsüne Tabi Olmayan İl Merkezlerinde:
298 sayılı Kanunun 15 inci maddesine
göre; il seçim kurulu il merkezinde görev yapan (geçici yetkililer hariç) en
kıdemli hakimin başkanlığında, merkez ilçe seçim
kurulu başkanlarından sonra gelen en kıdemli iki üyeden oluşur. Kurulun, iki de
yedek hakim üyesi vardır.
Kurul başkanı ile asıl ve yedek
üyeler belirlenirken; 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar
Kanununun 15. maddesi dikkate alınır. Aynı Kurulda eşlerin birlikte yer
almamasına özen gösterilmelidir.
298 sayılı Kanunun 18. maddesinin
ikinci fıkrasında ise; il merkezlerinde kurulacak merkez ilçe seçim
kurullarına, il seçim kurulu başkanı hakimden sonra gelen
en kıdemli hakimin başkanlık edeceği belirtilmiştir.
Kanunun bu iki hükmü birlikte
mütalaa edildiğinde, il seçim kurulu başkanından sonra gelen en kıdemli hakimin merkez ilçe seçim kurulu başkanı olacağı sonucuna
ulaşılmaktadır.
İl merkezinde 298 sayılı Kanunun 10.
maddesinin üçüncü fıkrası gereğince birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması
durumunda, il seçim kurulu başkanından sonra gelen kıdemli hakimler
kıdem sırasına göre ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini yürütürler.
Örnek; Bir ilde üç merkez ilçe seçim kurulu oluşturulması
gerekiyorsa, il seçim kurulu başkanından sonra gelen en kıdemli hakim birinci merkez ilçe
seçim kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim ikinci merkez ilçe seçim
kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim de üçüncü merkez ilçe seçim kuruluna başkanlık
edecektir.
Merkez ilçe seçim kurulları
başkanları bu şekilde belirlendikten sonra bu hakimlerden
sonra gelen en kıdemli hakimlerden, sırasıyla ilk ikisi il seçim kurulu asıl
üyeliği, sonra gelen ikisi de il seçim kurulu yedek üyeliği görevini
yürütecektir.
B) Büyükşehir Statüsüne Tabi İl Merkezlerinde:
İl seçim kurulu başkanlığını
yürütecek hakim, yukarıda (A) bendindeki esaslara göre
belirlenir. Yani İl merkezinde ve o ilin adı ile anılan adli kuruluşta görevli
(geçici yetkililer hariç) hakimlerden en kıdemli olanı il seçim kurulu başkanlığı
görevini yürütür.
a) İl
merkezindeki ilçelerin hiç birinde bağımsız, başka bir anlatımla o ilçenin adı
ile anılan adli kuruluş yok ise, bu durumda ilçeler alfabetik sıralamaya tabi
tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir liste düzenlenir. Her ilçenin
karşısına o ilçedeki mevcut ilçe seçim kurullarının numarası yazılarak, il merkezinde bulunan
merkez ilçe seçim kurullarının sayısı saptanır.
Bununla birlikte il seçim kurulu
başkanı hakimden sonra gelen hakimlerden toplam ilçe
seçim kurulu sayısı kadar isim belirlenir ve kıdemlerine göre sıralanır.
Bu listede yer alan hakimler,
listedeki sıralarına göre alfabetik olarak sıralanmış ilçelerin seçim kurulu başkanlıklarını
üstlenirler.
Örnek; Konya
İl merkezinde, Karatay İlçesi’nde (1), Meram İlçesi’nde (2) ve Selçuklu İlçesi’nde
(2) olmak üzere toplam (5) adet ilçe seçim kurulu bulunmaktadır.
Konya merkez adliyesinde görev yapan
hakimlerden, il seçim kurulu başkanı olan hakimden
sonra gelen en kıdemli hakim Karatay İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en kıdemli hakim Meram Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en kıdemli hakim Meram İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en kıdemli hakim Selçuklu Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan
sonra gelen en kıdemli hakim Selçuklu İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı
görevini yürütecektir.
b) İl
merkezindeki ilçelerin bir ya da bir kaçında bağımsız adli kuruluş bulunduğu takdirde bu
ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanlıkları, o ilçenin hakimleri arasından
bağımsız adli teşkilatı bulunmayan ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanları ise
yukarda (a) bendindeki esaslara göre belirlenecektir.
Örnek; İstanbul'da
bağımsız adli teşkilatı bulunan Bakırköy İlçesi’nde ilçe seçim kurulu
başkanları bu ilçede görevli hakimler, bağımsız adli
teşkilatı bulunmayan Eminönü ve Beşiktaş İlçeleri seçim kurulu başkanları da
İstanbul Adliyesinde görevli hakimler arasından yukarıdaki esaslara göre
saptanacaktır.
Ancak, bağımsız adli teşkilatı
bulunmayan ilçedeki adli işler, bir başka ilçedeki adli teşkilat tarafından yürütülüyor ise, bu ilçedeki seçim
işleri adli yönden bağlı bulundukları
ilçe hakimleri tarafından yürütülecektir.
Örnek; Adli
teşkilatı bulunmayan Bahçelievler İlçesi’nde adli işler Bakırköy İlçesi adli
teşkilatı tarafından yürütüldüğünden, Bahçelievler İlçesi’ndeki seçim işleri
Bakırköy İlçesi’ndeki hakimler tarafından yerine
getirilecektir.
c) Türkiye
geneli itibariyle Büyükşehir statüsünde olan Adana, Adapazarı, Ankara, Antalya,
Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri,
Kocaeli, Konya, Mersin ve Samsun İl’lerine ait ilçe ve ilk kademe
belediyelerinin oluşum biçimleri 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda
düzenlenmiştir.
İlçesi bulunmayan büyükşehir belediyelerinde, ilk kademe belediyelerine ait
seçim işlerinin, bu
illerdeki merkez ilçe seçim kurulları tarafından yürütüleceği
tabiidir.
Bu büyükşehir
belediyelerindeki ilk kademe belediyelerine ait seçim işlerinin ilçe seçim kurullarına
eşit şekilde dağıtılması gerekecektir.
Ancak bir ilk kademe belediyesine
ait seçim işlerinin, birden çok ilçe seçim kuruluna bırakılması mümkün
değildir.
Örnek; Eskişehir
İl’inde, beş (5) adet ilk kademe belediyesi ve üç adet de merkez ilçe seçim
kurulu bulunmaktadır. Bu durumda il merkezine bağlı köyler ile ilk kademe
belediyelerinin durumu nazara alınmak suretiyle ilçe seçim kurullarının görev
alanları belirlenecek ve bir ilk kademe belediyesinin bütünlüğü bozulmayacak ve
seçim işleri birden çok ilçe seçim kuruluna bırakılmayacaktır.
III- İl Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
İl ve ilçe seçim kurulu
başkanlıkları görevini yürütecek hakimler
belirlendikten sonra, o yerde görevli bulunan hakimler arasından kıdem sırasına
göre ilk ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de il seçim
kurulu yedek üyeliği görevini yürütecektir.
IV- İlçe Seçim Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
298 sayılı Kanunun 18 inci maddesine
göre; ilçedeki en kıdemli hakim kurulun başkanıdır.
Anılan Kanunun 10. maddesinin üçüncü
fıkrası hükmü uyarınca ilçede birden fazla ilçe seçim kurulunun kurulması
halinde ise, ilçede görevli hakimler, birden fazla merkez ilçe seçim kurulu
bulunan illerde olduğu
gibi kıdem esasına göre ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini yürütürler.
V- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimlerin
Saptanmasına İlişkin Esaslar:
a) 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 15 ve 18
inci maddelerinde; il ve ilçe seçim kurullarında görev alacak hakimlerin
belirlenmesinde "Kıdem" esas alınmıştır.
Hakimlerin kıdemi ise, 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanununun 15 inci maddesinde yazılı esaslara göre belirlenir. Ancak bu
kıdemin belirlenmesinde, kınama veya daha ağır disiplin cezası almış olanlar
diğerlerinden kıdemsiz sayılırlar.
b) 298
sayılı Kanunda; 2234 ve en son 5435 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikle bu
kurulların sürekliliği ve iki yılda bir yenilenmesi esası getirilmiştir. Başka
bir anlatımla Ocak ayının son haftasında ve kıdem yönünden hakimlerin
kuruluş anındaki statüleri esas alınarak kurulan il ve ilçe seçim kurulları iki
yıl süre ile görev yapacaklardır.
Bu nedenle; il ve ilçe seçim
kurulları oluştuktan sonra, terfi veya yer değiştirme kararnameleri sonucunda o
yer hakimleri arasında meydana gelecek kıdem değişiklikleri, seçim kurullarının yapısında bir değişiklik
yapılmasını gerektirmez.
Naklen atama, istifa veya emeklilik
gibi nedenlerle il ve ilçe seçim kurullarında meydana gelen boşalmalarda ise,
kurullarda görev almamış en kıdemli hakim boşalan
görevi üstlenir. Kesin kural budur.
Bu temel kuralın tek istisnası il
seçim kurulu başkanlığıdır. Çünkü, il seçim kurulu başkanlığının il merkezinde
görevli hakimlerden en kıdemli olan tarafından
yürütülmesi hem yasal yönden zorunludur, hem de hizmetin bir gereğidir. O
bakımdan herhangi bir nedenle il seçim kurulu başkanlığının sürekli olarak
boşalması halinde, başka kurullarda görevli olup olmadığına bakılmaksızın il
merkezindeki en kıdemli hakim bu görevi yürütür.
Eğer boşalma nedeniyle il seçim
kurulu başkanlığı görevini üstlenen kıdemli hakim
başka seçim kurullarından gelmiş ise, onun ayrılmasıyla boşalan göreve yukarda
belirtilen asıl kural uyarınca kurullarda görev almamış hakimlerden en
kıdemlisi getirilir.
Kuruldaki her değişiklik tutanağa
bağlanır ve Yüksek Seçim Kurulu’na bildirilir.
Konuya açıklık getiren örnekler
aşağıdadır.
Örnek (1)
(A) İl’inde, il seçim kurulu ile il
merkezinde mevcut (3) merkez ilçe seçim kurulu Ocak/2008 tarihinde oluşturulmuş
ve kuruluşları kesinleşmiştir. Sonradan çıkan ve bu kurullarda görevli hakimlerin yer almadığı bir atama kararnamesi ile o il
merkezine, kurullarda görevli hakimlerden daha kıdemli iki hakim atanmıştır.
Bu durum, kurulların bünyesinde
herhangi bir değişikliği gerektirmeyecektir.
Örnek (2)
(B) İl’inde, il ve merkez ilçe seçim
kurulları kurulduktan bir süre sonra il seçim kurulu başkanı başka bir yere
atanmış ya da emekli olmuştur.
İl merkezinde, ondan sonra gelen en
kıdemli hakim (2) nolu
merkez ilçe seçim kurulu başkanı olsun.
Bu halde, (B) İl’i il seçim kurulu
başkanlığını aynı yer 2 nci merkez ilçe seçim kurulu
başkanı üstlenecek, bu suretle boşalan 2 nci merkez
ilçe seçim kurulu başkanlığını ise o anda kurullarda görev almamış en kıdemli hakim yürütecektir.
Örnek (3)
(6) adet ilçe seçim kurulu bulunan
(A) ilçesinde, 1 inci ilçe seçim kurulu başkanı naklen başka bir yere atanması
sonucu bu görevin boşalması durumunda boşalan bu görevi, ilçenin diğer seçim
kurullarında görev almamış o yerde görevli en kıdemli hakimi
üstlenecektir.
Öte yandan; bir hakimin,
belli bir yer hakimi sıfatını kazanabilmesi için o yere atanması yeterli
olmayıp görev yerine gelerek işe başlamış olması mevzuatımız gereğidir. Bu
nedenledir ki 2008
yılı Ocak ayının son haftası içinde yahut daha önce o il veya ilçeye atandığı
halde henüz görevine başlamamış olan hakimlerin, kurullar yeniden
oluşturulduktan sonra gelip göreve başlamaları kurullarda değişikliği gerektirmez.
c) İzinli, raporlu ya da geçici yetki
ile başka yerde bulunan hakimlerin görevleri ile bağlılıkları devam ettiğinden,
il ya da ilçe seçim kurulu başkanlığı yapacak veya il seçim kurulunda görev alacak hakimler, kurulların
oluşumu sırasında belirtilen sebeplerle geçici olarak görevlerinden ayrı
olsalar bile, kuruluşlara dahil edilecektir.
Geçici olarak
görevi başında bulunamayacak bu hakim il seçim kurulu başkanı ise, il seçim kurulu
başkanlığı görevi kurulun en kıdemli üyesi, ilçe seçim kurulu başkanı ise ilçe
seçim kurulu başkanlığı görevi, kurullarda görev almamış hakimlerin en
kıdemlisi tarafından geçici olarak yürütülecektir.
Asıl görevli hakimlerin izin, rapor
ya da geçici yetki sürelerinin bitmesiyle görevlerine dönmeleri durumunda, kurullarda geçici
olarak görev almış olanlar yerlerini bu hakimlere bırakırlar.
ç) Kurulların
oluşumu sırasında o yerde geçici yetkili olarak görevli olan hakimin il ve ilçe seçim
kurullarında görev almaması asıldır. Ancak ilçede yetkili hakimden
başka hakim yoksa yetkili hakim ilçe seçim kurulu başkanlığını üstlenir. İl
seçim kurulu, yetkili hakim katılmadan oluşamıyorsa
yetkili hakim il seçim kuruluna katılır. Bu görevler geçici durum sona erinceye
kadar devam eder.
d)
İl seçim kurulu başkanlığı ile asıl ve yedek üyeliklerini ve ilçe seçim kurulu
başkanlığını yapacak olan hâkimlerden biri, herhangi bir sebeple bu görevi
yapamaz ve o yerde bu görevi yapabilecek başka bir hâkim de bulunmazsa, o yerin
bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin yargı çevresi içerisinde bulunan ve
görevinden ayrılmasında sakınca görülmeyen bir hâkime, merciince bu yetki
verilir.
Eksiklerin,
ağır ceza çevresi içerisindeki hâkimlerden tamamlanmasına imkân bulunmayan
hâllerde, bu ağır ceza merkezine en yakın ağır ceza mahkemelerinin yargı
çevresi içerisindeki hâkimlerden biri, yukarıdaki usûle
göre yetki verilerek gönderilir.
VI- Adli Teşkilatı Kapatılan veya İlçe Statüsüne Getirilmiş Oldukları
Halde Bugüne Kadar Adli Teşkilatı Hiç Kurulmamış Olan İlçelerde İlçe Seçim
Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
a)
Adli teşkilatı kapatılan ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanlıklarına; adli
yönden bağlanılan ve adli işlemlerin yürütüldüğü ilçedeki mevcut seçim kurulu
başkanı dışında kalan en kıdemli hakimin
görevlendirilmesi,
b) İlçe
statüsüne getirilmiş olduğu halde bugüne kadar adli teşkilatı kurulmamış ve bu nedenle de hakim ataması
gerçekleştirilmemiş olan ilçelerde ise; adli teşkilatı kapatılan ilçelerde
uygulanan usul çerçevesinde, ilçe seçim kurullarının kendi adları ile müstakil
olarak oluşturulması ve bu ilçe seçim kurulu başkanlıklarına da; adli yönden
bağlı ve adli işlemlerin yürütüldüğü ilçedeki mevcut seçim kurulu başkanları
dışında kalan en kıdemli hakimin görevlendirilmesi,
gerekmektedir.
Ancak, (a) ve (b) fıkraları
kapsamında bulunan ilçeler birden fazla olduğu takdirde, bu ilçeler alfabetik
olarak sıralamaya tabi tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir liste
düzenlenir. Her ilçenin karşısına numara yazılarak seçim kurullarının sayısı
saptanır. Bununla birlikte mevcut ilçe seçim kurulu başkanından veya il seçim
kurulu başkan ve üyeleri ile merkez ilçe seçim kurulu başkanından sonra gelen hakimlerden, toplam ilçe seçim kurulu sayısı kadar kıdem
durumuna göre isimler belirlenir. Bu listede yer alan hakimler,
listedeki sıralarına göre alfabetik olarak sıralanmış ilçelerin seçim kurulu
başkanlıklarını üstlenirler.
298 sayılı Kanunun 15. maddesinin
birinci fıkrasında, il seçim kurulunun il merkezinde görev yapan en kıdemli hakimin başkanlığında merkez ilçe seçim kurulu
başkanlarından sonra gelen en kıdemli iki üyeden oluşacağı, kurulun hakimlerden
iki (2)’de yedek üyesi olacağı,
Aynı Kanunun 18. maddesinin ikinci
fıkrasında da, il merkezlerinde kurulacak merkez ilçe seçim kurullarına, il
seçim kurulu başkanı hakimden sonra gelen kıdemli
hakimin başkanlık edeceği,
hüküm altına alınmıştır.
Bu nedenle, adli teşkilatı kapatılan
veya ilçe statüsüne getirilmiş oldukları halde bugüne kadar adli teşkilatı hiç
kurulmamış olan ilçelerde ilçe seçim kurulu başkanları bu yasal düzenleme göz
önünde bulundurularak belirlenmelidir. Ayrıca bu uygulama yukarıda da
yinelenmiştir.
Konuya açıklık getirirsek;
Örnek (1)
Çankırı İl Seçim Kuruluna, başkan dahil iki (2) asıl ve iki (2) yedek hakimin, Merkez İlçe
Seçim Kuruluna başkanlık etmesi için bir (1) hakimin ve adli teşkilatı kapanan
Eldivan, Kızılırmak ve Yapraklı İlçe Seçim Kurullarına başkanlık etmesi için üç
(3) hakimin görev alması gerekmektedir. Ancak, Çankırı İl merkezinde hakim sayısının sekiz (8) olması ve kurullarının tamamının
oluşması için Dokuz (9) hakime ihtiyaç duyulması durumunda, Çankırı’da görevli
hakim sayısının ihtiyaca cevap vermeyeceği de aşikardır.
Bu nedenle, adli teşkilatı kapatılan
Eldivan, Kızılırmak ve Yapraklı İlçe Seçim Kurulu Başkanlıklarından Merkez
İlçeye en yakın olanının Çankırı Merkez İlçe Seçim Kurulu Başkanınca, diğer iki
İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının ise seçim görevi almamış iki kıdemli hakim tarafından ayrı ayrı
yürütülmesi gerekmektedir.
Örnek (2)
Adli teşkilatların kapatılarak yargı
alanı itibariyle başka ilçelere bağlanması sonucu, adli yönden bağlanılan
ilçede sadece bir hakimin bulunduğunu düşünelim. Bu
halde, adli teşkilatı kapatılan ve başka ilçeye bağlanılan ilçenin seçim kurulu
başkanlığı görevinin de, yine bağlanılan ilçenin ilçe seçim kurulu başkanı
tarafından müştereken yürütülmesi gerekir. İlçe statüsüne getirilmiş olduğu
halde adli teşkilatı hiç kurulmamış ve bu nedenle de hakim
ataması hiç gerçekleştirilmemiş olan ilçelerde de aynı usul uygulanır.
Örnek (3)
İlçe statüsüne getirilmiş olduğu
halde adli teşkilatı hiç kurulmamış ve bu nedenle de hakim
ataması hiç gerçekleştirilmemiş olan Çankırı İl’ine bağlı Korgun İlçesi’ne ait
seçim iş ve işlemleri bugüne kadar Korgun İlçesi adına yeni bir ilçe seçim
kurulu oluşturulmaksızın Çankırı Merkez İlçe Seçim Kurulu Başkanlığınca yerine
getirildiğinden, yukarıda VI/b. maddede belirtildiği üzere
Korgun İlçe Seçim Kurulunun kendi adı ile oluşturulması ve bu yer İlçe Seçim
Kurulu Başkanlığı görevinin ise, adli yönden bağlı olan Çankırı Merkez İlçede
mevcut seçim kurulu başkanı dışındaki en kıdemli hakim tarafından yürütülmesi,
yine bu görevlendirmede yukarıdaki VI. maddenin son fıkrasında
öngörülen yasal kuralın göz önünde bulundurulması gerekir.
VII- İlçe Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
298 sayılı Kanunun 19. maddesinin
birinci fıkrasında; “İlçe seçim kurulunun dört asıl ve dört yedek üyesi siyasi
partilerden alınır... İlçe seçim kurulu başkanı bu kurulun yeniden kurulması
için 18 inci maddede öngörülen sürenin başında ilçede teşkilatı bulunan ve son
Milletvekili Genel Seçiminde o ilçede en çok oy almış olan dört siyasi partiye
birer asıl ve birer yedek üye adını iki gün içinde bildirmelerini tebliğ eder”
hükmü yer almıştır. Bilindiği gibi, 22 Temmuz 2007 tarihinde
yapılan son Milletvekili Genel Seçimine katılan siyasi partiler; Adalet ve
Kalkınma Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi,
Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Emek Partisi, Genç Parti, Halkın Yükselişi Partisi, İşçi
Partisi, Liberal Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Özgürlük ve
Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Türkiye Komünist Partisi’dir. Şu
halde, ilçede teşkilatı bulunması koşulu ile, bu
siyasi partilerden o ilçede en çok oyu almış olan dört siyasi partiye, iki gün
içinde birer asıl ve birer yedek üye adının bildirilmesi için ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından tebligat yapılacak ve böylece ilçe seçim kurulunun siyasi
partili dört asıl ve dört yedek üyesi belirlenmiş olacaktır.
Süresi içinde ad bildiren siyasi
parti sayısı dörtten az olduğu takdirde, eksik kalan üyelikler aynı şartları
taşıyan diğer siyasi partilerden ve o ilçede aldıkları oyların büyüklük
sırasına göre aynı
usulde tamamlanır.
Oylarda eşitlik halinde ad çekilir.
Mahalli İdareler seçimleri olan il
genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı ve belediye meclisi üyeliği
seçimlerinde alınan oylar ilçe seçim kurulu üyeliklerinin belirlenmesinde göz
önüne alınmaz.
Bu hükümlerin uygulanmasına rağmen, dört asıl ve dört yedek üyenin tümü
belirlenemediği takdirde; 298 sayılı Kanunun 14. maddesinin 4. bendi gereğince Yüksek
Seçim Kurulunun 19/01/2008
günlü, 2008/17 sayılı kararı ile belirlenen siyasi partilerden (Adalet ve
Kalkınma Partisi, Anavatan Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik
Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Demokratik Sol Parti,
Demokratik Toplum Partisi, Emek Partisi, Genç Parti, Hak ve Özgürlükler
Partisi, Halkın Yükselişi Partisi, Hürriyet ve Değişim Partisi, İşçi Partisi, Liberal
Demokrat Parti, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Özgürlük ve
Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Sosyaldemokrat
Halk Partisi ve Türkiye Komünist Partisi) o ilçede teşkilatı bulunanlar
saptandıktan sonra ilgili partilere ad çekmenin yapılacağı gün ve saat tebliğ
edilir ve bunlar arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre adı çıkan eksik
üyelik sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda belirtilen usulle bildireceği
kimseler ilçe seçim kurulu üyesi olur. Kuşkusuz yukarıdaki fıkralarda yazılı
usullerle kendilerinden ad istenmiş ve üye adı bildirmiş olan siyasi partiler
bu ad çekmeye dahil edilmeyecektir. Çünkü ilçe seçim
kurulunda bir siyasi partinin iki üye ile temsili mümkün değildir.
Konunun bir örnekle açıklanmasında
yarar vardır.
Bir ilçede, Yüksek Seçim Kurulunca
tespit edilen ve ilçede kuruluşu bulunan A, B, C, D, E adlarında beş siyasi
partiden sadece A ve B siyasi partileri 22 Temmuz 2007 günü yapılan son
Milletvekili Genel Seçimine katılmış ve bu iki siyasi parti yapılan tebligat üzerine ilçe
seçim kuruluna katılacak birer asıl ve
birer yedek üyenin adını bildirmişlerdir.
Bu durumda, öncelikle kurulun eksik kalan diğer iki üyeliğinin
hangi siyasi partilere ait olacağının saptanması gerekir. Bunun için de C, D, E
adlı siyasi partilere tebligat yapılarak, saptanan gün ve saatte bu üç siyasi parti arasında ad
çekme işlemi yapılır. Ad çekmede C ve E adlı siyasi partilerin adlarının
çıktığını varsayalım. Bu durumda, bu iki siyasi partiye tebligat yapılıp ilçe
seçim kurulu asıl ve yedek üyeliği için birer isim bildirmeleri istenerek
kurulun eksik kalan iki üyeliği tamamlanır. Ad çekmede adı çıkmayan (D) adlı
siyasi partiden isim istenmesi söz konusu değildir. Bu bentte gösterilen bütün
usullerin uygulanmasına karşın ilçe seçim kurulunun siyasi partili üyelerinden
eksik kalanlar olursa, bu eksiklik aşağıdaki şekilde tamamlanır.
298 sayılı Kanunun 19. maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca, ilçe seçim kurulunun iki asıl ve iki yedek üyesinin ve
siyasi partilerden eksik kalan asıl ve yedek üyelerinin, ilçe merkezinde görev
yapan ve maddede nitelikleri yazılı Devlet memurları arasından aynı maddede
gösterilen usulle saptanması gerekmektedir. Söz konusu maddede öngörülen on
yıllık görev süresinin başlangıcı, memuriyete ilk giriş tarihidir. O ilçedeki
hizmet süresi sadece ad çekmeye esas olacak listenin düzenlenmesinde dikkate alınır.
Bundan ayrı olarak; adli teşkilatı
kapanan ilçelerin seçim iş ve işlemleri yargı alanı itibariyle bağlandıkları
ilçelerde kapanan ilçe seçmen kütük büroları tarafından yürütüldüğünden, adli
teşkilatı kapatılan bu yerlerde ve ayrıca ilçe statüsüne getirilmiş olduğu halde bugüne kadar adli
teşkilatı hiç kurulmamış olan ve bu nedenle de hakim ataması hiç
gerçekleştirilmemiş bulunan ilçelerde ilçe seçim kurullarının kendi adlarıyla
oluşturulması ve buralarda ilçe seçim kurullarına alınacak siyasi parti üyeleri
ve temsilcileri ile memur üyelerinin, kapatılan veya bakmakla görevli olunan
ilçeden istenerek oluşumunun tamamlanması gerekir.
VIII- İki
yıl süre ile kurulacak il ve ilçe seçim kurulları, bu süre içinde yapılacak tüm seçimleri,
halkoylamasını, seçmen kütüklerinin yazımı, denetlenmesi ve güncelleştirme
işlemlerini yönetirler.
Ancak, 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanunu ve ilgili diğer seçim Kanunları gereğince yapılacak önseçimleri
yönetecek önseçim ilçe seçim kurulları, bu kararda yer alan ilçe seçim
kurulları dışında olup,
2820 sayılı Kanunun 41. maddesi uyarınca gerektiğinde ayrıca kurulacaktır.
Gümrük
kapılarında yurtdışında bulunan seçmenler için seçim zamanı kurulan seçim
kurulları ile geçici ilçe seçim kurulları bu karar kapsamında değildir.
S O N U Ç:
Açıklanan sebeplerle;
1- İl ve
ilçe seçim kurullarının; 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun 15, 18 ve 19 uncu maddelerinde yazılı usullere göre yukarıda
açıklanan esaslar da gözetilerek, 25 Ocak 2008 gününden itibaren bir hafta
içinde ve iki yıl süre için yeniden kurulmalarına,
2- İl ve
ilçe seçim kurullarının kuruluşlarından itibaren iki yıllık görev süreleri içinde yasalarda
belirlenen görevlerle birlikte yapılacak tüm seçimleri, halkoylaması, seçmen
kütükleri yazımı, denetimi ve güncelleştirilmesi işlemlerini yöneteceklerine,
3-
Kurulların oluşumu ile yapılabilecek her değişikliğin tutanağa bağlanarak yemin
tutanağı ile birlikte Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına gönderilmesine,
4- Kararın
bir örneğinin gereği için tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıkları ile bilgi
için siyasi partiler genel başkanlıklarına gönderilmesine,
5- Karar
örneğinin Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
19/01/2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Muammer AYDIN Ahmet BAŞPINAR Hasan
ERBİL Necati SÖZ
Hüseyin EKEN Bahadır
DOĞUSOY Mehmet KILIÇ Ali EM
Kırdar
ÖZSOYLU Sadri BOZKURT