T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 249
İtiraz No :
- K A R A R -
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından alınan 05/05/2007 günlü yazıda; “22 Temmuz 2007 Pazar günü
yapılacak XXIII. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde daha önceden yapılan ve
uygulanan “İl Seçim Kurullarının Görevlerini ve Seçim Sonuçlarını Belirlemek
için Uygulanacak Esas ve İlkeleri Gösterir” Örnek: 136 sayılı Genelgenin
gerektiğinde komisyon çalışmasından sonra yeniden düzenlenmesi hususunda bir
karar alınmasını takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2839 sayılı
Milletvekili Seçimi Kanununun değişik 29., 31., 32.,
33., 34., 35. ve 36. maddeleri ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun değişik 94. ve 109. maddeleri ile diğer
ilgili Kanun maddeleri göz önünde bulundurularak; daha önceki seçimler için
hazırlanan (Örnek: 136 sayılı) İl Seçim Kurullarının Görevlerini ve Seçim
Sonuçlarını Belirlemek için Uygulanacak Esas ve İlkeleri Gösterir Genelgenin
yeniden düzenlenmesi gerekmiştir.
S O N U Ç:
1-
XXIII. Dönem
Milletvekili Genel Seçiminde uygulanacak İl Seçim Kurullarının Görevlerini ve
Seçim Sonuçlarını Belirlemek için Uygulanacak Esas ve İlkeleri Gösterir (Örnek:
136) sayılı Genelgenin kabulüne ve karar metnine dahil
bulunduğuna,
2- Bu genelgenin tüm il seçim kurulu başkanlıklarıyla,
milletvekili seçimine katılan siyasi parti genel başkanlıklarına
gönderilmesine,
3- Kararın ve eki genelgenin Resmi
Gazetede yayımlanmasına,
09/05/2007 tarihinde oybirliği ile karar
verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye
Muammer AYDIN Ahmet
BAŞPINAR Hasan ERBİL Mehmet Rıza ÜNLÜÇAY
Üye Üye Üye Üye
Necati SÖZ Cenker
KARAOĞLU Hüseyin EKEN Mehmet KILIÇ
Üye Üye Üye
Bahadır DOĞUSOY Ali EM Kırdar ÖZSOYLU
ÖRNEK: 136
22 TEMMUZ 2007 PAZAR GÜNÜ YAPILACAK XXIII. DÖNEM MİLLETVEKİLİ
GENEL SEÇİMİNDE İL SEÇİM KURULLARININ GÖREVLERİNİ VE SEÇİM SONUÇLARINI
BELİRLEMEK İÇİN UYGULANACAK ESAS VE İLKELERİ GÖSTERİR GENELGE
Madde 1- Bu genelge, 22 Temmuz 2007
Pazar günü yapılacak XXIII. Dönem Milletvekili Genel Seçimi nedeniyle il seçim
kurullarının görevleri ile seçim sonuçlarını belirlemek için uygulanacak usul
ve esasları kapsar.
Madde 2-
1- İl seçim çevresi içinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için
gereken bütün tedbirleri almak ve seçim işlerini denetlemek,
2- İlçe seçim kurullarına oy sandıklarını ve bu Kanunda yazılı diğer
seçim araç ve gereçlerini göndermek,
3- İlçe seçim kurullarının teşekkülüne, işlemlerine ve kararlarına karşı
yapılan itirazları inceleyerek derhal karara bağlamak,
4- İlçe seçim kurulları başkanlıklarınca seçim işlerinin yürütülmesi
hakkında sorulacak hususları derhal cevaplandırmak,
5- İl'e bağlı ilçe seçim kurullarından gelen tutanakları birleştirerek
il seçim çevresi için bir tutanak düzenlemek,
Ayrıca, il seçim kurulu, bu
genelgeyle kendisine verilmiş bulunan birleştirme ve sonraki işlemlere ilişkin
görevlerini, varsa il sınırları içerisindeki her bir seçim çevresi için ayrı ayrı, yerine getirir. (298 S. K. 16)
Madde 3- İl seçim kurulları, ilçe seçim
kurullarından aldıkları (Örnek: 90) sayılı tutanakları, aşağıdaki bilgileri
kapsayan (Örnek: 92) sayılı tutanaklara, ilçe itibariyle geçirmek suretiyle
birleştirir. (Birden fazla seçim çevresini içeren illerde her seçim çevresine
ait birleştirme tutanakları ilçe seçim kurulları numaraları itibariyle
yapılır.)
1- Sandık
seçmen listesinde yazılı seçmenlerin sayısı,
2- Oy
kullanan seçmenlerin sayısı,
3- İtiraz
edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
4- İtiraz
edilen fakat geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
5- Geçerli
oy pusulalarının toplamı,
6- Geçersiz
oy pusulalarının toplamı,
7- Birleşik
oy pusulalarındaki sıraya göre siyasi partilerin adları,
8- Siyasi
partilerin her birinin aldığı geçerli oy sayısı,
9- Bağımsız
adayların soyadları, adları ile bunlardan her birinin aldığı geçerli oy sayısı,
rakam ve yazı ile yazılır.
Madde 4- İl seçim kurullarınca
düzenlenen birleştirme tutanağı (Örnek: 92) SEÇSİS’den
alınır ve hazır bulunanlara ilan edilir, bir örneği de il seçim kurulu kapısına
bir hafta süre ile asılır.
Madde 5- İl seçim
kurulları birleştirme tutanaklarını düzenledikten sonra bunların birer örneğini
Yüksek Seçim Kuruluna göndermekle beraber sonuç özetini de (1- Sandık seçmen
listelerinde yazılı seçmenlerin toplam sayısını, 2- Oy kullanan seçmen
sayısını, 3- Geçerli sayılan oy sayısını, 4- Siyasi partilerin her birinin
aldığı geçerli oy sayısını, 5- Bağımsız adayların her birinin soyadı ve adıyla
aldığı geçerli oy sayısını) derhal SEÇSİS çerçevesinde veya telefonla
bildirirler ve ayrıca telefax ile iletirler.
Madde 6- Gümrük kapıları ilçe seçim
kurullarından gelen sonuç özetleri, Yüksek Seçim Kurulunca SEÇSİS’de
birleştirilerek; gümrük kapılarında oy kullanan seçmen sayısı, geçerli olan oy
sayısı, geçerli olmayan oy sayısı ile her partiye verilen geçerli oy sayısı
tespit edilerek (Örnek: 201) sayılı tutanağa geçirilir. (298 S. K. 95/h )
Madde 7- Yüksek Seçim Kurulu, SEÇSİS’de il seçim kurullarından gelen toplam geçerli oy
sayısına (+) gümrük kapısı ilçe seçim kurullarından gelen toplam geçerli oy sayısını
ilave ederek = Türkiye genelindeki geçerli oy sayısını tespit eder.
Tespit
edilen geçerli oy toplamına göre, siyasi partilerin Türkiye genelinde oy
yüzdelerini hesaplar. %10’luk genel barajı aşan siyasi partileri belirler ve
ilan eder.
Ayrıca,
Yüksek Seçim Kurulu; Türkiye genelinde geçerli oyların %10’unu geçen siyasi
partilerin, il seçim kurullarından gelen oy miktarlarına ilgili siyasi partinin
gümrük kapılarında aldığı toplam oydan her il seçim çevresine isabet eden oy
miktarını ilave eder, sonucu il seçim kurulları tarafından “İl Seçim Çevresi
Seçim Sonuçları” raporu alınır. (298 S. K. 94 )
İllerden
gelen toplam geçerli oy sayısının 34.400.300; gümrük kapılarından gelen geçerli
oy sayısının da 99.700 olduğunu düşünelim. Türkiye genelinde geçerli toplam oy
sayısı 34.500.000’dir. Partilerin ve bağımsızların aldığı toplam oy sayısı
(gümrük kapıları dahil) ve genel oy toplamına oranı
aşağıdaki gibi olacaktır.
Partiler ve Bağımsızlar: Aldığı Oy: Genel Toplam
Oy: Oran :
|
A Partisi |
9.600.000 |
34.500.000 |
27,83% |
|
B Partisi |
3.600.000 |
" |
10,43% |
|
C Partisi |
250.000 |
" |
0,72% |
|
D Partisi |
3.620.000 |
" |
10,49% |
|
E Partisi |
325.000 |
" |
0,94% |
|
F Partisi |
600.000 |
" |
1,74% |
|
G Partisi |
5.400.000 |
" |
15,65% |
|
H Partisi |
3.625.000 |
" |
10,51% |
|
I Partisi |
365.000 |
" |
1,06% |
|
J Partisi |
50.001 |
" |
0,14% |
|
K Partisi |
24.999 |
" |
0,07% |
|
L Partisi |
600.000 |
" |
1,74% |
|
M Partisi |
358.000 |
" |
1,04% |
|
N Partisi |
725.000 |
" |
2,10% |
|
O Partisi |
295.000 |
" |
0,86% |
|
P Partisi |
480.000 |
" |
1,39% |
|
R Partisi |
387.000 |
" |
1,12% |
|
S Partisi |
3.770.000 |
" |
10,93% |
|
Bağımsızlar |
425.000 |
" |
1,23% |
|
TOPLAM |
34.500.000 |
|
100,00% |
Yukarıdaki
tablodan anlaşılacağı üzere Türkiye genelinde % 10’luk barajı aşan partiler A,
B, D, G, H ve S Partileridir.
Madde 8- Ülke genelinde geçerli oyların
% 10 unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar. Genel barajı aşamayan
siyasi partinin listesinde yer almış bağımsız aday da seçim çevresinde aldığı
oy miktarı ne olursa olsun seçilmiş sayılmaz.
Madde 9- Siyasi partinin, Türkiye
genelinde aldığı geçerli toplam oyu ile gümrük kapılarında aldığı oy toplamı
yurt genelinde aldığı geçerli oy toplamını ifade eder. Aynı siyasi partinin,
her seçim çevresinde aldığı geçerli toplam oyu esas alınarak, yurt genelinde
aldığı oya oranı ile gümrük kapısında aldığı toplam oy arasında doğru orantılı
bir denklem kurulur ve gümrük kapısından o seçim çevresine yansıyacak oy
miktarı tespit edilip, o seçim çevresindeki geçerli oyuna ilave edilir. Elde
edilen toplam rakamlar, siyasi partinin o seçim çevresinde aldığı geçerli oy
toplamını ifade eder.
ÖRNEK:
2
A siyasi partisinin yurt genelinde
aldığı toplam geçerli oy 7.000.000 olsun. Bu siyasi partinin H seçim çevresinde
aldığı geçerli oy miktarı 130.000, gümrük kapısında aldığı geçerli oy
miktarının da 30.000 olduğunu varsayalım. H seçim çevresinde A siyasi partisine
yansıyacak oy miktarını bulmak için bir doğru orantı hesabı yapılır ve
7.000.000 130.000
30.000 x 130.000
30.000 X = ______________ = 557 (yaklaşık)
rakam bulunur.
7.000.000
Bu duruma göre;
A siyasi partisinin
Yurt içi genelinde aldığı geçerli oy =
7.000.000
Gümrük kapısında aldığı geçerli oy = 30.000
Yurt genelinde aldığı geçerli oy
toplamı = 7.030.000
H seçim çevresinde aldığı geçerli oy = 130.000
H seçim çevresine yansıyan yurt dışı
oy miktarı = 557
H seçim çevresinin toplam geçerli oy
miktarı = 130.000 + 557= 130.557’dir.
BİR SEÇİM ÇEVRESİNDE
SİYASİ PARTİLER VE BAĞIMSIZ
ADAYLARIN KAZANACAĞI
MİLLETVEKİLİ SAYISININ HESABI
Madde 10- Genelgenin 7 nci
maddesi uyarınca, Türkiye genelinde geçerli oyların yüzde onunu aştıkları
Yüksek Seçim Kurulunca il seçim kurullarına bildirilen ve ilan edilen siyasi
partiler ile bağımsız adayların bir seçim çevresinde elde edecekleri
milletvekili sayısı aşağıdaki şekilde belirlenir.
1- Gümrük kapılarından yansıyanlar da dahil olmak üzere seçim çevresinde kullanılan geçerli
oyların toplamı, çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısı (Örnek: 93) numaralı
çizelgenin (2) işaretli bölümüne yazılır.
2- Yüzde on genel barajı
aşan siyasi partilerle o seçim çevresinde seçime giren bağımsız adaylar,
(Örnek: 93) numaralı çizelgenin (1) işaretli bölümüne, önce birleşik oy
pusulasındaki sıraya göre siyasi partiler, daha sonra da alfabe sırasına göre
bağımsız adaylar olmak üzere alt alta yazılır; her birinin karşısında aldıkları
geçerli oyların sayısı belirtilir.
3- Siyasi partilerin seçim çevresinde
aldıkları geçerli oylar önce bire, sonra ikiye ... seçim çevresinin
çıkaracağı milletvekili sayısına (Örneğimizde beşe) ulaşıncaya kadar bölünür.
Bulunan bölüm sonuçları (Örnek: 93) numaralı çizelgenin (3) işaretli bölümüne
yazılır.
Bu
sonuçlar, siyasi parti ve bağımsız aday farkı gözetilmeksizin büyüklük sırasına
göre (Örnek: 93) numaralı çizelgenin (4) işaretli bölümüne yazılır.
Seçim
çevresinden çıkacak milletvekili sayısı kadar, bu payların sahibi olan
partilere ve bağımsız adaylara, rakamların büyüklük sırasına göre
milletvekillikleri tahsis edilir.
Siyasi
partilerin ve bağımsız adayların kazandığı milletvekili sayısı (Örnek: 93)
numaralı çizelgenin (5), milletvekili seçilenlerin adları da (6) işaretli
bölümüne yazılır.
Örneğin, gümrük kapılarından gelen
oylarla birlikte seçim çevresinde geçerli oyların toplamının 238.690 ve bu
seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının da beş olması öngörülmüştür.
Bu çevrede üç siyasi parti ile iki bağımsız adayın seçime katıldığını
varsayalım.
Siyasi partilerin ve bağımsız
adayların geçerli oyları şöyle:
A Partisi 110.000
B Partisi 80.000
C Partisi 20.000
Bağımsız Aday 18.690
Bağımsız Aday 10.000
Beş
milletvekilliğini bölüştürmek için partilerin oyları aşağıda görüldüğü gibi
birden beşe kadar bölünür.
110.000 110.000 55.000 36.666 27.500 22.500
80.000 80.000 40.000 26.666 20.000 16.000
20.000 20.000 10.000 6.666 5.000 4.000
Bu sayıları
büyük sırasına göre sıralayalım.
110.000 A Partisi
80.000 B
Partisi
55.000 A
Partisi
40.000 B
Partisi
36.666 A
Partisi
Böylece beş
milletvekilliğinden üçünün A Partisine, ikisinin de B Partisine tahsisi
gerekir.
Bir seçim çevresinde seçime katılan
ve genel barajı aşan siyasi partiler ile bağımsız adayların geçerli oylarının
dağılımının aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım.
A Partisi 23.000
B Partisi 21.000
C Partisi 20.000
Bağımsız Aday (a) 98.690
Bağımsız Aday (b) 76.000
Bu durumda milletvekili dağılımı
şöyle olacaktır.
Örnek: 3’de açıklandığı gibi işlem
yapılarak siyasi partilerin aldıkları geçerli oylar milletvekili sayısınca
bölelim.
23.000 23.000 11.500 7.666 5.750 4.600
21.000 21.000 10.500 7.000 5.250 4.200
20.000 20.000 10.000 6.666 5.000 4.000
Bağımsız adaylarla siyasi partilerin
oylarının bölme sonuçlarına ve büyüklük sırasına göre alt alta yazalım.
98.690 Bağımsız
Aday (a)
76.000 Bağımsız
Aday (b)
23.000 A
Partisi
21.000 B Partisi
20.000 C Partisi
Böylece iki bağımsız ile A, B ve C
Partileri birer milletvekilliği kazanmış olurlar.
ÖRNEK:
5
Bir seçim çevresinde genel barajı
aşan siyasi partiler ile bağımsız adayların oylarının dağılımının aşağıdaki
gibi olduğunu varsayalım.
A Partisi ..................................
23.000
B Partisi ..................................
22.000
C Partisi ..................................
21.000
D Partisi ..................................
20.000
E Partisi ..................................
19.000
F Partisi ..................................
18.395
G Partisi ..................................
17.095
H Partisi ..................................
16.500
Bağımsız Aday (a).....................
21.500
Bağımsız Aday (b).....................
20.750
Bağımsız Aday (c).....................
19.250
Bağımsız Aday (d).....................
20.200
Yukarıdaki örnekte olduğu gibi
siyasi partilerin aldıkları oyları bölelim.
1/1 1/2
1/3 1/4 1/5
A Partisi 23.000 11.500 7.666 5.750 4.600
B Partisi 22.000 11.000 7.333 5.500 4.400
C Partisi 21.000 10.500 7.000 5.250 4.200
D Partisi 20.000 10.000 6.666 5.000 4.000
E Partisi 19.000 9.500 6.333 4.750 3.800
F Partisi 18.395 9.198 6.132 4.599 3.679
G Partisi 17.095 8.547 5.698 4.273 3.419
H Partisi 16.500 8.250 5.500 4.125 3.300
Bu
sayıların büyüklük sırasına göre sıralanışı:
23.000 ................... A
Partisi
22.000 ................... B
Partisi
21.500 ...................
Bağımsız (a)
21.000 ................... C
Partisi
20.750 ...................
Bağımsız (b)
Böylece
seçim çevresinin çıkaracağı beş milletvekilliğini A, B ve C Partileri ile (a)
ve (b) bağımsız aday kazanmış olacaktır.
TUTANAKLARIN ALINMASI
Madde
12- il seçim
kurulları, Milletvekili Seçim Hesap
Tutanağı ile Milletvekili Seçilenleri Gösterir Tutanağını SEÇSİS’den
alırlar.
BİLDİRİLMESİ VE
TUTANAKLARIN VERİLMESİ
Madde 13- Milletvekili seçilenler belli olur
olmaz, seçilenlerin ad ve soyadları ve parti adayı iseler bağlı oldukları
siyasi parti, il seçim kurullarınca SEÇSİS’de veya telefaks ve telefonla Yüksek Seçim Kuruluna bildirilir.
Milletvekili seçilenlere il seçim
kurulu tarafından milletvekili seçildiklerine dair tutanak verilir. (Örnek: 95)
GÖNDERİLECEK
TUTANAKLAR
Madde 14- İl Seçim Kurulu Başkanı, aşağıda
yazılı tutanak ve yazıları, seçilenleri belirleme işlemleri biter bitmez her
seçim çevresi için ayrı ayrı olmak üzere SEÇSİS’de veya en seri vasıtayla derhal Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığına gönderir.
1) (Örnek: 92) sayılı tutanağın onaylı
iki örneği,
2) (Örnek: 93) sayılı tutanağın onaylı
iki örneği,
3) (Örnek: 94) sayılı tutanağın onaylı
iki örneği,
4) Milletvekilliğine seçilmiş olanlara
verilmiş bulunan (Örnek: 95) sayılı tutanağın onaylı iki örneği,
5) Bu genelge hükümleri gereğince
Yüksek Seçim Kuruluna SEÇSİS kapsamında veya telefaks
ve telefon ile iletilen bilgilerin teyidini içeren yazı örnekleri,
Madde 15- Bu genelge Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında 298 sayılı Kanun ve 2839 sayılı
Milletvekili Seçimi Kanunu hükümleri dikkate alınarak hazırlanmış ve 298 sayılı
Kanunun 14 üncü maddesinin 10 uncu bendine dayalı olarak Yüksek Seçim Kurulunun
09/05/2007 gün ve 249 sayılı kararıyla kabul
edilmiştir.