T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 246
İtiraz No :
- K A R A R -
Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 04/05/2007
tarihli yazıda, aynen; “Türkiye Büyük Millet Meclisinin 03/05/2007 tarihli ve
891 sayılı kararı ile; Milletvekili Genel Seçiminin
yenilenerek, seçimin 22 Temmuz 2007 Pazar günü yapılması kararlaştırılmıştır.
Bilindiği gibi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 79
uncu maddesi; “Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde
yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma” görevi
genel olarak Yüksek Seçim Kuruluna verilmiş, 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 49-66.
maddelerinde seçim propagandası ve yasaklar gösterilmiştir.
22 Temmuz 2007 Pazar günü yapılacak
Milletvekili Genel Seçimi Seçim Takvimine göre seçimlerin başlangıç tarihi 04
Mayıs 2007 Cuma, seçim propagandasının başlangıç tarihi ise 12 Temmuz 2007
Perşembe günü olarak belirlenmiştir.
Anılan
kurallara göre, seçimin ve seçim propagandasının başlangıç tarihlerinden
itibaren kanunen yasak olan konular hakkında karar verilmesi ve kamuoyuna
duyurulması takdirlerinize arz olunur.” denilmiş olmakla, konu incelenerek;
Türkiye
Büyük Millet Meclisi 03/05/2007 tarihli ve 891 sayılı
kararı ile XXIII. Dönem Milletvekili Genel Seçiminin 22 Temmuz 2007 Pazar günü
yapılmasına karar vermiştir. Milletvekili Genel Seçiminin başlangıç tarihi 04
Mayıs 2007 Cuma ve bu seçimlerde seçim propagandasının başlangıç tarihi ise 12
Temmuz 2007 Perşembe günleridir.
Anayasanın 79 uncu maddesiyle; seçimlerin
başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetilmesi ve dürüstlüğü
ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma seçim süresince ve seçimden sonra
seçim konuları ile ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet
ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama görev ve yetkisi Yüksek Seçim
Kuruluna verilmiş, anılan madde diğer seçim kurullarının görev ve yetkilerinin
de kanunla düzenleneceğini hüküm altına almıştır.
298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 20 nci
maddesiyle de, ilçe çevresinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için
gereken bütün tedbirleri alma yetki ve görevi ilçe seçim kurullarına
verilmiştir.
Yüksek
Seçim Kurulunun yerleşmiş uygulamalarına göre, seçim işlemlerinin ve seçim
sürecinin işlemeye başladığı tarih, aynı zamanda seçimin başlangıç tarihi
olarak kabul edilmekte, seçim sürecinin başlaması ile oy verme gününe kadar
bütün ilgililerce uyulması gereken seçim yasaklarının belirlenmesi
gerekmektedir.
298 sayılı Kanunun 49 uncu
maddesinde; propaganda serbestliği ve süresinin, oy verme gününden önceki
onuncu gün olduğu belirtilmiş, bu serbestlik ve süreye getirilen sınırlamalar
da yine 49 ila 66. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Anılan düzenlemede oy
verme gününden önceki on gün içinde açık ve kapalı yerler ile hoparlörle
propagandalara ilişkin ilçe seçim kurullarının görevleri gösterilmiştir. Aynı
Kanunun 60 ıncı maddesiyle, duvar ilanı, afiş, flama,
bayrak ve sabit reklam panoları (Bilboardlar)
siyasi partilerin ve varsa bağımsız adayların yararlanma sırasını belirleme ve
61 inci maddesi ile de; oy verme gününden önceki yirminci günden önce asılan,
yapıştırılan bayrak, afiş ve flamalarla ilanların kaldırılma görevi yine ilçe
seçim kuruluna verilmiştir.
298 sayılı Kanunun 63 üncü
maddesinde; Seçim süresince yapılamayacak işler, 64 üncü maddesinde; Törenlere
ait yasaklar, 65 inci maddesinde; Başbakan ve bakanlara ilişkin yasaklar ve 66 ncı maddesinde ise; Memurların gezilere katılma yasağı
getirilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalara ek olarak,
Halkın bir konuda bilgilendirilmesi,
bir ürün ve bir hizmetin halka duyurulması, bir etkinliğe kamuoyunun ilgi ve
dikkatinin çekilmesi amacıyla kullanılan ilan ve reklam
yerleri (Bilboard, Pano v.s.) kamuoyunun yaşantısında
önemli bir yer tutmaktadır.
Söz konusu
yerlerin (Bilboard, Pano v.s.) seçim dönemlerinde
siyasi propaganda amacına yönelik olarak kullanılmaları durumunda, kamuoyunun
dikkat ve ilgisini daha fazla çekmesi ve bir takım eleştirilere konu olması da
kaçınılmazdır.
Bu nedenle, Belediye Başkanlıklarının izni ile özel
kişi ve kuruluşlarca kurulan; Belediye Başkanlıklarına ait olup da özel kişi ve
kuruluşlara kiraya verilen veya belediyelerce doğrudan kullanılan
ilan ve reklam yerlerinin (Bilboard, Pano v.s.),
seçimlerin eşitlik, tarafsızlık ve dürüstlük ilkelerine uygun biçimde yapılıp
sonuçlandırılabilmesi için, seçim dönemi içerisinde seçim propagandalarında
kullanımı özel önem arz etmekte ve yasalarda seçim dönemlerinde buralardan
siyasi partilerin yararlanamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu
nedenle, bu yerlerin seçim propagandalarında kullanılabilmesi için uyulması
gereken ilkelerin belirlenmesi gerekmektedir.
Seçime
katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylara eşit sayı ve eşit ücret
karşılığında olmak kaydıyla, ilan ve reklam yerlerinin
(Bilboard, Pano v.s.) tahsisine yasal bir engel
bulunmadığından seçimlerde propaganda aracı olarak kullanılması da
yasaklanamaz.
Belediye başkanlıklarına ait ilan ve reklam yerlerinin (bilboard, pano
v.s.) kullanımının kira akdiyle özel kişi ve kuruluşlara verilmiş olması
halinde bu yerlerin özel amaçla kullanımı esastır. Ancak, söz
konusu yerlerden seçim dönemlerinde siyasi partilerin ve bağımsız adayların da
yararlanmak istemeleri ve bu yerlerin siyasi propaganda amacıyla kullanılmasına
izin verilmesi halinde, bu isteklerin ilçe seçim kurulu başkanlığına yapılması
ve ilçe seçim kurulunca da tüm siyasi partilere ve bağımsız adaylara duyuru
yapılarak söz konusu yerlerden yararlanmak isteyip istemediklerinin sorulması
ve yararlanmak isteyenlere eşit yer ve zaman ayrılarak eşit ücretle
kullandırılması yoluna gidilmesi gerekmektedir.
Yapılan bildirim üzerine seçime katılan siyasi
partiler ve bağımsız adayların tümünün istekte bulunmaması halinde, istekli
sayısına göre tahsisin yapılması yoluna gidilmelidir.
Yukarıda belirlenen usul ve esaslara
aykırı davranış, seçimlerin tarafsızlık ve eşitlik içerisinde yapılması
ilkesine aykırılık oluşturur. İlçe seçim kurullarınca, bu tür tahsis işlemleri
derhal durdurulmalı ve ilan ve reklam yerlerindeki
afişlerin kaldırılarak yukarıda belirlenen usul ve esaslara uygun duyuru
yapılarak kullanımının sağlanması gerekir.
Belediye
Meclis ve Encümen kararları ile sabit reklam
panolarının (bilboard) uzun bir süre ile (örneğin 10
yıl) kullanım hakkına sahip olan özel ve tüzel kişiler de seçim dönemlerinde
yukarıda belirlenen kurallara uymak zorundadırlar.
Ayrıca;
Belediyelerin
gözetim ve denetiminde kullanılmakta olan raylı araçların ve bu araçların
bulunduğu yer altı ve üstü merkezlerinin ve raylı araçların içerisinde bulunan reklam monitörleri gibi yer ve araçların kamu malı olması
nedeniyle siyasi propaganda aracı olarak kullanılamaz.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri
ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun’un kamu araçları için uygulanan
yasaklayıcı hükümlerinin, seçim dönemlerine özgü olarak, kamu hizmeti yapan
özel halk otobüsleri ve benzeri toplu ulaşım araçları hakkında da uygulanması
kaçınılmazdır.
Bu nedenle, seçim dönemlerinde söz
konusu araçlarda siyasi propaganda içeren afiş, flama ve posterlerin asılması
ve taşınması yasaktır.
Kanunun seçim propagandası bölümünde
yer alan yasakların Başkanlık teklifi doğrultusunda belirlenerek kamuoyuna
duyurulmasına karar verilmelidir.
S O N U Ç:
Yukarıdan beri yapılan açıklamalar
ve yasal hükümler çerçevesinde;
I- SEÇİMİN BAŞLANGIÇ TARİHİNDEN İTİBAREN (04/05/2007)
;
1- Seçim zamanında, genel yollar
üzerinde, mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde her türlü seçim
çalışması yapılmasının ve parti bürosu kurulmasının yasak olduğuna,
2- Hoparlörle
propagandanın 12 Temmuz 2007 Perşembe gününe kadar halkın huzur ve rahatını
bozmamak ve 298 sayılı Kanun’un 50 nci maddesinde
belirlenen koşullara uymak suretiyle serbest olduğuna,
3- 12 Temmuz
2007 Perşembe gününde başlayan serbest propaganda süresi içinde ilçe seçim
kurullarınca gösterileceklerden başka açık ve kapalı yerlerde toplu olarak
propaganda yapılmasının yasak olduğuna,
4- Partilerin ve adayların kendilerini
tanıtıcı nitelikte broşür ve el ilanları dışında herhangi bir hediye ve
eşantiyon dağıtmaları, dağıttırmaları veya bunların üçüncü şahıslar ya da kurum
ve kuruluşlar aracılığı ile dağıtılmasının yasak olduğuna,
5- El ilanı
mahiyetindeki matbuaları dağıtacak kimselerin seçme yeterliğini haiz olmaları
gerektiğine, genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle
bunlara bağlı daire ve müesseseler, iktisadi devlet teşekkülleri ve bunların
kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde
memur ve hizmetli olarak çalışanların ilan dağıtamayacaklarına,
6- 298 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde sayılanlarla, kamuya yararlı dernekler ve
bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetlilerin seçimlerde de tarafsızlıklarını
korumak zorunda olduklarına, bu kapsamda olanların siyasi partilere veya
adaylara her ne nam ve ad ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmalarının
yasak olduğuna,
7- Memur ve hizmetlilerin
siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette
çalıştırmalarının, her türlü araç ve gereç ile imkanlarını
kullanmalarının veya kullandırılmalarının yasak olduğuna,
8- Propaganda için kullanılan
el ilanları ve diğer her türlü matbualar üzerinde, Türk Bayrağı, dini ibareler
bulundurulması yasak olup, seçim propagandalarında, Türkçe’den
başka dil ve yazı kullanılmasının yasak olduğuna,
9- Bankalar Kanunu’na tabi
teşekküllerin, siyasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna
tesir etmek maksadıyla her türlü yayınlarda bulunmalarının yasak olduğuna, daha
önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıdaki fıkrada mahiyeti belirlenen her
türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınların da aynı hükme tabi
olduğuna,
10- Hiçbir siyasi parti veya
bağımsız aday tarafından, 298 sayılı Kanunun 60/2. maddesinde sayılanlar hariç
02 Temmuz 2007 Pazartesi akşamına kadar duvar ilanı, flama ve bayrak
asılamayacağına,
11- 02 Temmuz 2007 Pazartesi
akşamına kadar, sabit reklam yerlerinden (Bilboard, pano vs.) ilçe seçim kurullarının gözetim ve
denetiminde seçime katılacak siyasi partiler ve bağımsız adayların başvuruda
bulunmaları halinde eşit sayı ve ücret karşılığında yararlanmalarının mümkün
olduğuna,
12- Cep telefonları ile belli
bir merkezden yönlendirilmek suretiyle seçim propagandası yapılamayacağına,
yapıldığı takdirde hukuki ve cezai açıdan ilgili imtiyaz şirketlerinin sorumlu
olacaklarına,
13- Bütün bu uygulama ve
yasakların, genel mevzuat çerçevesinde seçimin başlangıç tarihi olan 04/05/2007 tarihinden 02/07/2007 tarihine kadar mülki idare
amirlerinin yetki, gözetim ve denetimi altında; 02/07/2007 tarihi ile
21/07/2007 tarihleri arasında ise ilçe seçim kurullarının denetimi ve gözetimi
altında yürütülmesine, ancak duvar ilanı ve afişle propaganda konusunda da son
yirmi günlük süre içinde ilçe seçim kurullarının yetkili olduğuna, (298 sayılı
Kanun’un 60 ıncı maddesi)
14- Seçim
döneminde (seçimin başlangıç tarihinden oy verme gününe kadarki süreçte) şehir
içi toplu ulaşımı sağlayan araçlara, siyasi propaganda içeren afiş, flama ve
posterlerin asılamayacağına,
15- Belediyelerin gözetim ve
denetiminde kullanılmakta olan raylı araçlara ve bu araçların bulunduğu yer
altı ve üstü merkezlerine veya raylı araçların içerisinde bulunan her türlü reklam araçlarının seçim dönemi içerisinde propaganda
yasakları kapsamında olduğuna,
16- Siyasi
partiler ve bağımsız adayların; postaya açıktan, ambalajsız olarak verecekleri
el ilanı, broşür gibi basılmış kağıtların belli bir adresi içermesi şartı ile, sadece PTT kanalıyla oy verme gününden önceki gün saat
18.00’e kadar (yani son yirmidört saat dışında)
dağıtımında kanunen bir sakıncanın olmadığına, ancak son yirmidört
saat içinde bu tür gönderilerin dağıtımının yasak olduğuna,
II- SEÇİM PROPAGANDASININ BAŞLANGICI OLAN 12 TEMMUZ 2007 TARİHİNDEN
İTİBAREN OY VERME GÜNÜNÜ TAKİP EDEN GÜNE KADAR OLAN SÜRE İÇİNDE;
1- 298
sayılı Kanun’un 62 nci maddesinde sayılı bütün daire,
teşekkül ve müesseselerle Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllere ait kaynaklardan
yapılan iş ve hizmetler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil)
törenler tertiplemek, nutuklar söylemek, demeçler vermek ve bunlar hakkında her
türlü vasıtayla yayınlarda bulunulmasının yasak olduğuna,
2- Başbakan ve bakanlarla, milletvekillerinin yurt
içinde yapacakları seçim propagandası ile ilgili gezilerini makam otomobilleri
ve resmi hizmete tahsis edilen vasıtalarla yapamayacaklarına, bu maksatla
yapacakları gezilerde, protokol icabı olan karşılama ve uğurlamalar ile
törenlerin yapılamayacağına ve resmi ziyafet verilemeyeceğine, Başbakan ve
bakanların seçimle ilgili çalışmalarında ve konuşmalarında bu Kanun
hükümleriyle bağlı olduklarına, Başbakan, bakanlar, milletvekilleri ve
adayların seçim propagandası ile ilgili olarak yapacakları gezilere hiçbir
memurun katılamayacağına,
III- Karar
örneğinin;
1- Tüm il ve
ilçe seçim kurulu başkanlıklarına,
2- Seçime
katılabilecekleri tespit ve ilan edilen siyasi parti genel başkanlıklarına,
3-
Cumhuriyet Başsavcılıklarına iletilmek üzere Adalet Bakanlığına,
4- Mülki İdari Makamlara iletilmek üzere
İçişleri Bakanlığına gönderilmesine,
5- Resmi
Gazetede yayımlanmasına,
08/05/2007 tarihinde oybirliği ile karar
verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye
Muammer AYDIN Ahmet
BAŞPINAR Hasan ERBİL Mehmet Rıza ÜNLÜÇAY
Üye
Üye Üye Üye
Necati SÖZ Cenker
KARAOĞLU Hüseyin EKEN Mehmet KILIÇ
Üye Üye Üye
Bahadır DOĞUSOY Ali EM Kırdar ÖZSOYLU