BELEDİYE KANUNU
Kanun No. 5393 Kabul
Tarihi : 3.7.2005
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun
amacı, belediyenin kuruluşunu,
organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.- Bu Kanun belediyeleri kapsar.
MADDE 3.- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından
seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin organları: Belediye meclisini,
belediye encümenini ve belediye başkanını,
c) Belde: Belediyesi bulunan yerleşim yerini,
d) Mahalle: Belediye sınırları içinde, ihtiyaç ve
öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi
bulunan idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.- Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan
yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye
kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer
koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000
metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek
belediye kurabilmeleri için meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim
yerinin meskûn sahasına azami
Bir veya birden fazla köyün köy
ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az yarısından bir fazlasının
mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu ya da valinin kendiliğinden
buna gerek görmesi durumunda, valinin bildirimi üzerine, mahallî seçim
kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy
kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe
bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte İçişleri
Bakanlığına gönderilir. Danıştayın görüşü alınarak
müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve
üzerinde olan herhangi bir yerleşim yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi
üzerine müşterek kararnameyle belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5.- Yeni kurulan bir belediyenin
sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri o yerleşim yerine ait sayılan tarla,
bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi
yerler ile kumsal ve plajlar belediye sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli
ve sabit noktalardan geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır
düz olarak çizilir ve işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri
komşu belde veya köy halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru,
kaynak ve mesirelik gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu
haklar için sınır kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları
sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki
sınır tespit tutanağına eklenir.
Sınırların
kesinleşmesi
MADDE 6.- Belediye sınırları, belediye
meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar, valilikçe yerinde uygulanmak
suretiyle taraflara gösterilir ve durum bir tutanakla belirlenir. Kesinleşen
sınır kararları ile dayanağı olan belgelerin birer örneği; belediyesine,
mahallî tapu dairesine, il özel idaresine ve o yerin mülkî idare amirine
gönderilir.
Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça beş
yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır
uyuşmazlıklarının çözümü
MADDE 7.- Bir il dâhilindeki beldeler veya
köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması hâlinde ilgili belediye meclisi ve
köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın görüşleri otuz gün süre verilerek istenir.
Vali, bu görüşleri değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara bağlar.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin
sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye
meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek
sınır uyuşmazlıklarında 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılma
MADDE 8.- Belde, köy veya bunların bazı
kısımlarının bir başka beldeye katılabilmesi için bu yerlerin meskûn
sahalarının katılınacak beldenin meskûn sahasına
uzaklığı 5.000 metreden fazla olamaz.
Bir belde veya köyün veya bunların
bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin meskûn sahası ile
birleşmesi veya bu sahalar arasındaki mesafenin 5.000 metrenin altına düşmesi
ve buralarda oturan seçmenlerin yarısından bir fazlasının komşu beldeye
katılmak için başvurması hâlinde, katılınacak belde
sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya
bunların kısımlarında başvuruya ilişkin oylama yapılır. Oylama sonucunun olumlu olması
hâlinde başvuruya ait evrak, valilik tarafından katılınacak
belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden itibaren otuz gün
içinde başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye meclisinin uygun görmesi
hâlinde katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde birleşme ve katılma işlemleri, katılınacak ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin görüşü
üzerine, büyükşehir belediye meclisinde karara
bağlanır. Katılma sonrası oluşacak yeni sınır hakkında, 6 ncı
maddeye göre işlem yapılır ve sonuç İçişleri Bakanlığına bildirilir.
Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldeye
katılmasında veya yeni bir belde ya da köy kurulmasında, beldenin nüfusunun
5.000'den aşağı düşmemesi gerekir.
Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ayrılma
yoluyla yeni bir belde kurulması için belde nüfusunun 100.000'den aşağı
düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin nüfusunun 50.000'den az olmaması şarttır.
Bu madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda, katılınan belde ile bazı kısımları veya tümü katılan köy
veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçların devri ve
paylaşımı, aralarında düzenlenecek protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma işlemlerinde bu maddede
düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde hükmüne göre işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9.- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti
tarafından yönetilir.
Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması,
birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi,
belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla
ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye
ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili
konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla
verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının
karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni
yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz
önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde
yürütülmesini sağlamaya çalışır.
Belde adının
değiştirilmesi
MADDE 10.- Bir beldenin adı, belediye meclisi
üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine
İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede
yayımlanır. Beldenin adının değişmesi ile belediyenin adı da değişmiş sayılır.
Tüzel kişiliğin sona
erdirilmesi
MADDE 11.- Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya
ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına,
5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği;
genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi
üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak,
alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının önerisi
üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Bu belediyenin
taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel
kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan kısımları il
özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller Bankasına
bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe vergi
gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan
kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının
uygulanması ve nüfus
MADDE 12.- 4, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde
belirtilen kararlar kesinleşme tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci
gününden itibaren yürürlüğe girer. 4 üncü maddeye göre belediye kurulan
yerlerde 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9 uncu
maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen belediye ve köy
tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair
kararlar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin
yeni durumlarına göre yapılır.
Bu Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca bildirilen nüfus esas alınır.
Hemşehri hukuku
MADDE 13.- Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye
karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve
belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan
onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler
arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin
korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin,
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum
kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya
ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine
ve duyurularına uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarını ödemekle yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Belediyenin görev ve
sorumlulukları
MADDE 14.- Belediye, mahallî müşterek
nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım
gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre
sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve
ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil
alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal
hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu
50.000'i geçen belediyeler, kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açar.
b) Okul öncesi eğitim kurumları açabilir;
Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını
yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını
karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir;
kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem
taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve
onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden
inşa edebilir. Gerektiğinde,
öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar,
her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı
müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye
meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve
kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de
yapar veya yaptırır.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası,
belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde
ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar
gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye
sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da
belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu
hükümleri saklıdır.
Belediyenin yetkileri
ve imtiyazları
MADDE 15.- Belediyenin yetkileri ve imtiyazları
şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde
yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda
belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili
olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi,
resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak;
vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken
doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya
yaptırmak.
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma
ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını
sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve
işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su
ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini
kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek.
g) Katı atıkların toplanması, taşınması,
ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili
bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h) Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine
getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz
almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek,
tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış kabul etmek.
j) Toptancı ve perakendeci hâlleri, otobüs terminali,
fuar alanı, mezbaha, ilgili mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak,
kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce
açılmasına izin vermek.
k) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu
uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar vermek.
l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve
eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi
ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış yapan seyyar satıcıları
faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan seyyar satıcıların faaliyetten men
edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda
maddelerini gıda bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan
gıda dışı malları yoksullara vermek.
n) Reklam panoları ve
tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o) Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence
yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin
belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını;
sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri,
odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan
ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri
almak.
p) Kara, deniz, su ve demiryolu
üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi
sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;
durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler
üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya
vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği
bütün işleri yürütmek.
(l) bendinde belirtilen gayrisıhhî müesseselerden
birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir
ve il merkez belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından
yapılır.
Belediye, (e), (f) ve (g)
bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü
ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz
yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini
imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine
getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla
yerine getirebilir.
İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000'i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su,
termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı
çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak
yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak
olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere
İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında
kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle
ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve
araştırması yapabilir.
Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına
karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi
hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır.
Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde
ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan
malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri
haczedilemez.
Belediyeye tanınan
muafiyet
MADDE 16.- Belediyenin kamu hizmetine ayrılan
veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa
ve kullanımları her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından
muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17.- Belediye meclisi, belediyenin karar
organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere
göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve
yetkileri
MADDE 18.- Belediye meclisinin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma
programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini
görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve kesinhesabı
kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel
sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak,
büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni
plânını kabul etmek.
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına,
tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu
hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla
kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı
aynî hak tesisine karar vermek.
f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı
konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak
ücret tarifesini belirlemek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harçlar
dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den
fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve
feragate karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye
artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye
yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına;
belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile
ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı
kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri
kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine
ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla
sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem,
flama ve benzerlerini kabul etmek.
o) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına,
kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve İçişleri
Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle
karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik
ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda
faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri
tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik payesi
ve beratı vermek.
s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki
anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin
götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye
imar programlarını görüşerek kabul etmek.
Başkanlık divanı
MADDE 19.- Belediye meclisi, seçim
sonuçlarının ilânını takip eden beşinci gün belediye başkanının başkanlığında
kendiliğinden toplanır. Meclis bu toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla
meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl
için görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı
yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclise belediye başkanı, katılamaması durumunda
meclis birinci başkan vekili, onun da katılamaması durumunda ikinci başkan
vekili başkanlık eder. Ancak yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis
toplantısı meclis başkan vekilinin başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması durumunda kalan
süreyi tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni
sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin çalışması ve katılıma ilişkin esas ve usûller İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20.- Belediye meclisi, her ayın ilk
haftası, önceden kararlaştırdığı günde toplânır.
Meclis, resmî tatile rastlayan günlerde çalışmasına
ara verebilir. Belediye meclisi her yıl bir ay tatil kararı alabilir.
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok
yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu
olduğu durumda üyelere önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belediye
sınırları içerisinde belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının
yeri ve zamanı mutat usûllerle belde halkına
duyurulur.
Meclis toplantıları açıktır. Meclis başkanının veya
üyelerden herhangi birinin gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların
salt çoğunluğuyla kapalı oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir,
başkan ve kâtip üyeler tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla
sesli ve görüntülü cihazlarla da kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21.- Her ayın ilk günündeki belediye
meclis gündemi belediye başkanı tarafından belirlenerek en az üç gün önceden
üyelere bildirilir ve çeşitli yöntemlerle halka duyurulur.
Her ayın ilk toplantısında belediye başkanı ve meclis
üyeleri belediyeye ait işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir.
Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde
gündeme alınır.
İmar konuları ile yıllık bütçe dışında kalan
gündemdeki diğer konular ile üyelerin teklifleri; toplantıya katılanların salt
çoğunluğunun kabulü hâlinde komisyonlara havale edilmeksizin belediye
meclisince görüşülerek karara bağlanabilir.
Toplantı ve karar
yeter sayısı
MADDE 22.- Belediye meclisi, üye tam sayısının
salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
Ancak, karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada
eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin
bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının
salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan, gün ve saatini tespit ederek en
geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam
sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin
talebi üzerine yapılacak yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı
anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya
fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy
kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy
verme kabul, ret veya çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından
imzalanır ve bir sonraki toplantıda üyelere dağıtılır.
Meclis kararlarının
kesinleşmesi
MADDE 23.- Belediye başkanı, hukuka aykırı
gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere
beş gün içinde meclise
iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden
görüşülmesi istenip de belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla
ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen
kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi
gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare
amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar
aleyhine idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün
içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24.- Belediye meclisi, üyeleri arasından
en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir.
Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis
kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları, her
siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye
tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile
nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının
kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla
on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen
işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili
raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis
başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu
komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının
amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum
örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet
alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına
katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden
yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka
duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek
bedel karşılığında verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25.- İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu
10.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı
toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin
hesap kayıt ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve
üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her siyasî parti grubunun
ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına
oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye başkanı tarafından belediye binası
içinde belirlenen yerde çalışır ve çalışmalarında kamu personelinden ve
gerektiğinde diğer uzman kişilerden yararlanabilir.
Denetim komisyonu toplantılarına, belediye ve bağlı
kuruluşları dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenlere
(1.000); kamu personeli dışındaki diğer uzman kişilere büyükşehir
belediyelerinde (3.000), diğer belediyelerde (2.000) gösterge rakamının Devlet
memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere, belediye meclisince belirlenecek miktarda günlük ödeme yapılır.
Denetim komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı belediye
meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler belediye meclisinin
çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.
Komisyon belediye birimleri ve bağlı kuruluşlarından
her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine
getirilir.
Komisyon, çalışmasını kırkbeş
işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu mart ayının sonuna kadar meclis
başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak
meclis başkanlığı tarafından yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.
MADDE 26.- Belediye meclisi, bilgi edinme ve
denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru,
genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek
belediye işleriyle ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru,
belediye başkanı veya görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak
cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis
başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel
görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek meclis tarafından kabul edildiği
takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla
ait faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç
çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan
tutanak, meclis başkan vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine
gönderilir.
Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca
uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki
üyenin imzasıyla belediye başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir.
Gensoru önergesi, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme
alınır ve üç tam gün geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü
fıkraya göre işlem yapılır.
Başkan ve meclis
üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar
MADDE 27.- Belediye başkanı ve meclis üyeleri,
münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve
evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
Başkan ve meclis
üyelerinin yükümlülükleri
MADDE 28.- Belediye başkanı görevi süresince
ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise
görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle,
belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak
taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin sona
ermesi
MADDE 29.- Meclis üyeliği, ölüm ve istifa
durumunda kendiliğinden sona erer. Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye
başkanlığına verilir ve başkan tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka
arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan toplantıların yarısına
katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması alındıktan sonra üye tam
sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
Belediye meclisi üyeliğine seçilme yeterliğinin
kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi üzerine Danıştay tarafından üyeliğin
düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
MADDE 30.- Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde
yapmayı ihmal eder ve bu durum belediyeye ait işleri sekteye veya gecikmeye
uğratırsa,
b) Belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan
siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin
feshine dair bildirim ile birlikte, karar verilinceye kadar meclis
toplantılarının ertelenmesini de ister. Danıştay, bu hususu en geç bir ay
içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis,
kalan süreyi tamamlar.
Boşalan meclisin
görevinin yerine getirilmesi
MADDE 31.- Belediye meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya meclis
toplantılarının ertelenmesi,
b) Meclis üye tam sayısının yarıdan fazlasının
tutuklanması,
c) Yedek üyelerin
getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının yarısından aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
Hâllerinde, meclis çalışabilir duruma gelinceye veya
yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar meclis görevi, belediye encümeninin memur
üyeleri tarafından yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
MADDE 32.- Meclis başkan ve üyelerine, meclis
ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca
belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte
birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı
ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde
belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün
için birden fazla huzur hakkı ödenemez.
Meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır.
Ayrıca mazeretleri durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını
aşmamak şartıyla istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Encümeni
Belediye encümeni
MADDE 33.- Belediye encümeni, belediye
başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki
belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için
gizli oyla seçeceği üç üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının
birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi
kişiden,
b) Diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl
kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî
hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl
için seçeceği bir üye olmak üzere beş kişiden,
Oluşur.
Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda,
belediye başkanının görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi,
encümene başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili
olarak ilgili birim amirleri, belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın
görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.
Encümenin görev ve
yetkileri
MADDE 34.- Belediye encümeninin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile
bütçe ve kesinhesabı inceleyip belediye meclisine
görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili
kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini
belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci
düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu
olan belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin
meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar
vermek.
h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini
belirlemek.
i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen
görevleri yerine getirmek.
Encümen toplantısı
MADDE 35.- Belediye encümeni, haftada birden
az olmamak üzere önceden belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye başkanı
acil durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır
ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Encümenin 2886 sayılı Devlet
İhale Kanunu uyarınca ihale komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu hüküm
geçerlidir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk
sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi belediye başkanı tarafından
hazırlanır. Encümen üyeleri, başkanının uygun görüşü ile gündem maddesi teklif
edebilir. Belediye başkanı tarafından havale edilmeyen konular encümende
görüşülemez.
Encümene havale edilen konular bir hafta içinde
görüşülerek karara bağlanır.
Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler
tarafından imzalanır. Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran kendileri,
ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü
encümen toplantılarına katılamazlar.
Encümen üyelerine
verilecek ödenek
MADDE 36.- Belediye encümeni başkan ve
üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan belediyelerde (3.500), nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde (4.500),
50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde (6.000) ve 200.001'in üzerinde olan
belediyelerde ise (7.500) gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen
aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir.
Encümenin memur üyelerine bu tutarların yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediye Başkanı
Belediye başkanı
MADDE 37.- Belediye başkanı, belediye
idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı,
ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre
seçilir.
Belediye başkanı, görevinin devamı süresince siyasî
partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor
kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının
görev ve yetkileri
MADDE 38.- Belediye başkanının görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye
teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek,
belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun
olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini
hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları
meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde,
davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin
etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare
etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil
etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla
sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin
yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini
denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu
için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği
kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini
oluşturmak.
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği
kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi
veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak.
Belediye başkanının
özlük hakları
MADDE 39.- Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000'e kadar olan beldelerde 70.000,
b) 10.001'den 50.000'e kadar olan beldelerde 80.000,
c) 50.001'den 100.000'e kadar olan beldelerde 100.000,
d) 100.001'den 250.000'e kadar olan beldelerde 115.000,
e) 250.001'den 500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,
f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,
g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,
h) 2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,
Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen
aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir.
Nüfusu 50.001'den az olan il merkezi beldelerde bu ödeneğin
hesaplanmasında (c) bendinde belirtilen
gösterge rakamı esas alınır.
Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta
bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.
Belediye başkanlığı yapmış olanların, personel
kanunlarına tâbi bir kadroya atanmaları hâlinde belediye başkanlığında geçen
süreleri memuriyette geçmiş sayılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet
memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve
yardımlar, aynı esas ve usûllere göre belediye
başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanır.
Başkan vekili
MADDE 40.- Belediye başkanı izin, hastalık
veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde
kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan
vekili olarak görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince
başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.
Stratejik plân ve
performans programı
MADDE 41.- Belediye başkanı, mahallî idareler genel
seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma plânı ve programı ile varsa
bölge plânına uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu yıl
başından önce de yıllık performans programı hazırlayıp belediye
meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları
ile konuyla ilgili sivil toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve
belediye meclisi tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu 50.000'in altında olan belediyelerde stratejik
plân yapılması zorunlu değildir.
Stratejik plân ve performans programı bütçenin
hazırlanmasına esas teşkil eder ve belediye meclisinde bütçeden önce
görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
MADDE 42.- Belediye başkanı, görev ve
yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan
belediye görevlilerine devredebilir.
İhtilâf hâli
MADDE 43.- Belediye başkanının kendisinin,
birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının,
belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda dava açılması ve bu davada belediyenin
temsili, meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan
vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine getirilir.
Belediye başkanlığının
sona ermesi
MADDE 44.- Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa
hâllerinde kendiliğinden sona erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi günden fazla
görevini terk etmesi ve bu durumun mahallin mülkî idare amiri tarafından
belirlenmesi,
b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya
sakatlık durumunun yetkili sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d) Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere
katılması,
Hâllerinden birinin meydana gelmesi durumunda
İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı
sona erer.
Belediye başkanlığının
boşalması hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 45.- Belediye başkanlığının herhangi bir
nedenle boşalması durumunda, vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde
toplanması sağlanır. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması
durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı
üyenin başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının boşalması veya seçim
dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması
durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması
veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması
durumunda bir başkan vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis
üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının
üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü
oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için
dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye
başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a
çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili
seçildikten sonra belediye başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle
boşalması durumunda bu maddeye göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine
seçildiği başkanın görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan
seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve
dönünceye kadar görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar
belediye başkanlığı görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda
ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması durumunda vali tarafından
görevlendirilecek bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde belediye
meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.
Belediye başkanı
görevlendirilmesi
MADDE 46.- Belediye başkanlığının herhangi bir
nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin
yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer
belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin
belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
MADDE 47.- Görevleriyle ilgili bir suç
nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya
bu organların üyeleri, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden
uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir gözden
geçirilir. Devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı
kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırı