Kanun No. 5216 Kabul
Tarihi : 10.7.2004
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun amacı, büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukî statüsünü
düzenlemek, hizmetlerin plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde
yürütülmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2.- Bu Kanun, büyükşehir
belediyesiyle büyükşehir sınırları içindeki
belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE
3.- Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Büyükşehir
belediyesi: En az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan, bu belediyeler
arasında koordinasyonu sağlayan; kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren,
yetkileri kullanan; idarî ve malî özerkliğe sahip ve karar organı seçmenler
tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,
b) Büyükşehir
belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir
belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanını,
c) İlçe belediyesi: Büyükşehir belediyesi
sınırları içinde kalan ilçe belediyesini,
d) İlk kademe
belediyesi: Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan
ve büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki,
imtiyaz ve sorumluluklara sahip belediyeyi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Kuruluşu ve
Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.- Belediye sınırları içindeki ve bu
sınırlara en fazla
Büyükşehir belediyesinin sınırları
MADDE 5.- Büyükşehir belediyelerinin
sınırları, adını aldıkları büyükşehirlerin belediye
sınırlarıdır.
İlçe belediyelerinin
sınırları, bu ilçelerin, büyükşehir belediyesi içinde
kalan kısımlarının sınırlarıdır.
İlk kademe
belediyelerinin, büyükşehir belediye sınırları
dışında belediye sınırı olamaz.
Büyükşehir belediyesine katılma
MADDE 6.- Büyükşehir belediyesinin sınırları
çevresinde ve aynı il sınırları içinde bulunan belediye ve köylerin, büyükşehir belediyesine katılması konusunda Belediye Kanunu
hükümleri uygulanır. Bu durumda katılma kararı, ilgili ilçe veya ilk kademe
belediye meclisinin talebi üzerine, büyükşehir
belediye meclisi tarafından alınır.
İmar düzeni ve temel
alt yapı hizmetlerinin zorunlu kıldığı durumlarda, birinci fıkrada belirtilen
belediye ve köyler, büyükşehir belediye meclisinin
kararı ve İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile büyükşehir belediyesi sınırları içine alınabilir.
Büyükşehir belediyesi
sınırları içine katılan ilçe belediyeleri ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan
belediyeler, büyükşehir ilçe veya ilk kademe
belediyesine dönüşür. Diğer belediyeler ile köylerin tüzel kişiliği kalkar.
Tüzel kişiliği kalkan belediyelerin katılacağı ve köylerin mahalle olarak
bağlanacağı belediyeler, Bakanlar Kurulu kararında belirtilir.
İlçe ve ilk kademe
belediyesi olarak büyükşehir belediye sınırları içine
katılan belediyeler, büyükşehir belediye meclisinde
seçiliş sıralarına göre tespit edilecek ilçeler beşte bir, ilk kademeler onda
bir oranında meclis üyesi ile temsil edilirler. Tama ulaşmayan kesirler dikkate
alınmaz. Bu durum ilk mahallî idareler genel seçimine kadar geçerlidir. Bu
belediyelerin başkanları hakkında 12 nci maddenin ikinci
fıkrası hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Görev,
Yetki ve Sorumlulukları
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve
sorumlulukları
MADDE 7.- Büyükşehir belediyesinin görev,
yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a)
İlçe ve ilk kademe belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir
belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve
bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak.
b)
Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir
belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her
ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak
hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak
değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya
değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve
parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama
imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.
c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin
gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar
plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve
ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda
belediyelere verilen yetkileri kullanmak.
d) Büyükşehir
belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda
işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek.
e) Belediye Kanununun
68 ve 72 nci maddelerindeki yetkileri kullanmak.
f)
Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve
toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su
ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile
taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;
durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler
üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya
vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği
bütün işleri yürütmek.
g) Büyükşehir
belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak,
yaptırmak, bakım ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım projelerine uygun
olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak
yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve
sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini
gerçekleştirmek.
h) Coğrafî ve kent
bilgi sistemlerini kurmak.
i)
Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su
havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; hafriyat toprağı,
moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama
sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan
vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık
yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve
aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden
değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine
getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek;
sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli
tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının
atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri
yapmak.
j) Gıda ile ilgili
olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve
denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek.
k) Büyükşehir
belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini
yerine getirmek.
l) Yolcu ve yük
terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek,
işlettirmek veya ruhsat vermek.
m) Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar,
bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor,
dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya
işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli
desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt
içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan
sporculara belediye meclis kararıyla ödül vermek.
n) Gerektiğinde
sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve
kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını,
onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak.
o) Kültür ve tabiat
varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların
ve işlevlerinin korunmasını sağlamak, bu amaçla bakım ve onarımını yapmak,
korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa etmek.
p) Büyükşehir içindeki
toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak,
kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir
sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil
toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.
r) Su ve kanalizasyon
hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak,
kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma
sonunda üretilen suları pazarlamak.
s) Mezarlık alanlarını
tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili
hizmetleri yürütmek.
t) Her çeşit toptancı
hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar
plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
u) İl düzeyinde
yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer
hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak;
gerektiğinde diğer afet bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek;
itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek; patlayıcı ve yanıcı madde üretim
ve depolama yerlerini tespit etmek, konut, işyeri, eğlence yeri, fabrika ve
sanayi kuruluşları ile
kamu kuruluşlarını yangına ve diğer afetlere karşı alınacak önlemler yönünden
denetlemek, bu konuda mevzuatın gerektirdiği izin ve ruhsatları vermek.
v)
Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler,
yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal
ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler
kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek,
bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu
kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.
y) Merkezî ısıtma
sistemleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek.
z) Afet riski taşıyan
veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları insandan tahliye
etmek ve yıkmak.
Büyükşehir
belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar
plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır. Büyükşehir
belediyeleri bu görevlerden uygun gördüklerini belediye meclisi kararı ile ilçe
ve ilk kademe belediyelerine devredebilir, birlikte yapabilirler.
İlçe ve ilk kademe
belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla
münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler
ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak.
b) Büyükşehir katı
atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma
istasyonuna taşımak.
c) Sıhhî işyerlerini,
2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma
açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.
d)
Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; otopark, spor, dinlenme ve eğlence
yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, özürlüler, kadınlar, gençler ve
çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri
kursları açmak; sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve
onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi
bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin
hizmetler yapmak.
e) Defin ile ilgili
hizmetleri yürütmek.
4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize sanayi
bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 8.- Büyükşehir içindeki alt yapı
hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir
belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle
belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerinin
katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe
belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde
koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapı koordinasyon merkezi
toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst
kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Alt yapı koordinasyon
merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için
kalkınma plânı ve yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları
birleştirerek kesin program hâline getirir. Bu amaçla, kamu kurum ve
kuruluşları ile özel kuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceği
coğrafî bilgi sistemleri dâhil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar.
Kesin programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda
yapılması gerekenler ortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapı
hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının
bütçelerine konulan ödenekler, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde
oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına aktarılır.
Ortak programa alınan
hizmetler için kamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin
bulunmadığının bildirilmesi durumunda, büyükşehir
belediyesi veya ilgisine göre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için
kaynak ayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortak yatırım hizmetleri
için harcanan miktarda ödeneği, yeniden değerleme oranını da dikkate alarak
ertesi yıl bütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediye veya ilgili bağlı
kuruluşunun hesabına aktarılır. Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya
kuruluşu, büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni bir
yatırım yapamaz.
Ortak programa
alınmayan yatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye ve diğer kamu kurum ve
kuruluşları alt yapı koordinasyon merkezi tarafından belirlenen programa göre
harcamalarını kendi bütçelerinden yaparlar.
Koordinasyon
merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar,
belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Alt yapı koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve
kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir. İçişleri Bakanlığı, çıkarılacak bu yönetmeliğin, alt yapı yatırım
hesabının kullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına ilişkin kısımları
hakkında, Maliye Bakanlığı ve Devlet Plânlama Teşkilâtı Müsteşarlığının
görüşünü alır.
Ulaşım hizmetleri
MADDE 9.- Büyükşehir içindeki kara, deniz,
su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon
içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye
başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek
kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi
kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini
ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak
katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki
konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst
kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek
görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini
plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis
araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler
ile büyükşehir sınırları dahilinde
il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından
kullanılır.
Ulaşım koordinasyon
merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının
onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon
merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve
bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş
temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Büyükşehir
belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında,
13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı
hükümleri uygulanmaz.
Büyükşehir belediyesinin yetkileri ve imtiyazları
MADDE 10.- Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe
belediyeleri; görevli oldukları konularda bu Kanunla birlikte Belediye Kanunu
ve diğer mevzuat hükümleri ile ilgisine göre belediyelere tanınan yetki,
imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir.
Büyükşehir belediyesinin imar denetim yetkisi
MADDE 11.- Büyükşehir belediyesi, ilçe ve ilk
kademe belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye yetkilidir. Denetim
yetkisi, konu ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeyi, incelemeyi ve
gerektiğinde bunların örneklerini almayı içerir. Bu amaçla istenecek her türlü
bilgi ve belgeler en geç onbeş gün içinde verilir.
İmar uygulamalarının denetiminde kamu kurum ve kuruluşlarından, üniversiteler
ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından yararlanılabilir.
Denetim sonucunda
belirlenen eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi için ilgili belediyeye üç ayı
geçmemek üzere süre verilir. Bu süre içinde eksiklik ve aykırılıklar
giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi
eksiklik ve aykırılıkları gidermeye yetkilidir.
Büyükşehir belediyesi
tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli
işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen imara aykırı
uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununun 32 ve 42 nci maddelerinde belirtilen yetkilerini kullanma
hakkını haizdir. Ancak 3194 sayılı Kanunun 42 nci
madde kapsamındaki konulardan dolayı iki kez ceza verilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Organları
Büyükşehir belediye meclisi
MADDE 12.- Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediyesinin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usullere göre seçilen üyelerden oluşur.
Büyükşehir belediye
başkanı büyükşehir belediye meclisinin başkanı
olup, büyükşehir
içindeki diğer belediyelerin başkanları, büyükşehir
belediye meclisinin doğal üyesidir.
Büyükşehir ilçe ve ilk
kademe belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına ilişkin
diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır.
Meclis toplantısı
MADDE 13.- Büyükşehir belediye meclisi, her
ayın ikinci haftası önceden meclis tarafından belirlenen günde mutat toplantı
yerinde toplanır. Kasım ayı toplantısı dönem başı toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine
rastlayan toplantı süresi en çok yirmi, diğer toplantıların süresi en çok beş
gündür.
Mutat toplantı yeri
dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi vermek
kaydıyla belediye hudutları dahilinde meclis
başkanının belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve
zamanı mutat usullerle belde halkına duyurulur.
Meclis kararlarının kesinleşmesi
MADDE 14.- Büyükşehir belediye başkanı, hukuka
aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de
belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi
istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir
belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Büyükşehir belediye
başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî
yargıya başvurabilir.
Kararlar, kesinleştiği
tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine
gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri
hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargı mercilerine
başvurabilir.
İlçe ve ilk kademe
belediye meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararları
dayanak belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye
başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı, yedi gün içinde, gerekçesini
de belirterek hukuka aykırı gördüğü kararların yeniden görüşülmesini
isteyebilir. İlgili meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kararında
ısrar ederse karar kesinleşir.
Kesinleşen kararlar
yedi gün içinde büyükşehir belediyesine gönderilir.
Belediye başkanı, kesinleşen kararın iptali için on gün içinde idarî yargı
merciine başvurabilir.
Büyükşehir kapsamındaki
ilçe ve ilk kademe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin
kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir
belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek
aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir
belediye başkanına gönderilir.
İhtisas komisyonları
MADDE 15.- Büyükşehir belediye meclisi, her
dönem başı toplantısında, üyeleri arasından seçilecek en az beş, en çok dokuz
kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir.
İhtisas komisyonları,
her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin büyükşehir
belediye meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması
suretiyle oluşur. İmar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu,
plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ile ulaşım
komisyonunun kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını
müteakip imar komisyonu en fazla on işgünü, diğer komisyonlar ise beş iş günü
toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyon bu sürenin
sonunda raporunu meclise sunmadığı takdirde, konu meclis başkanlığı tarafından
doğrudan meclis gündemine alınır.
Komisyon
çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir. Gündemdeki konularla ilgili
olmak üzere; kurum temsilcileri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversitelerin ilgili bölümlerinin,
sendikalar (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun, sendika
konfederasyonunun bulunduğu yerde konfederasyonun) ve uzmanlaşmış sivil toplum
örgütlerinin temsilcileri ile davet edilen uzman kişiler, oy hakkı olmaksızın
ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
İhtisas
komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra büyükşehir belediye meclisinde karara bağlanır.
Komisyon raporları
alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere büyükşehir
belediye meclisi tarafından belirlenecek maliyet bedeli karşılığında
verilir.
Büyükşehir belediye encümeni
MADDE 16.- Büyükşehir belediye encümeni,
belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin her yılın ilk olağan
toplantısında kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye
ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye
başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.
Belediye başkanının
katılamadığı toplantılarda, encümen toplantılarına genel sekreter başkanlık
eder.
Büyükşehir belediye
encümeninin başkanı ve seçilmiş üyelerine, (12.000) gösterge rakamının Devlet
memur aylıkları için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu miktarın yarısı ödenir.
Büyükşehir belediye başkanı
MADDE 17.- Büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin
temsilcisidir. Büyükşehir belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve
usullere göre büyükşehir belediyesi sınırları
içindeki seçmenler tarafından doğrudan seçilir.
Büyükşehir belediye
başkan vekili, Belediye Kanunundaki usullere göre belirlenir. Ancak, büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye
başkanları büyükşehir belediye başkan vekili olamaz.
Büyükşehir ve büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye
başkanları görevlerinin devamı süresince siyasi partilerin yönetim ve denetim
organlarında görev alamaz; profesyonel spor klüplerinin
başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri
MADDE 18.- Büyükşehir belediye başkanının
görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye
teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek,
beldenin ve belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi
stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal
stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi hazırlamak ve
uygulamak, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini
belirlemek, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) Büyükşehir belediye
meclisi ve encümenine başkanlık etmek, bu organların kararlarını uygulamak.
d) Bu Kanunla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin
ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almak.
e) Büyükşehir
belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli
yönetilmesini sağlamak, büyükşehir belediyesi ve
bağlı kuruluşları ile işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki
değişiklik önerilerini ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlamak.
f) Büyükşehir
belediyesinin hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini
sağlamak.
g) Yetkili organların
kararını almak şartıyla, büyükşehir belediyesi adına
sözleşme yapmak, karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda
bulunmak.
h) Mahkemelerde davacı
veya davalı sıfatıyla ve resmî mercilerde büyükşehir
belediyesini temsil etmek, belediye ve bağlı kuruluş avukatlarına veya özel
avukatlara temsil ettirmek.
i) Belediye
personelini atamak, belediye ve bağlı kuruluşlarını denetlemek.
j) Gerektiğinde bizzat
nikâh kıymak.
k) Diğer kanunların
belediye başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir
belediyesi görevlerine ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak.
l) Gerektiğinde görev
ve yetkilerinden bir veya birkaçını ilçe veya ilk kademe belediye başkanına
devretmek.
m) Bütçede yoksul ve
muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülerle ilgili faaliyetlere
destek olmak üzere özürlü merkezleri oluşturmak.
Büyükşehir
belediyelerinin 7 nci maddeye göre ilçe ve alt kademe
belediyelerine görevlerini devretmeleri için büyükşehir
belediye başkanının uygun görüşü aranır.
Belediye başkanlığının sona ermesi
MADDE 19.- Belediye Kanunundaki hükümler saklı
kalmak kaydıyla büyükşehir belediye meclisinin
feshine neden olan eylem ve işlemlere katılan büyükşehir,
ilçe ve ilk kademe belediye başkanlarının görevlerine Danıştay kararıyla son
verilir.
Danışmanlar
MADDE 20.- Nüfusu ikimilyonu
aşan büyükşehir belediyelerinde on, diğer büyükşehir belediyelerinde beşi geçmemek üzere başkan
danışmanı görevlendirilebilir. Danışman olarak görevlendirileceklerin en
az dört yıllık
yüksek öğrenim kurumlarından mezun
olması şarttır. Danışman olarak
görevlendirilme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dahil, ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez.
Danışmanların görev süreleri sözleşme süresi ile sınırlıdır. Ancak bu süre
belediye başkanının görev süresini aşamaz.
Danışmanlara, her
türlü ödemeler dâhil, büyükşehir belediyesi genel
sekreterine ödenen brüt aylık miktarının % 75'ini aşmamak üzere belediye
meclisinin belirlediği miktarda brüt ücret ödenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesi Teşkilâtı ve
Personeli
Büyükşehir belediyesi teşkilâtı
MADDE 21.- Büyükşehir belediyesi teşkilâtı;
norm kadro esaslarına uygun olarak genel sekreterlik, daire başkanlıkları ve
müdürlüklerden oluşur.
Birimlerin kurulması,
kaldırılması veya birleştirilmesi büyükşehir
belediyesi meclisinin kararı ile olur.
Büyükşehir
belediyesinde başkan yardımcısı bulunmaz. Hizmetlerin etkili ve verimli bir
şekilde yürütülebilmesi için, genel sekretere yardımcı olmak üzere, nüfusu üçmilyonun üzerindeki büyükşehir
belediyelerinde en fazla beş, diğerlerinde en fazla üç genel sekreter
yardımcısı atanabilir.
Büyükşehir
belediyesinde hizmetlerin yürütülmesi belediye başkanı adına onun direktifi ve
sorumluluğu altında mevzuat hükümlerine, belediyenin amaç ve politikalarına,
stratejik plânına ve yıllık programlarına uygun olarak genel sekreter ve
yardımcıları tarafından sağlanır.
Personel istihdamı
MADDE 22.- Büyükşehir belediyesi personeli büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır. Personelden müdür ve üstü unvanlı olanlar ilk
toplantıda büyükşehir belediye meclisinin bilgisine
sunulur.
Genel sekreter,
belediye başkanının teklifi üzerine İçişleri Bakanı tarafından atanır. Genel
sekreter kadrosuna atananlar, genel idare hizmeti sınıfına dahil
bakanlık genel müdürleri, genel sekreter yardımcısı kadrosuna atananlar ise
bakanlık bağımsız daire başkanları için ilgili mevzuatında öngörülen tüm
haklardan aynen yararlanırlar.
Büyükşehir belediyesi
daire başkanları, bağlı genel müdürlüklerin daire başkanlarının yararlandığı
makam ve görev tazminatından aynen yararlanırlar.
Sözleşmeli ve işçi
statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre
toplam memur sayısının % 10'unu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık
katsayının (30.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere hastalık ve yıllık izinleri dahil olmak
üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla
iki kez ikramiye ödenebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Malî Hükümler
Büyükşehir belediyesinin gelirleri
MADDE 23.- Büyükşehir belediyesinin gelirleri
şunlardır:
a)
Genel bütçe vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden ilçe ve ilk kademe
belediyelerine verilen paylardan Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek
oranlar içinde ayrılarak İller Bankası tarafından gönderilecek pay.
b) Büyükşehir belediye
sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden
Maliye Bakanlığı tarafından hesaplanıp, ertesi ayın sonuna kadar ilgili büyükşehir belediyesine yatırılacak % 5 pay.
c) 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanununda yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir
belediyesince tahsil olunacak at yarışları dahil
müşterek bahislerden elde edilen Eğlence Vergisinin % 20’si müşterek bahislere
konu olan yarışların yapıldığı yerin belediyesine, % 30’u nüfuslarına göre
dağıtılmak üzere diğer ilçe ve ilk kademe belediyelerine ayrıldıktan sonra
kalan % 50'si.
d) Büyükşehir
belediyesine bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve dinlenme
yerleri ile yeşil sahalar içinde tahsil edilecek her türlü belediye vergi,
resim ve harçları.
e) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen
alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.
f) 7 nci maddenin (f) bendine göre tespit edilen park yerlerinin
işletilmesinden elde edilen gelirin ilçe ve ilk kademe belediyelerine, nüfuslarına
göre dağıtılacak %50'sinden sonra kalacak %50'si.
g) Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464
sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak
yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları.
h) Kira, faiz ve ceza
gelirleri.
i) Kamu idare ve
müesseselerinin yardımları.
j) Bağlı kuruluşların
kesin hesaplarındaki gelirleri ile giderleri arasında oluşan fazlalık sonucu
aktarılacak gelirler.
k) Büyükşehir
belediyesi iktisadî teşebbüslerinin safi hasılâtından büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenecek oranda
alınan hisseler.
l) Büyükşehir belediyesinin taşınır ve taşınmaz
mal gelirleri.
m) Yapılacak hizmetler
karşılığı alınacak ücretler.
n) Şartlı ve şartsız
bağışlar.
o) Diğer gelirler.
Bakanlar Kurulu,
birinci fıkranın (b) bendindeki % 5 pay oranını iki katına kadar artırmaya veya
kanunî haddine indirmeye yetkilidir. Bu payın %75'i bu tutardan düşülerek
doğrudan ilgili belediye hesabına, kalan %25'i ise büyükşehir
belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılır. Hesaplama ve dağıtım işlemleri
Maliye Bakanlığınca yapılır.
Büyükşehir
belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe ve ilk kademe belediyeleri;
tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine
ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında
yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye
veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz
konusu tutar, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi
gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılır.
Gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmini ile ilgili olarak
büyükşehir belediye başkanı ve sayman şahsen
sorumludur. Bu fıkra hükmü, ilçe ve ilk kademe belediyeleri hesabına yapılacak
her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir
belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da
uygulanır.
Büyükşehir belediyesinin giderleri
MADDE 24.- Büyükşehir belediyesinin giderleri
şunlardır:
a)
Belediye hizmet binaları ve tesislerin temini, bakım ve onarımı için yapılan
giderler.
b) Belediye
personeline ve belediyenin seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret,
ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim ile diğer giderler.
c) İlçe, ilk kademe
belediyeleri ile bağlı kuruluşlara yapacakları yardımlar ve ortak proje
giderleri.
d) Her türlü alt yapı,
yapım, onarım ve bakım giderleri.
e) Belediye zabıta ve
itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak
giderler.
f) Vergi, resim, harç,
katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve
tahsili için yapılacak giderler.
g) Belediyenin
kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle ilgili ortaklık payı ile
üyelik aidatı giderleri.
h) Mezarlıkların
tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.
i) Faiz, borçlanmaya
ilişkin diğer ödemeler ve sigorta giderleri.
j) Dar gelirli,
yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve
yardımlar.
k) Dava takip ve icra
giderleri.
l) Temsil, tören,
ağırlama ve tanıtım giderleri.
m) Avukatlık,
danışmanlık ve denetim ödemeleri.
n) Kamu yararı görülen
konularda yurt içi ve yurt dışı kamu sektörü, özel sektör ve sivil toplum
örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri.
o) Spor, sosyal,
kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
p) Büyükşehir belediye
hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.
r) Kanunla verilen
görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
Büyükşehir belediye bütçesi
MADDE 25.- Büyükşehir belediye bütçesi ile
ilçe ve ilk kademe belediyelerinden gelen bütçeler büyükşehir
belediye meclisine sunulur ve büyükşehir belediye
meclisince yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen veya
değiştirilerek kabul edilir.
Büyükşehir, ilçe ve
ilk kademe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye
meclisinde aynı toplantı döneminde ve birlikte görüşülerek karara bağlanır ve
tek bütçe hâlinde bastırılır.
Büyükşehir belediye
meclisi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin bütçelerini kabul ederken;
a) Bütçe metnindeki
kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı madde ve ibareleri çıkarmaya
veya değiştirmeye,
b) Belediyenin tahsile
yetkili olmadığı gelirleri çıkarmaya, kanunî sınırlar üzerinde veya altında
belirlenmiş olan vergi ve harçların oran ve miktarlarını kanunda öngörülen
sınırlarına çekmeye,
c) Kesinleşmiş
belediye borçları için bütçeye konulması gerekip de konulmamış ödeneği
eklemeye,
d) Ortak yatırım
programına alınan yatırımlar için gerekli ödeneği eklemeye,
Yetkilidir.
Büyükşehir belediye
meclisince ilçe ve ilk kademe belediye bütçelerinde yapılan değişikliklere
karşı on gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir.
Danıştay, itirazı otuz gün içinde karara bağlar.
Bütçenin hazırlanması
ve uygulanmasına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır.
Şirket kurulması
MADDE 26.- Büyükşehir belediyesi kendisine
verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre
sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı
kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve
denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, kendine ait
büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya
bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu
şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 2886 sayılı Devlet
İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre
ve bedelle işletilmesini devredebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon
MADDE 27.- Büyükşehir kapsamındaki belediyeler
arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir, ilçe
ve ilk kademe belediyeleri arasında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilâf
çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi
yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
Yeni kurulan büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol,
sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir
belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer
belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir
belediye meclisi tarafından belirlenir.
Büyükşehir belediyesi
mücavir alanlarının ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir belediye meclisince yapılır.
Büyükşehir
belediyesi, 7 nci maddede sayılan hizmetleri, malî ve
teknik imkânları çerçevesinde, nüfus ve hizmet alanlarını dikkate alarak, bu
hizmetlerden yararlanacak büyükşehir kapsamındaki
diğer belediyeler arasında dengeli olarak yürütmek zorundadır. İlçe veya ilk
kademe belediyelerine ait görevlerden bir veya birkaçı, bedeli kendileri
tarafından karşılanmak ve istekte bulunmak kaydıyla, büyükşehir
belediye meclisinin kararına dayanarak, ortaklaşa veya bizzat büyükşehir belediyesi tarafından yapılabilir.
Büyükşehir belediyesi,
ilçe ve ilk kademe belediyeleri ile ortak projeler geliştirebilir ve yatırım
yapabilir. Büyükşehir belediyesi, kesinleşmiş en son yıl bütçe gelirinin %
3’ünü aşmamak ve bütçede ödeneği ayrılmış olmak şartıyla, ilgili belediyenin
yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için büyükşehir
belediye başkanının teklifi
ve meclisin kararıyla ilçe ve ilk kademe belediyelerine malî ve
aynî yardım yapabilir.
Büyükşehir belediyesi
ile bağlı kuruluşları, belediye başkanının onayı ile birbirlerinin nakit
ihtiyacını karşılayabilir. Bu şekildeki ödünç vermelerde faiz uygulanmaz.
Yapılacak herhangi bir
yatırımın büyükşehir belediyesi ile bağlı
kuruluşlarından bir veya birkaçını aynı anda ilgilendirdiği ve tek elden
yapılmasının maliyetleri düşüreceğinin anlaşıldığı durumlarda, büyükşehir belediye meclisi, yatırımı kuruluşlardan birinin
yapmasına karar verebilir. Bu takdirde yatırımın ilgili diğer kurumu
ilgilendiren kısmına ait harcama tutarı o kurumun hesabında borç, yatırımcı
kuruluş hesabında alacak olarak gösterilir.
Diğer hükümler
MADDE 28.- Belediye Kanunu ve diğer ilgili
Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir,
büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri hakkında
da uygulanır.
Değiştirilen hükümler
MADDE 29.- 18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı
Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında
Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde
4.- Büyükşehir belediye başkanının seçiminde, seçim çevresi büyükşehir
belediye sınırları içidir.
Büyükşehir belediye
sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye meclis
üyelerinin seçimlerinde seçim çevreleri, ilçe ve ilk kademe belediyesinin
sınırları içidir.
MADDE 30.- 2972 sayılı Kanunun 24 üncü
maddesinin (a) bendindeki "her ilçe" ibaresinden sonra gelmek üzere
"ve ilk kademe belediyesi" ibaresi eklenmiştir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 31.- 27.6.1984 tarihli ve 3030 sayılı
Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile aynı Kanunun ek ve değişiklikleri;
9.8.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin üçüncü
paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1.- Büyükşehir belediyeleri, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde büyükşehirin
1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını yapar veya yaptırır.
GEÇİCİ MADDE 2.- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve
Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir
belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî
sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona
kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre,
nüfusu birmilyondan ikimilyona
kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre,
nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde
yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir
belediyesinin sınırını oluşturur.
Bu sınırlar içerisinde
kalan ilçeler büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler büyükşehir ilk kademe belediyeleri haline gelir. Bu
belediyeler hakkında bu Kanun ile Belediye Kanununun belediyelerin tüzel
kişiliklerinin kaldırılmasına veya başka bir belediyeye katılmasına ilişkin
hükümleri uygulanmaz.
Bu sınırlar içinde
kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde oluşan
mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir
belediye meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam eder.
Ancak ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu köyler imar
bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı
sayılırlar. Bu köylerde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve
yetkisi ilgili büyükşehir belediyesine bağlı su ve
kanalizasyon idaresine aittir.
Birinci fıkra
gereğince büyükşehir belediyesi kapsamına alınan
ilçelerin mülkî sınırları içinde kalan belediye ve köyler ile,
büyükşehir belediyesi kapsamına alınan belediyelerin
mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden; birinci fıkrada belirtilen
mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler, bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya köy ihtiyar heyetinin talebi
üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı ve
İçişleri Bakanlığının onayı ile başka bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediye sınırları içine alınabilir. Bu köylerin
mahalle olarak hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine katılacakları aynı
meclis kararında gösterilir.
Birinci fıkra
gereğince büyükşehir kapsamına alınan belediyelerin
sınırlarında yerleşim düzeni gerekleri dikkate alınarak bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir sene içinde büyükşehir
belediye meclisinin talebi üzerine İçişleri Bakanlığınca gerekli değişiklikler
yapılabilir.
Büyükşehir belediye
sınırlarına alınan belediyelerin organları büyükşehir
belediyesi ilçe veya ilk kademe belediyesi organları; köy muhtar ve ihtiyar
heyeti ise mahalle muhtar ve ihtiyar heyeti olarak ilk mahalli idareler genel
seçimine kadar görevlerine devam ederler.
Tüzel kişiliği kalkan
köylerin malvarlıkları hak, alacak ve borçları mahalle olarak katıldıkları
belediyeye devredilir.
Büyükşehir
belediye kapsamına alınma nedeniyle meydana gelecek mülki sınır değişiklikleri
katılma durumuna uygun olarak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre
çözülür.
GEÇİCİ
MADDE 3.-
Büyükşehir belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin % 50'sinden fazlası büyükşehir
belediyelerine ait şirketlerin; 30.6.2004 tarihi itibariyle kamu kurum ve
kuruluşlarına olan kamu ve özel hukuka tabi alacakları, bunların diğer kamu
kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere bu Kanunun yayımını
izleyen altı ay içinde mahsup edilir. Bu madde kapsamındaki alacak ve borç ifadesi bu
alacak ve borçlara ilişkin fer’ileri ve cezaları da
kapsar.
Yukarıdaki fıkra
kapsamında yer alan kuruluşların mahsup işlemine konu olan veya olmayan
borçları, genel bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak paylarının % 40'ını
geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilir.
Bu maddeye göre
yapılacak mahsup ve kesinti işlemleri yılı bütçe kanunları ile
ilişkilendirilmeksizin ilgili kuruluş ile uzlaşma komisyonu tarafından
belirlenir; Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın önerisi üzerine
Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır. Bakanlar Kurulu, ilgili
kuruluşların borç ödeme kapasitelerini de dikkate alarak ödenecek tutarları
taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma Kanunun yayımını izleyen günden
itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçların fer’i ve cezalarını geçmemek
üzere indirim yapmaya yetkilidir.
Uzlaşma komisyonu
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından görevlendirilecek bir
başkan ile İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Sayıştay Başkanlığı ve İller Bankasından
birer temsilciden oluşur. Büyükşehir belediyeleri için ayrıca uzlaşma komisyonu
kurulmaz. Belediyeler için kurulan komisyon büyükşehir
belediyeleri için de görev yapar.
GEÇİCİ MADDE 4.- Bu Kanunun yayımı tarihinde
profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapan veya yönetiminde bulunan
belediye başkanları, en geç 1.1.2005 tarihine kadar bu kulüplerin
başkanlığından ve yönetimindeki görevlerinden ayrılırlar.
Yürürlük
MADDE 32.- Bu Kanunun 23 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi 1.1.2005 tarihinde, aynı maddenin ikinci fıkrası yayımını
izleyen ay başında, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.