RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ
VE YAYINLARI HAKKINDA KANUN
R.G.Yayım
Sayısı : 21911 R.G.Yayım Tarihi :20.04.1994
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, radyo ve
televizyon yayınlarının düzenlenmesine ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun
kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin esas ve usulleri
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun, her türlü teknik, usul ve
araçlarla ve her ne isim altında olursa olsun elektromanyetik dalga ve diğer
yollarla yurt içine ve dışına yapılan radyo ve televizyon yayınları ile ilgili
hususları kapsar.
Tanımlar
Madde 3– (Değişik: 15/5/2002-4756/1 md.)
Bu Kanunda geçen deyimlerden;
a) Üst Kurul: Radyo ve Televizyon Üst Kurulunu,
b) Radyo yayını: Elektromanyetik dalgalar, veri şebekeleri ve diğer yollarla
halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan ses yayınlarını,
c) Veri yayını: Radyo ve televizyon yayını ile birlikte, radyo ve televizyon
programlarıyla ilintili ve radyo ve televizyon programlarından bağımsız
verilerin, elektromanyetik dalgalar, veri şebekeleri ve diğer yollarla halkın
doğrudan alması maksadıyla yapılan yayınları,
d) Televizyon yayını: Elektromanyetik dalgalar, veri şebekeleri ve diğer
yollarla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan, hareketli veya sabit
resimlerin (görüntü) sesli veya sessiz kalıcı olmayan yayınlarını,
e) Elektromanyetik dalga: Boşlukta veya kablo, cam iletken ve benzeri bir
fizikî ortamda ışık hızı ile yayılan sunî olarak üretilmiş ve manyetik
özellikleri olan dalgayı,
f) TV kanalı: Televizyon ve veri yayını yapmak üzere bir televizyon
vericisinden yayılan elektromanyetik dalgaların işgal edeceği frekans alanını,
g) Radyo frekansı: Radyo ve veri yayını yapmak üzere bir radyo vericisinden
yayılan elektromanyetik dalgaların işgal edeceği frekans alanını,
h) Radyo ve televizyon vericisi: Radyo, televizyon ve veri yayınlarının
doğrudan alınmasına imkân veren yer veya uzaydaki hareketli veya sabit her
türlü verici, aktarıcı, yansıtıcı ve güçlendirici cihaz ve sistemleri,
ı) Kablolu yayın: Radyo, televizyon ve veri yayınlarının kablo, cam iletken ve
benzeri bir fizikî ortam üzerinden abonelere ulaştırılmasını sağlayan yayın
türünü,
i) Kapalı devre yayın sistemi: Ulusal, bölgesel ve yerel yayınlar dışında
eğitim, öğretim, güvenlik ve turizm gibi belirli amaçlar için bir bina dahilinde veya birbiri ile ilişkili binalar grubunda hedef
kitleye ulaştırmak üzere genellikle kablo ile yapılan radyo, televizyon ve veri
yayınını,
j) Radyo alıcısı: Radyo ve veri yayınları almaya ve dinlemeye yarayan
cihazları,
k) Televizyon alıcısı: Televizyon ve veri
yayınları almaya ve izlemeye yarayan cihazları,
l) Ulusal yayın: Bütün ülkeye yapılan radyo, televizyon ve veri yayınını,
m) Bölgesel yayın: Birbirine komşu en az üç il ve en çok bir coğrafî bölge
alanının asgarî yüzde yetmişine yapılan radyo, televizyon ve veri yayınını,
n) Yerel yayın: Mülkî taksimat itibarıyla en az bir ilçe (merkez ilçe dahil) veya bir ilin alanının en az yüzde yetmişine yapılan
radyo, televizyon ve veri yayınını,
o) Ek yayın hizmetleri: Televizyon yayınlarına tahsis edilen kanal içinde
kalmakla birlikte kullanılmayan bölümler üzerinden, radyo yayınlarında ise
tahsis edilen frekans içinde ek taşıyıcılar aracılığıyla, televizyon ve radyo
program yayınlarıyla birlikte yapılan radyo veri sistemi (AMDS, RDS), veri
yayıncılığı, teleteks ve benzeri bağımsız hizmetleri,
p) Uydu yayını: Radyo ve televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti
temin edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda
sinyal iletebilen herhangi bir araç vasıtasıyla yapılan ilk yayını,
r) Yeniden iletim: Yetkili yayın kuruluşu tarafından kullanılan teknik araç ne
olursa olsun, halkın izlemesi amacıyla yayınlanan radyo ve televizyon program
hizmetlerinin değişiklik yapılmaksızın bütününün veya bir bölümünün alınmasını
ve aynı anda veya daha sonra iletilmesini,
s) Yayıncı: Kamu tarafından izlenmesi için radyo, televizyon program ve veri
hizmetleri tertip eden ve ileten veya değişiklik yapılmadan ve tam olarak
üçüncü tarafa iletilmesini sağlayan gerçek veya tüzel kişiyi,
t) Program hizmeti: Yukarıdaki bentte belirli alanlarda belirli bir yayıncı
tarafından sağlanan ve tek bir hizmet içindeki tüm unsurları,
u) Reklam: Bir ürün veya hizmetin alım, satım veya
kiralanmasını geliştirmek, bir amaç veya düşünceyi yaymak veya reklamcının
istediği başka etkileri oluşturmak amacıyla, ücret veya benzer bir karşılık ile
iletim zamanında reklamcıya tahsis edilen kamuya yönelik duyuruları,
v) (Değişik: 3/3/2004 – 5101/4 md.) Eser
ve/veya bağlantılı hak sahipleri: Eser, icra, fonogram
ve yapımlar üzerindeki manevî ve malî hakları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat
Eserleri Kanunu ile düzenlenen gerçek veya tüzel kişileri,
y) Tematik kanal: Haber, belgesel, spor, müzik ve benzeri türlerde olmak üzere
yalnızca belli bir konuda yayın yapan kanalı,
z) İletişim ortamı: Radyo ve televizyon programlarının üretildiği merkez çıkışındaki
sinyali herhangi bir teknik kullanarak tek veya birden fazla radyo ve
televizyon yayınını bir arada olarak radyo, televizyon ve veri dağıtım
sistemlerine ileten her nevi ortamı,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yayın İlkeleri
Yayın İlkeleri
Madde 4 – (Değişik: 15/5/2002-4756/2 md.)
Radyo, televizyon
ve veri yayınları, hukukun üstünlüğüne, Anayasanın genel ilkelerine, temel hak
ve özgürlüklere, millî güvenliğe ve genel ahlâka uygun olarak kamu hizmeti
anlayışı çerçevesinde yapılır. Yayınların Türkçe yapılması esastır. Ancak,
evrensel kültür ve bilim eserlerinin oluşmasına katkısı olan yabancı dillerin
öğretilmesi veya bu dillerde müzik veya
haber iletilmesi amacıyla da yayın yapılabilir. (Değişik
dördüncü cümle: 15/7/2003-4928/14 md.) Ayrıca,
kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşlarınca Türk vatandaşlarının günlük
yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde de yayın
yapılabilir. (Ek hükümler: 3/8/2002-4771/8 md.) Bu
yayınlar, Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel niteliklerine, Devletin
ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı olamaz. Bu yayınların
yapılmasına ve denetimine ilişkin usul ve esaslar, Üst Kurulca çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Radyo, televizyon ve veri
yayınlarında uyulması gereken yayın ilkeleri şunlardır:
a) Türkiye Cumhuriyeti Devletinin varlık ve bağımsızlığına, Devletin ülkesi ve
milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılâplarına aykırı yayın
yapılmaması.
b) Toplumu şiddete, teröre, etnik ayrımcılığa sevk eden veya halkı sınıf, ırk,
dil, din, mezhep ve bölge farkı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik eden veya
toplumda nefret duyguları oluşturan yayınlara imkân verilmemesi.
c) Yayıncılığın, gerek yayın organı, gerekse hisse sahipleri ve üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve sıhrî
hısımları veya bir başka gerçek veya tüzel kişinin haksız çıkarları
doğrultusunda kullanılmaması.
d) İnsanların dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din,
mezhep ve benzeri nedenlerle hiçbir şekilde kınanmaması ve aşağılanmaması.
e) Yayınların toplumun millî ve manevî
değerlerine ve Türk aile yapısına aykırı olmaması.
f) (Değişik: 3/8/2002-4771/8 md.) Özel hayatın
gizliliğine saygılı olunması.
g) Türk millî eğitiminin genel amaçlarının, temel ilkelerinin ve millî kültürün
geliştirilmesi.
h) Türkçenin; özellikleri ve kuralları bozulmadan konuşma dili olarak
kullanılması; millî birlik ve bütünlüğün temel unsurlarından biri olarak çağdaş
kültür, eğitim ve bilim dili halinde gelişmesinin sağlanması.
ı) Kişilerin manevî şahsiyetlerine eleştiri sınırları ötesinde saldırıda
bulunulmaması, cevap ve düzeltme haklarına saygılı olunması, soruşturulması
basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberlerin soruşturulmaksızın
veya doğruluğuna emin olunmaksızın yayınlanmaması, saklı kalması kaydıyla
verilen bilgilerin kamu yararı ciddî bir biçimde gerektirmedikçe
yayınlanmaması.
j) Yayıncılığın haksız bir amaç ve çıkara alet edilmemesi ve haksız rekabete
yol açılmaması, ilân ve reklam niteliğindeki
yayınların bu niteliklerinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde açıklanması, bir
basın organının özel çabalarla yarattığı ürünün kendi ürünüymüş gibi
sunulmaması, ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin
kaynağının belirtilmesine özen gösterilmesi.
k) Suçlu olduğu yargı kararı ile kesinleşmedikçe hiç kimsenin suçlu ilân
edilmemesi veya suçluymuş gibi gösterilmemesi; kişileri suç işlemeye
yönlendirecek veya korku salacak yayın yapılmaması.
l) Haberlerin yayınlanmasında tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine
bağlı olunması; özgürce kanaat oluşumunun engellenmemesi; haber kaynaklarının
kamuoyunun yanıltılmasının amaçlandığı haller dışında gizliliğinin korunması.
m) Halkı aldatacak, yanıltacak veya haksız rekabete yol açacak reklam yayınlarına yer verilmemesi.
n) Siyasî partiler ve demokratik gruplar arasında fırsat eşitliği sağlanması;
tek yönlü, taraf tutan yayın yapılmaması; seçim dönemlerinde belirlenen seçim
yasaklarıyla ilgili ilkelere aykırı davranılmaması.
o) (Değişik:3/3/2004
– 5101/5 md.) Yayınlarda, eser ve bağlantılı hak sahiplerine 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile tanınan hakların ihlâl edilmemesi.
p) Bilgi iletişim telefonları yoluyla yarışma ve benzeri yöntemlere
başvurulmaması ve bunların sonucunda dinleyici ve seyircilere ikramiye
verilmemesi veya ikramiye verilmesine aracılık edilmemesi, lotarya yapılmaması,
bilgi iletişim telefonları yoluyla yapılacak anket ve kamuoyu yoklamalarının,
hazırlık aşamasından sonuçlarının ilânına kadar noter nezaretinde
gerçekleştirilmesi.
r) Televizyonda bölünür ekran yoluyla ana program ile ilgili veya ilgisiz
bilgiler veren konuları işleyen yayınların yapılmaması, çerçeveler veya alt
yazı tekniği kullanılarak sürekli yayın yapılmaması, haberde konu ile ilgili
olmayan görüntülerin verilmemesi, haberle benzerlik arz eden görüntülerin arşiv
niteliğinin belirtilmesi. (1)
s) Program hizmetlerinin bütün unsurlarının insan onuruna ve temel insan
haklarına saygılı olması.
t) Yayınların müstehcen olmaması.
u) (Değişik: 1/7/2005-5378/37 md.) Kadınlara,
güçsüzlere, özürlülere ve çocuklara karşı şiddetin ve ayrımcılığın teşvik
edilmemesi.
v) (Değişik: 3/8/2002-4771/8 md.) Yayınların
şiddet kullanımını özendirici veya ırkçı nefret duygularını kışkırtıcı
nitelikte olmaması.
y) Suç örgütlerinin korkutucu ve yıldırıcı özelliklerinin yansıtılmaması.
z) Gençlerin ve çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlakî gelişimini zedeleyecek
türden programların, bunların seyredebileceği zaman ve saatlerde
yayınlanmaması.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu
Kuruluş
Madde 5 – Radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek amacıyla,
özerk ve tarafsız bir kamu tüzelkişiliği niteliğinde Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu kurulmuştur.
–––––––––––––––––––––
(1) Anayasa
Mahkemesinin 21/9/2004 tarihli ve E.:2002/100,
K.:2004/109 sayılı Kararı ile; bu bentte yer alan “...
ana program ile
...” ibaresinden sonra gelen “ ... ilgili ...” ve bundan
sonra gelen “…veya…” sözcükleri iptal edilmiş olup, iptal hükmünün
Resmi Gazete’de yayım tarihi olan 4/8/2006 ‘dan
başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
Üst Kurulun seçimi ve görev süresi
Madde 6- (Değişik: 24/6/2005-5373/1 md.)
Üst Kurul, en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş, meslekleriyle ilgili konularda kamu veya özel kuruluşlarda en
az on yıl görev yapmış, meslekî açıdan yeterli bilgiye, deneyime ve Devlet
memuru olma niteliğine sahip, otuz yaşını doldurmuş kişiler arasından Türkiye
Büyük Millet Meclisince seçilen dokuz üyeden oluşur.
Seçim için, siyasi parti gruplarının
üye sayısı oranında belirlenecek üye sayısının ikişer katı aday gösterilir ve
Üst Kurul üyeleri bu adaylar arasından her siyasi parti grubuna düşen üye
sayısı esas alınmak suretiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca
seçilir. Ancak, siyasi parti gruplarında, Türkiye Büyük Millet Meclisinde
yapılacak seçimlerde kime oy kullanılacağına dair görüşme yapılamaz ve karar
alınamaz.
Üst Kurul üyelerinin seçimi,
adayların belirlenerek ilânından sonra on gün içinde yapılır. Siyasi
parti grupları tarafından gösterilen adaylar için ayrı ayrı
listeler halinde birleşik oy pusulası düzenlenir. Adayların adlarının
karşısındaki özel yer işaretlenmek suretiyle oy kullanılır. Siyasi parti
gruplarının ikinci fıkraya göre belirlenen kontenjanlarından Üst Kurula
seçilecek üyelerin sayısından fazla verilen oylar geçersiz sayılır.
Karar yeter sayısı olmak şartıyla seçimde en çok oyu alan
boş üyelik sayısı kadar aday seçilmiş olur. Seçim sonucu Resmi Gazetede
yayımlanır.
Üst Kurul üyelerinin görev süresi
altı yıldır. Üyelerin üçte biri iki yılda bir yenilenir. Üyelerin görev
süresinin bitiminden iki ay önce; üyeliklerde herhangi bir sebeple boşalma
olması halinde ise, boşalma tarihinden veya boşalma tarihinde Türkiye Büyük
Millet Meclisi tatilde ise tatilin bitiminden itibaren bir ay içinde aynı
usulle seçim yapılır. Bu seçimlerde, boşalan üyeliklerin siyasî parti
gruplarına dağılımı, ilk seçimde siyasî parti grupları kontenjanından seçilen
üye sayısı ve siyasî parti gruplarının halihazırdaki oranı
dikkate alınmak suretiyle yapılır. Üyeliklerdeki boşalma sebebiyle yapılan
seçimlerde seçilen üyeler, yerine seçildikleri üyelerin görev süresini
tamamlar.
Kurul Başkanı ve Başkan Vekili
Madde 7– (Değişik: 15/5/2002-4756/4 md.)
Üst Kurul üyeleri, seçim
sonuçlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren onbeş
gün içinde toplanarak kendi aralarından biru
başkan ve bir başkan vekili seçer. Başkanlık süresi iki yıldır. İki yıl sonunda veya herhangi bir şekilde yenilenme sırasında
başkan veya vekilinin üyeliği sona ererse, üyeler onbeş
gün içinde toplanarak yeni başkan veya vekili için seçim yapar.
Üst Kurul, başkan tarafından,
başkanın bulunmadığı hallerde, başkan vekili tarafından yönetilir ve temsil
edilir.
Başkan, Üst Kurul ile hizmet birimlerinin
uyumlu, verimli, disiplinli ve düzenli bir biçimde çalışmasını ve Üst Kurulun
görevlerini yerine getirmesini sağlamakla görevlidir.
Başkan veya yokluğunda vekili, karara bağlanacak gündemi
toplantıdan önce belirleyerek Üst Kurul üyelerine bildirir. Üst Kurul gündemine
hâkimdir.
Görev ve Yetkiler
Madde 8 – Üst Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) (Mülga: 15/5/2002-4756/18
md.)
b) Önşartları yerine
getirmiş müracaatçı kuruluşlara, tarafsızlık ve hakkaniyet ölçüleri dahilinde yayın izni ve lisans vermek, 16 ncı maddeye uygun olarak ulusal, bölgesel ve yerel
planlamalardaki kanal ve frekans bandlarının Türkiye
Radyo ve Televizyon Kurumu eliyle kullanılan kanal ve frekans bandları dışında kalanların en az % 50'sinin zaman
paylaşımlı ve bölgesel dengelere uygun biçimde kullanımını gözeterek kanal ve
frekans bandları tahsis etmek,
c) Radyo ve televizyon kuruluşlarına, ulusal, bölgesel ve
yerel yayınları için ulusal kanal ve frekans bandı planlamalarına uygun olarak
tahsis edilen yayın alanlarını kapsayacak verici tesisleri kurma ve işletme
iznini 5.4.1983 tarihli ve 2813 sayılı Telsiz Kanunu hükümlerine uygun olarak
vermek ve tesisin bu Kanun hükümlerine ve tesis şartlarına uygunluğunu
denetlemek,
d) Bu Kanun hükümlerine uygun olarak radyo ve televizyon kuruluşlarının ulusal
ve yerel yayınlarına imkan verecek,ulusal kanal
ve frekans bandı planında öngörülen radyo ve televizyon vericileri ile sabit veya hareketli yayın
yerleri arasında mevcut telekomünikasyon şebekesi yanında,uydu aracı ile
bağlantı kurabilmeleri amacıyla ve öngörülen amaçlar için kullanılması kaydıyla
uç linkleri kurabilmesi için 5.4.1983 tarihli ve 2813 sayılı Telsiz Kanunu
hükümlerine uygun şekilde telekomünikasyon tesisleri kurma ve işletme izni
vermek ve tesislerin bu Kanunda öngörülen izin esaslarına uygun olarak
işletilmesini denetlemek,
e) Zaman paylaşımlı program kanallarının tahsisinde bölgesel dengeleri
gözeterek, kuruluşları ülkenin değişik bölgelerinde yayın yapmaya teşvik etmek,
f) Yurt içinden yayın yapacak kamu ve özel radyo-televizyon kuruluşlarının
yayın izni ve lisans talebinde bulunabilmek için yerine getirmeleri gerekli önşartları ve standartları Avrupa Sınır Ötesi Televizyon
Sözleşmesi İlkeleri gözönünde bulundurularak tespit
etmek ve kamuoyuna duyurmak,
g) Kanal ve frekans bandı tahsisinde gerekli şartları ve tahsis hakkı alanların
yayına geçme süresini ve radyo ve televizyon istasyonu kuranların ödeyecekleri
yayın izni ve lisans ücretlerini ilgili yönetmeliklerle belirlemek,
h) Radyo-televizyon yayınlarını izleme sistemleri kurarak,yayınların
4 üncü maddeye ve bu alanda Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmalara uygunluğu açılarından denetlenmesini yapmak,
ı) Yayın kuruluşlarının,bu Kanun hükümlerine aykırı
yayın yapması ve tahsis şartlarına uymaması halinde,gerekli müeyyideleri
uygulamaya karar vermek,
j) Yurt içinde,yayınların ulaşamadığı yerlerde,yerel
imkanlarla radyo ve televizyon vericisi kurulmasına izin vermek,
k) Uydu aracılığı ile yurt içinden veya yurt içine yapılacak yayınların ulusal
ve uluslararası ilke ve esaslara uygunluğunu gözetmek,bu
amaçla diğer ülkelerdeki yetkili kuruluşlarla işbirliği yapmak,
l) Şifreli yayınlarla kablolu radyo ve televizyon tesis ve yayınları ile ilgili
kuralları bu kanundaki ilkeler çerçevesinde ve Posta,Telgraf
ve Telefon İdaresi Genel Müdürlüğünün kablolu radyo ve televizyon tesislerini
atıl bırakmamayı gözeterek belirlemek,
m) Radyo ve televizyon yayınları ile ilgili olarak kamuoyunda doğan tepki,
beğeni ve hassasiyetleri sürekli olarak izlemek ve gerekli yönlendirmelerde
bulunmak amacıyla gerekli kamuoyu araştırmalarını yapmak ve yaptırmak,
n) Telsiz Genel Müdürlüğünün görevleri saklı kalmak kaydıyla, radyo ve
televizyon yayınlarıyla ilgili olan milletlerarası hukuk tüzelkişiliğine sahip
kuruluşlar nezdinde Devlet'i, Dışişleri Bakanlığının görev ve yetkileri saklı
kalmak kaydıyla,temsil etmek; radyo ve televizyon
kuruluşlarının doğrudan üyesi bulundukları hariç olmak üzere, radyo ve
televizyon yayıncılığı alanında faaliyet gösterip milletlerarası hukuk
tüzelkişiliğine sahip olmayan uluslararası kuruluşlarda temsil görevini yerine
getirmek ve bu bent gereğince belirlenen belgelere usulüne göre imza koymak,
o) Radyo ve televizyon konusunda ilgili kurum ve kuruluşlarla peryodik istişarelerde bulunarak, kamuoyu eğilimlerini
değerlendirmek,
p) Bu Kanun ve Avrupa Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesi ilkelerine uygun
biçimde çalışma ve faaliyetleri ile ilgili yönetmelik ve diğer düzenlemeleri
hazırlamak.
Yasaklar ve denetim(1)
Madde 9 – (Değişik: 15/5/2002-4756/5 md.)
Üst Kurul üyeleri ile üçüncü derece dahil üçüncü dereceye kadar kan ve sıhrî hısımları, 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, radyo ve
televizyon hizmetleri alanında Üst Kurulun görev ve yetki alanına giren
konularda herhangi bir yüklenme işine giremez, özel radyo ve televizyon
şirketlerinde ve bu şirketlerin doğrudan veya dolaylı ortaklık bağı bulunan
şirketlerde ortak veya yönetici olamazlar.
__________________
(1) Bu
madde başlığı “Üst Kurul Üyeliği ile Bağdaşmayan Haller” iken, 15/5/2002 tarihli ve 4756 sayılı Kanunun 5 inci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Üst Kurul üyeleri, üyelikleri
süresince resmî veya özel başkaca hiçbir görev alamaz, özel veya kamu yayın
kuruluşlarının görev ve yetki alanına giren konularda doğrudan veya dolaylı
olarak taraf olamaz ve bu konularda hiçbir menfaat sağlayamaz, siyasî partiye
üye olamazlar. Amacı sosyal yardım ve eğitim işlerine yönelmiş derneklerle
vakıflardaki görevler ve kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır.
Üst Kurul üyeleri, kendileri veya
üçüncü derece dahil üçüncü dereceye kadar kan ve sıhrî
hısımlarıyla ilgili konularda müzakere ve oylamaya katılamaz.
Yukarıdaki esaslara aykırı
davrananlar görevlerinden çekilmiş sayılır. Bu husus Üst Kurul tarafından re’sen veya yapılacak müracaatın değerlendirilmesi sonunda
karara bağlanır.
(İptal son fıkra: Ana.Mah.nin 21/9/2004 tarihli ve E.:2002/100, K.:2004/109 sayılı Kararı ile)
Üst Kurul Üyelerinin Teminat ve Mali Hakları
Madde 10 – Üst Kurul üyelerine görevleri süresince, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile ek ve değişikliklerine göre en yüksek Devlet memurunun
almakta olduğu aylık (ek gösterge dahil), sosyal
yardımlar ile zam ve tazminatlar ödenir.
Kamu görevlileri, seçildikleri görev süresince kurumlarından
ücretsiz izinli sayılırlar. Ancak, bu görevde geçecek süre, mesleklerinde
geçmiş ve mümtazen terfi etmiş sayılırlar.
Üst Kurul üyeliğine seçilenlerin, seçilmeden önce tabi
oldukları sosyal güvenlik kuruluşları ile ilişkileri devam eder. Herhangi bir
sosyal güvenlik kuruluşu ile ilgisi olmayanlar, istekleri halinde Sosyal
Sigortalar Kurumu ile ilişkilendirilir. Emekli olanların ise emekli
aylıklarının ödenmesine devam olunur.
Üst Kurul üyeleri, seçildikleri görev süresince, Kurul'daki
görevlerinden ve seçilerek geldikleri görevlerinden alınamazlar.
Üst Kurul üyeleri Türk Ceza Kanunu uygulaması bakımından
Devlet memuru sayılırlar.
Üst Kurul üyeleri, her yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına mal bildiriminde bulunurlar.
Toplantı ve Karar Yeter
Sayısı
Madde 11 – (Değişik: 15/5/2002-4756/6
md.)
Üst Kurul, tam gün esasına göre çalışır, haftada birden az
olmamak üzere en az beş üye ile toplanır ve en az beş üyenin aynı yönde oyuyla
karar alır. Geçerli mazereti olmaksızın üst üste üç kez toplantıya katılmayan
Üst Kurul üyeleri çekilmiş sayılır.
Sürekli çalışan Üst Kurul, haftada en az bir defa toplanır.
Mali Kaynaklar ve Bütçe
Madde 12 – (Değişik: 15/5/2002-4756/7 md.)
Üst Kurulun gelirleri şunlardır:
a) Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak TV kanal ve radyo frekansı
yıllık tahsis bedelleri.
b) Özel radyo ve televizyon kuruluşlarının yıllık brüt reklam
gelirlerinden % 5 oranında ayrılacak paylar.
c) Gerektiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bütçesinin transfer
tertibinde yer alacak ödenek.
d) Radyo ve televizyon kuruluşlarına 33 üncü madde uyarınca verilecek idarî
para cezaları.
Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak yayın izin ve lisans
ücretleri Hazineye gelir kaydedilir.
Üst Kurul, gerektiği takdirde her
yıl için yapacağı işlerin programını hazırlayarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bütçesinden verilmesi gereken
ödenek tutarını Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunar.
Üst Kurulun bütçesi ve kadro
cetvelleri Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bütçesi ile birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe
Komisyonunda incelenir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda
görüşülerek karara bağlanır.
(Değişik beşinci fıkra: 14/7/2004-5217/8
md.) Radyo ve
Televizyon Üst Kurulunun yıllık bütçesinden harcanmayan tutarlar yıl sonunda
Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılır ve bütçeye gelir
kaydedilir. Yurt içinde kültür ve tabiat varlıklarının, yurt dışında Türk
kültür varlıklarının korunması ve ihyası amacıyla her yıl Kültür ve Turizm
Bakanlığı bütçesine bir önceki yıl bütçeye gelir kaydedilen tutardan az olmamak
üzere ayrıca ödenek konulur. Bu ödenek doğrudan Kültür ve Turizm Bakanlığı
Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü hesabına aktarılır.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, 2886
sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. Üst Kurulun alım-satım,
kiralama, taşıma ve sair tedarik işlerine ilişkin işlemleri bir yönetmelik ile
düzenlenir.
Üst Kurul, radyo ve televizyonların reklam
gelirlerinin, aracı kurumların hesaplarıyla birlikte denetlenmesini Maliye
Bakanlığından talep eder.
Gelir ve cezaların tahsili
Madde 13 – (Değişik: 15/5/2002-4756/8 md.)
12 nci
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen reklam
gelirlerinden ayrılacak paylar, elde edildikleri ayı takip eden ayın en geç
20’sinde; (a) bendine göre ödenecek TV kanal ve radyo frekansı yıllık kira
bedeli her yılın Ocak ayının en geç 20’sinde; 33 üncü maddede belirtilen idarî
para cezaları da cezaların tahakkukunu müteakip ilgili yayın kuruluşları
tarafından ödenir.
Ödemede gecikilmesi halinde, ilgili yayın kuruluşu
uyarılarak yedi gün içinde ödeme yapması istenir. Yapılacak ihtara rağmen ödeme
yapılmaması halinde, Üst Kurulca ödeme yapılıncaya kadar yayının durdurulmasına
karar verilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen tarihlerden itibaren iki ay içinde
ödeme yapılmazsa, Üst Kurulca yayın izninin ve lisansın iptaline karar verilir
ve ödenmeyen kurum geliri icra yoluyla tahsil olunur. Gecikilen ödemeler için
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümleri uygulanır.
Hükümet ile İlişkiler
Madde 14 – Hükümetin Üst Kurul ile İlişkileri Başbakan tarafından
yürütülür.
Üst Kurulun Teşkilâtı ve personeli
Madde 15 – (Değişik: 15/5/2002-4756/9 md.)
Üst Kurul yardımcı hizmetlerinin
yürütülmesinde Başkana yardımcı olmak amacıyla bir Genel Sekreter atanır. Genel
Sekreterin en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu, otuz yaşını doldurmuş,
Devlet memuriyetinde veya ihtisas dalında on yıllık meslekî tecrübeye ve Devlet
memuriyeti için aranan koşullara sahip olması şarttır.
Ana hizmet birimleri, Üst Kurul
Başkanına bağlı, Hukuk Müşavirliği, Teftiş Kurulu Başkanlığı, Savunma
Sekreterliği, İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı, Kamuoyu, Yayın
Araştırmaları ve Ölçme Dairesi Başkanlığı, İzin ve Tahsisler Dairesi
Başkanlığı, Uluslar-arası İlişkiler Dairesi Başkanlığı, Araştırma ve Geliştirme
Dairesi Başkanlığından teşekkül eder.
Yardımcı hizmet birimleri, Genel
Sekretere bağlı, Personel Dairesi Başkanlığı, Eğitim Dairesi Başkanlığı, İdarî
ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı ve Teknik Hizmetler Dairesi Başkanlığıdır.
Daire başkanlıkları, yeteri kadar uzman istihdam eder ve uzmanlık
esasına göre çalışır. (Değişik ikinci cümle: 15/7/2003-4928/15
md.) Mahallî yayınları izlemek için gerekli görülen yerlerde halen mevcut
kadrolardan bölge teşkilâtı oluşturulabilir.
Daire başkanları ile daha üst
düzeydeki görevliler Kurul Başkanının önerisi ve Üst Kurulun kararı ile atanır.
Üst Kurul personelinin özlük
hakları, çalışma usul ve esasları ile personelle ilgili diğer hususlar Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu personel rejimine tabidir.
Üst Kurulun çalışma usul ve esasları ile teşkilâtı ve atama
usulleri, bu Kanuna uygun olarak Üst Kurul tarafından çıkarılacak
yönetmeliklerle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kanal ve Frekans Bandı
Tahsisi, Yayınların Düzenlenmesi ve Reklamlar
Kanal ve Frekans Bandı
Tahsisi Yetkisi
Madde 16 – 2813 Sayılı Telsiz Kanununun diğer hükümleri saklı kalmak
kaydıyla, kamu ve tüm özel radyo ve televizyon kuruluşlarına kanal ve frekans
bandı tahsisi ile yayın izni ve lisansı vermek ve bu tahsis ve izni iptal etmek
yetkisi, münhasıran Üst Kurula aittir.
Kanal ve Frekans Bandı
Tahsisi
Madde 17 – Ulusal kanal ve frekans bandı planlamasındaki kanal ve
frekans bandlarının dörtte biri Türkiye Radyo ve
Televizyon Kurumuna tahsis edilir.Kanal sayısı üçten,
frekans bandı sayısı dörtten az olamaz.Bu kanalların birinden Türkiye Büyük
Millet Meclisi faaliyetleri yansıtılır. Hangi faaliyetlerin ne ölçüde
yayınlanacağına Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı karar verir.
Geriye kalan ulusal,bölgesel ve
yerel kanal ve frekans bandlarının yarısı tam gün
üzerinden,diğer yarısı ise istek halinde zaman paylaşımlı ve gerekirse
dönüşümlü olarak tahsis edilir.
Tahsis süresi beş yılı aşamaz.
Özel Radyo ve Televizyon
Kuruluşlarının Yükümlülüğü
Madde 18 – Üst Kurulun ulusal yayın izni verdiği kuruluşlar izin
tarihinden itibaren en geç ikinci yıl sonunda Türkiye
alanının %70'ine yayınlarını ulaştırmak ve haftada asgari seksen saat yayın
yapmak mecburiyetindedirler.
Reklamlar
Madde 19 – Bütün reklamlar adil ve dürüst olacak,yanıltıcı
ve tüketicinin çıkarlarına zarar verecek nitelikte olmayacak,çocuklara yönelik
veya içinde çocukların kullanıldığı reklamlarda,onların yararlarına zarar
verecek unsurlar bulunmayacak,çocukların özel duyguları gözönünde
tutulacaktır.
Reklamcı, programların içeriğine herhangi
bir müdahalede bulunamaz.
Reklamlar günlük yayın süresinin % 15'ini
geçemeyecektir. Ancak, ürünlerin alımının, satımının, kiralanmasının veya
hizmetlerin topluma doğrudan sunulmasını sağlamak üzere bu oran spot reklamların % 15'ini aşmaması kaydıyla % 20'ye
çıkarılabilir. Bir saatlik yayın içerisinde spot reklamlara
ayrılan süre % 20'yi aşamaz.
Ürünlerin alımını, satımını, kiralanmasını veya hizmetleri
halka doğrudan sunan türdeki reklamların yayını günde
bir saati geçemez.
Reklamların Biçimi ve Sunuluşu
Madde 20 – Reklamlar program hizmetinin diğer
unsurlardan açıkça ve kolaylıkla ayırdedilebilecek ve
görsel ve işitsel bakımdan ayrılığı fark edilecek biçimde düzenlenecek,
bilinçaltı ile algılanan reklamlara izin verilmeyecektir.
Haber veya güncel programları düzenli olarak sunan kişilerin
görüntü ve seslerine reklamlarda yer verilmeyecektir.
Reklamların Yerleştirilmesi
Madde 21 – Reklamlar program arasına yerleştirilir.
Programın bütünlüğü, değeri ve hak sahiplerinin hakları zedelenmeyecek biçimde
bir program içine de yerleştirilebilir.
Birbirinden bağımsız bölümleri olan programlarda veya spor
programları ile benzer yapıda aralar içeren olay ve gösteri programlarında,
sadece bölüm veya devre aralarına yerleştirilebilir. Reklamlar
arasında en az yirmi dakika süre bulunmalıdır.
Konulu filmlerin veya televizyon filmlerinin (diziler,
eğlence programları ve belgeseller hariç) süreleri kırkbeş
dakikadan fazla olması halinde, her kırkbeş dakikalık
süre sonunda bir kez olmak üzere reklam için kesinti
yapılabilir. Film kırkbeş dakikadan fazla ise kırkbeş dakikadan sonraki zamanda her yirmi dakika aralıkla
reklam yerleştirilebilir.
Hiçbir dini tören yayınına reklam
alınamaz. Haber bültenleri, güncel programlar, çocuk programları otuz dakikadan
kısa oldukları takdirde reklamla kesilemezler.
Her türlü yayında gizli reklam
yapılması yasaktır.
Belirli Ürünlerin Reklamları
Madde 22 – Alkol ve tütün ürünleri reklamlarına
izin verilemez. Recete ile satışına izin verilen ilaç
ve tedavilerin reklamı yapılamaz. Diğer ilaç ve
tedavilerin reklamları dürüst, gerçeği yansıtan ve
doğrulanması mümkün unsurlardan oluşacak ve ferdin zarardan korunması
gereklerine uygun olacaktır.
Program Desteklenmesi
Madde 23 – Bir program veya dizi tamamen veya kısmen mali destek
görmüşse, bu husus programın başında ve/veya sonunda uygun ibarelerle
belirtilir.
Destekleyen taraflar, programın içeriğine ve yayınlanış
biçimine, yayıncının sorumluluğunu ve bağımsızlığını etkileyecek hiçbir
müdahalede bulunamazlar.
Desteklenen programlarda, destek verene veya üçüncü bir
kişiye ait mal ve hizmetlere atıfta bulunulması ve bunların alınması, satılması
ve kiralanması teşvik edilmeyecektir.
Programlar yirmiikinci maddede
yasaklanmış olan mal ve hizmetlerin üretimi veya satışıyla iştigal eden özel
veya tüzelkişilerce desteklenemez.
Haber ve güncel programlarda mali desteğe izin verilemez.
Telekomünikasyon Kurumunun yükümlülüğü
Madde 24– (Değişik: 15/5/2002-4756/10 md.)
Türkiye’de ulusal, bölgesel ve yerel
çapta TV kanal ve radyo frekans plânları ile radyo ve televizyon yayınlarına
esas olan frekans bantları ile ilgili çalışmalar yapma yetkisi, 2813 sayılı
Telsiz Kanunu uyarınca Telekomünikasyon Kurumuna aittir.
Telekomünikasyon Kurumu, 2813 sayılı
Telsiz Kanununa uygun olarak Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü
ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yaparak hazırlayacağı ulusal,
bölgesel ve yerel çaptaki plânları Haberleşme Yüksek Kurulunun onayına sunar.
Haberleşme Yüksek Kurulu, hazırlanan
plânı aynen onaylayabileceği gibi lüzum gördüğü değişikliklerin yapılmasını
talep edebilir. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna ait radyo ve televizyonlar
ile Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yayın yapan Meteoroloji Radyosu,
Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde yayın yapan Polis Radyosuna ulusal, bölgesel
ve yerel, radyo-televizyon bölümleri bulunan iletişim fakültelerine yerel bazda frekanslar ve kanallar ücretsiz olarak tahsis edilir.
Kalan televizyon kanal ve radyo frekansları, belli bir plân dahilinde
özel kuruluşlara kullandırılmak üzere Üst Kurulca ihaleye çıkarılır. Televizyon
kanal ve radyo frekanslarının ne kadarının hangi takvime göre ihaleye
çıkarılacağına ilişkin plân Haberleşme Yüksek Kurulu tarafından saptanarak bu
çerçevede ihaleye çıkarılmak üzere Üst Kurula bildirilir.
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna
tahsis edilen TV kanallarından biri olan TRT 3’ten TBMM TV aracılığıyla Türkiye
Büyük Millet Meclisi faaliyetleri, bir diğer kanaldan da açıköğretim
yayınları yansıtılır. Türkiye Büyük Millet Meclisi faaliyetlerinin hangi ölçüde
yansıtılacağına Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, açıköğretim
yayınları için ise eğitim programlarını hazırlamakla yükümlü kurumlar Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu ile birlikte karar verir. Yayın ile ilgili diğer
hususlar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumu arasında bir protokolle belirlenir. Açıköğretim
ve TBMM TV yayınlarından ücret alınmaz.
Telekomünikasyon Kurumu, Üst Kurulun
bildireceği ve bu Kanun hükümlerine uygun olarak TV kanal ve radyo frekansı
tahsis edilip, kablosuz radyo ve televizyon yayın izni ve lisansı verilen
kuruluşlara TV kanal ve radyo frekans tahsislerini uygular, ulusal ve
uluslararası alanda tescil ettirir.
Ulusal ve uluslararası hava ve deniz
seyrüsefer sistemlerine radyo ve televizyon sistemlerinden zararlı enterferanslar gelmesi halinde, Telekomünikasyon Kurumu can
ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmemek amacıyla enterferansa
sebep olan vericileri geçici olarak kapatarak mühürler ve sorumlular hakkında
Türk Ceza Kanununun 391 inci maddesi hükmü uygulanır. Yapılan işler aynı
zamanda Üst Kurula bildirilir.
Haberleşme Yüksek Kurulu, 2813 sayılı Telsiz Kanunu
gereğince Üst Kurul, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü,
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ve Telekomünikasyon Kurumu arasındaki
koordinasyonun yanı sıra konuyla ilgili olarak Üst Kurula verilmiş görevlerin
takibini de yürütür.
Yayınların Men Edilmesi
Madde 25 – Yargı kararları saklı kalmak kaydıyla yayınlar önceden
denetlenemez ve durdurulamaz.Ancak,milli güvenliğin
açıkça gerekli kıldığı hallerde yahut kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması
kuvvetle ihtimal dahilinde ise Başbakan veya görevlendireceği bakan yayını
durdurabilir.
Radyo ve televizyon kuruluşları,Cumhurbaşkanının
veya Hükümetin;milli güven-liğin, kamu
düzeninin,genel sağlığın ve genel ahlakın gerekleriyle ilgili bildirilerini
yayınlamakla yükümlüdür.
Yukarıdaki fıkralar uyarınca alınacak icrai,idari kararlar
aleyhine açılacak iptal davaları doğrudan doğruya Danıştay'da açılır. Danıştay
bu davalara öncelikle bakar ve öncelikle karara bağlar. Yürütmeyi durdurma
talepleri hakkında 48 saat içerisinde karar verir.
Yeniden iletim
Madde 26 – (Değişik: 15/5/2002-4756/11 md.)
(Değişik: 3/8/2002-4771/8
md.) Bu Kanuna
aykırı olmamak kaydıyla, yayınların yeniden iletimi serbesttir. Yeniden iletime
ilişkin usul ve esaslar, Üst Kurulca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Yeniden iletimi yapılan yayınlarla
ilgili olarak Üst Kurula bilgi verilir.
İletim ve yeniden iletim yoluyla yapılan yayınlar hakkında,
25 ve 33 üncü madde hükümleri saklıdır.
Seçimlerde Siyasi
Partilerin Yayınları
Madde 27 – Seçim dönemlerindeki yayınlar,kanunla
Yüksek Seçim Kuruluna verilen yetkiler çerçevesinde Yüksek Seçim Kurulu
tarafından düzenlenir.
Üst Kurul, seçim dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim
Kurulunun kararları doğrultusunda denetler.
Düzeltme ve Cevap Hakkı
Madde 28 – Gerçek ve tüzelkişilerin kişilik haklarına saldırı teşkil
eden yayınlar ile gerçeğe aykırı olduğu iddia edilen yayınlara karşı cevap ve
düzeltme hakkı tanınması için ilgililer yargı yoluna başvurabilirler.
Yayın kuruluşları yaptıkları her yayının bandını bir yıl
muhafazaya mecburdur. İlgili dava açmaya esas olmak üzere, yazılı olarak üst
Kurula başvurarak yayın bandından ücretini ödeyerek bir kopya isteyebilir.
Yargıya yapılan başvuru üzerine yargı gerekli incelemeyi yapar.
Başvuru yerinde görülürse düzeltme ve cevap, saldırı teşkil eden veya gerçeğe
aykırı yayının yapıldığı aynı saatte,aynı program
içinde yayınlanır. Yayın süresi ve şeklini halin icabına ve delillere göre hakim takdir eder.
Kişilerin yargıya başvurmaları yayından itibaren 10 gün
içinde yapılır.Mahkeme 3 gün içinde karar
verir.Verilen karara karşı tebliğden itibaren 3 gün içinde bir üst mahkemeye
itiraz edilebilir.Üst mahkeme 3 gün içinde karar verir. Verilen karar kesindir.
Mahkeme kararı ilgili kuruluşa tebliğ edildiğinin ertesi
günü yayın yapılır.
(Değişik: 15/5/2002-4756/12
md.)Yayını yapmayan
veya karara uygun şekilde yapmayan veya geciktiren kuruluşun yayınlarından
sorumlu en üst yöneticisi ile kuruluşun sahibi olan anonim şirketin yönetim
kurulu başkanına otuz milyar liradan doksan milyar liraya kadar ağır para
cezası verilir. Ayrıca, kuruluşa Üst Kurulca eylemin ağırlığına göre üç aya
kadar gelir getirici yayın yapma yasağı verilebilir. İkinci kez tekrarı halinde
yayın izni iptal edilir ve en yüksek para cezasına hükmolunur. Bu cezalar
ertelenemez. Hangi yayınların gelir getirici yayınlar olduğu Üst Kurul
tarafından belirlenir.
Yetkili ve görevli mahkeme ulusal yayın yapan kuruluşlar
için Ankara Sulh Ceza Mahkemesi,bölgesel ve yerel
yayın yapan kuruluşlar için başvuru sahibinin ikametgahı sulh ceza
mahkemesidir.
(Değişik: 15/5/2002-4756/12
md.) Gerçek ve
tüzel kişilerin ayrıca genel hükümlere göre ilgili yayın kuruluşuna karşı
tazminat davası açma hakkı saklıdır. Yayın kuruluşu ile birlikte şirketin
yönetim kurulu başkanı da müştereken ve müteselsilen
sorumludur. Zarar doğurucu fiilin işlenmesinden sonra yayın
kuruluşunun devredilmesi, başka bir kuruluşla birleşmesi veya sahibi olan
şirketin herhangi bir surette değişmesi halinde yayın kuruluşunu devralan,
birleşen ve her ne suretle olursa olsun yayın kuruluşunun sahibi veya hissedarı
olan şirket ve şirketin yönetim kurulu başkanı da bu fiil nedeniyle hükmedilen
tazminattan yayın kuruluşu ile birlikte müştereken ve müteselsilen
sorumludur. Tazminat talebinin haklı görülmesi halinde tazminat miktarı,
on milyar liradan az olmamak üzere fiilin ağırlık derecesine göre belirlenir.
On milyar liralık alt sınır her yıl Maliye Bakanlığınca ilân edilen yeniden
değerleme oranında artırılır. Bu maddeye göre açılacak manevi tazminat
davalarında hâkim tensip kararı ile birlikte bilirkişiyi de tayin eder ve
davayı en geç altı ay içinde karara bağlar. (1)
________________
(1) Bu
fıkranın dördüncü cümlesinde yer alan “... tazminat miktarı, on milyar liradan
az olmamak üzere...” ibaresi Anayasa
Mahkemesinin 21/9/2004 tarihli ve E.:2002/100, K.:2004/109 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, iptal hükmünün Resmi Gazete’de yayım
tarihi olan 4/8/2006 ‘dan başlayarak altı ay sonra
yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
(Ek: 15/5/2002-4756/12
md.) Bu maddeye
göre açılan davalarda tazminata hükmedilmesi halinde, bankalarca uygulanan en
yüksek işletme kredisi faizi üzerinden temerrüt faizine de hükmedilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Özel Radyo ve Televizyon
Kuruluşları
Kuruluş ve Hisse Oranları
Madde 29 – (Değişik: 15/5/2002-4756/13 md.)
Radyo ve televizyon yayın izni
verilen veya verilecek anonim şirketlerin hisse oranları ve şirket yapısıyla
ilgili uyulması gereken diğer hususlar şunlardır:
a) Siyasî partiler, dernekler, sendikalar, meslek
kuruluşları, kooperatifler, vakıflar, mahallî idareler ile bunlar tarafından
kurulan veya bunların ortak oldukları şirketler, iş ortakları, birlikler ile
üretim, yatırım, ihracat, ithalat, pazarlama ve finans kurum ve kuruluşlarına
radyo ve televizyon yayın izni verilmez; bu kuruluşlar radyo ve televizyon
yayın izni almış şirketlere ortak olamazlar.
b) Bu Kanuna göre radyo ve televizyon yayın
izni, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre sadece radyo ve televizyon
yayıncılığı, haberleşme, eğitim, kültür ve sanat amacıyla kurulmuş anonim
şirketlere verilir. Aynı şirket ancak bir radyo ve bir televizyon işletmesi
kurabilir.
c) Özel radyo ve yayın kuruluşlarının hisseleri nama yazılı olmak zorundadır.
Bu şirketlerde herhangi bir kişi lehine intifa senedi ihdas edilemez.
d) Üst Kurul tarafından düzenlenecek yönetmeliğe uygun olarak her yıl yapılacak
yıllık ortalama izlenme oranı ölçümlerine
göre yıllık ortalama izlenme veya dinlenme oranı % 20’yi geçen bir
televizyon veya radyo kuruluşunda bir gerçek veya tüzel kişinin veya bir
sermaye grubunun sermaye payı % 50’yi geçemez. Gerçek kişinin hisselerinin
hesaplanmasında üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü
dereceye kadar kan ve sıhrî hısımlara ait hisseler de aynı kişiye aitmiş gibi
hesaplanır. (1)
e) Bir gerçek veya tüzel kişi veya bir sermaye grubu % 50’den
fazla hissesine sahip olduğu bir televizyon veya radyonun yıllık ortalama
izlenme veya dinlenme payı % 20’yi geçerse Üst Kurul tarafından yapılan
bildirimden itibaren doksan gün içinde, ortağı bulunduğu televizyon veya
radyodaki hisselerinin bir bölümünü halka arz ederek veya bir kısım hisselerini
satarak, sermaye payını % 50’nin altına indirir. Yıllık izlenme veya
dinlenme oranının aşımı birden fazla televizyon ve radyodaki hisselerin toplamı
nedeniyle meydana gelmişse, bu oranı % 50’nin altına indirecek biçimde yeterli
sayıda şirketi satar. Bu yükümlülüğün ihlâli durumunda kuruluşun yayın izni
iptal edilir. (1)
f) Ulusal izlenme oranları, Üst Kurul tarafından her takvim yılı için tespit
edilir ve o yılı izleyen Ocak ayı içinde açıklanır.
g) Özel radyo ve televizyon yayın kuruluşlarının hisse senetlerinin halka
arzında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Sermaye Piyasası Kurulundan
izin almadan önce Üst Kurulun onayının alınması şarttır.
h) Bir özel radyo ve televizyon yayın kuruluşunda yabancı sermayenin payı
ödenmiş sermayenin % 25’ini geçemez.
ı) Bir özel radyo ve televizyon yayın kuruluşunda ortak olan gerçek veya tüzel
yabancı kişi bir başka radyo ve televizyon kuruluşuna ortak olamaz.
i) Yerli veya yabancı hissedarlar hiçbir şekilde imtiyazlı hisse senedine sahip
olamazlar.
j) Radyo ve televizyon yayını izni verilen bir anonim şirketin hisse devirleri,
devir tarihinden itibaren bir ay içinde, ortakların ad ve soyadları ile
şirketin devri sonucunda oluşan ortaklık yapısı ve oy payları hakkındaki
bilgilerle Üst Kurula bildirilir. Bu şirketlerin bir başka şirkete devri, bir
başka şirketin devralınması, bir başka şirketle birleşme işlemlerinden önce,
Üst Kuruldan gerekli bilgi ve belgelerle izin alınması zorunludur. Bu işlemler
sonucunda şirket yapısında bu Kanun hükümlerinde öngörülen hususlara aykırılık
oluştuğu takdirde Üst Kurulun vereceği süre zarfında bu aykırılık giderilmek
zorundadır. Aksi halde yayın izni iptal edilir.
k) Radyo ve televizyon yayın izni verilen veya verilecek anonim şirketlerde
bulunması gereken diğer asgarî idarî, malî ve teknik şartlarla yayın alanı,
yayın saat ve süreleri ile ilgili esaslar her yıl Üst Kurul tarafından tespit
olunur. Şirketler yapılarını verilen süre içinde tespit olunan şartlara
uydurmak zorundadır. Aksi halde yayın izni iptal edilir.
________________
(1) Bu bentler Anayasa Mahkemesinin
21/9/2004 tarihli ve E.:2002/100, K.:2004/109 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, iptal hükmünün Resmi Gazete’de yayım
tarihi olan 4/8/2006 ‘dan başlayarak altı ay sonra
yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
l) Radyo ve
televizyon yayın kuruluşları, yayın izninin verilmesinden sonra da esas
sözleşmelerine bu Kanundaki esaslara aykırı hükümler koyamazlar; iştigal
konularına, radyo ve televizyon yayıncılığı ile bağdaşmayan faaliyetleri dahil edemezler.
m) Yurt dışından Türkiye’ye yönelik yayın yapan radyo ve televizyon
kuruluşlarına kanal, frekans ve kablo kapasitesi tahsis edilemez. Bunlara
Türkiye’de vergi mükellefi olanlar tarafından verilen reklam
ve ilân bedelleri vergi matrahlarından düşülemez. Ancak, uydu platformu ve
kablo sisteminden iletilen ve yurt dışından yapılan yabancı kaynaklı yayınların
Türkçe seslendirilmelerine, birkaç dilden aynı anda yayın yapılmasına ve Türkçe
reklam girişine olanak tanınır. Türkçe reklam girişi yapılan yayınlar için Üst Kurulun ilgili
reklam yönetmeliği uygulanır.
Özel Radyo ve Televizyon
Kuruluşlarının Yapısı
Madde 30 – Özel Radyo ve Televizyon Kuruluşlarının uyması gerekli
asgari idari, mali ve teknik şartları ile yayın alanı, yayın saat ve
süreleriyle ilgili esaslar Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından tespit
edilir.
Program hizmetinin içeriği ve yeni yayın
tekniklerinin kullanımı
Madde 31 – (Değişik: 15/5/2002-4756/14 md.)
Radyo ve televizyon kuruluşları,
yayınlarında belli oran ve saatlerde eğitim, kültür, Türk halk ve Türk sanat
müziği programlarına yer vermek zorundadırlar. Bu programların tür ve
oranlarıyla ilgili esaslar Üst Kurul tarafından tespit edilir. Tematik
kanallar, bu zorunluluktan muaf tutulur. Tematik yayın yapmak isteyen
kuruluşlar, başvuru sırasında bu hususu belirtir. Bu kanallar, Üst Kurulun izni
olmadan yayın türünü değiştiremez. Tematik kanallarla ilgili usul ve esaslar
Üst Kurulca belirlenir.
Her türlü teknoloji ile ve her tür iletişim ortamında yapılacak yayın ve hizmetlerin usul ve esasları, Haberleşme Yüksek Kurulunun belirleyeceği strateji çerçevesinde Üst Kurulca tespit edilip, Haberleşme