YÜKSEK SEÇİM KURULU’NUN

BASIN AÇIKLAMASI (26/11/2008)

 

 

Seçmen Kütüğü Nedir?

            Bu yasaya göre seçmen olan vatandaşları tek olarak tanımlayan ve seçmenin oturduğu yeri belirleyen bilgileri kapsayan bilgisayar ortamına SEÇMEN KÜTÜĞÜ denilir. (298 S.Y. 28 md.)

            Amacı:

            - Seçmen vatandaşın eksiksiz belirlenmesi,

- Mükerrer yazımın önlenmesi,

            - Seçmenin kolay, hızlı doğru oy vermesi,

            - Seçimin çabuk sonuçlanması,

            - Mükerrer oy kullanan seçmenin belirlenmesi,

            Vatandaşların görev ve sorumluluklarına uygun siyasal haklarını yüksek oranda kullanmalarını sağlamak ve bu konudaki bilginin toplanması, düzenlenmesi, saklanması, işlenmesi, kullanılır hale getirilmesi ve gerekli yerlere ulaştırılmasını ve dağıtımını sağlamaktır. (298 S.Y. 29 md.)

 

            Kamuoyunca bilindiği üzere; 1997 yılı öncesi seçmen kütüğü yazımında sokağa çıkma yasağı uygulanır ve görevli yazım memurları tarafından tüm seçmenler evlerinde yazılırdı. Bu yazım sonucu oluşan seçmen kütüğü askıya çıkarılır ve güncelleştirilirdi.

            Anayasa Mahkemesi 2000/82 E. ve 2002/193 K. sayılı ve 26.11.2002 günlü kararı ile nüfus sayımında sokağa çıkma yasağını iptal etmiştir.

            Ayrıca, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun Geçici 22. maddesi ile de; “SEÇSİS projesi kapsamında seçmen olan vatandaşların bilgisayar kayıtlarına aktarılmasına kadar 298 sayılı Yasanın 36. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen genel yazım ve denetleme yapılamaz.” hükmü getirilmiştir.

            Bu hükümler doğrultusunda, Yüksek Seçim Kurulu 30 Kasım 1997 gününden sonra yazım yaparak seçmen kütüğü düzenlememiştir.

            Bu arada SEÇSİS projesi çalışmaları başlatılmış, ilk aşamada 35 ilin 26 milyon seçmeni bilgisayar ortamına geçirilmiş, 46 ilin 17 milyon seçmeni de eskiden olduğu gibi kağıt ortamında kalmıştır.

            Bu çalışmanın sonucunda, 3 Kasım 2002 milletvekili seçiminde 41.407.027, 28 Mart 2004 mahalli idareler seçimlerinde 43.552.931 kişinin seçmen kütüğüne kaydı yapılmıştır.

            2005 ve 2006 yıllarında yapılan SEÇSİS projesi çalışmaları sonunda da tüm seçmenler bilgisayar ortamına geçirilmiştir.

            Böylece, 22 Temmuz 2007 milletvekili seçiminde 42.533.041, 21 Ekim 2007 Halkoylamasında 42.629.733 kişi ile seçmen kütüğü oluşturulmuştur.

            Yüksek Seçim Kurulunun seçmeni kendiliğinden (resen) seçmen kütüğüne yazamaması nedeniyle, 1997 yılında yapılan yazım sonucu oluşan seçmen kütüğü sonraki seçim dönemlerinde askıya çıkarılarak güncelleştiriliyordu. Güncelleştirme sırasında seçmenlerin seçim kurullarına başvurmaları halinde seçmen kütüğüne yazımları yapılıyordu.

            22.03.2008 günü yürürlüğe giren 5749 sayılı Kanun ile 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanunda değişiklik yapılmış ve bu değişiklik uyarınca, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce tutulan Adres Kayıt Sisteminden seçmen niteliğini taşıyan ve 29 Mart  2009 gününde 18 yaşını dolduran tüm vatandaşların kayıtları getirtilmiş, Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü Bilgisayar Destekli Merkezi Seçmen Kütüğü (SEÇSİS)’ne aktarılmış ve yeni bir seçmen kütüğü oluşturulmuştur.

            Yeni oluşan seçmen kütüğüne göre seçmen sayısı 48.265.644 olmuştur.

            Yeni oluşan seçmen kütüğü 26 Kasım 2008 – 05 Aralık 2008 günleri arasında askıya çıkarılarak güncelleştirilecektir.

            Öncelikle şunu belirtmek isteriz ki, seçmen kütüğünde kayıtlı olmayan seçmen oy kullanamaz. Bu nedenle, tüm vatandaşlarımızın askı süresince seçmen kütüklerini inceleyerek kütükte kaydının olup olmadığını araştırması gerekir.

            Mahalli idareler seçimlerinin yaklaştığı bu günlerde tüm vatandaşlarımızın, oy vermenin hem hak hem de görev olduğu ilkesi doğrultusunda gerekli duyarlılığı göstermesi vatandaşlık görevidir.

            Yeni oluşan Seçmen Kütükleri, Adres Kayıt Sistemi (AKS) esas alınarak düzenlenmiştir. Bu nedenle, AKS’de kayıtlı olmayan kişiler seçmen kütüğüne yazılmamıştır.

Bundan sonrada tüm seçmen kayıtları, doğrudan Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce tutulan Adres Kayıt Sisteminden alınacaktır.

            T.C. Kimlik Numarası ve adresi olmayanlar seçmen kütüğüne yazılmayacaklardır.

Yüksek Seçim Kurulu elinde bulunan eski Seçmen Kütüğünü bir kenara koyarak yeni bir seçmen kütüğü oluşturmuştur.           

Askı süresince Seçmen Kütüğünde kaydı olmayan, adresini değiştiren veya adres bilgilerinde yanlışlık olan vatandaşlarımız ilgili Nüfus Müdürlüğüne başvurarak, AKS’ne kaydını yaptırması gerekir.

AKS’ne kayıt yapıldıktan sonra, Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü bu kayıtları doğrudan bilgisayar ortamında alacak ve bu kişiyi Seçmen Kütüğüne kaydedecek veya gerekli düzeltmeyi yapacaktır.

Seçmen listesine yazılamayacak olanlar şunlardır:

a-      Kısıtlı ve kamu hizmetlerinden yasaklı olanlar,

b-     MERNİS kayıtlarında T.C. Kimlik Numarası olup da seçmen niteliğini taşımakla birlikte AKS’de adresi olmayanlar,

c-      Silah altında bulunan erler, onbaşılar, kıta çavuşları ve askeri öğrenciler (izinli olsalar bile),

Öğrenciler (Askeri öğrenciler hariç) öğrenim gördükleri okuldan, o okulun öğrencisi olduklarına ve Yurt Müdürlüklerinden yurtta kaldıklarına ilişkin alacakları resmi belge ile bizzat ilgili nüfus müdürlüğüne başvuracaktır.

Özürlü seçmenler muhtarlık askı listesinde gösterilmiştir. Listede özürlü olduğu gösterilmemiş seçmenler, özürlü olduğuna ilişkin resmi belge ile İlçe Seçim Kuruluna başvurarak gerekli düzeltmeyi yaptırırlar.    

Muhtarlık askı listelerine karşı siyasi partilerin yetkili temsilcileri;

a-      O ilçede oturan tüm seçmenlere,

b-     Seçmen Kütüğüne yazılmaması gerekenlerden yazılmış olduğu anlaşılanlara (ölü, kısıtlı, yaşı 18 den küçük, o muhtarlık bölgesinde oturmayanlar),

c-      Herhangi bir nedenle bir seçim çevresinden diğerine mükerrerlik teşkil etmese bile toplu-hileli biçimdeki nakillerle ilgili olarak itiraz edebilirler.

Seçmen niteliğini taşıyan vatandaşlar ise ancak kendileri ile ilgili olarak itirazda bulunabilirler.

İtiraz ilçe seçim kuruluna yazılı veya sözlü olarak yapılır. İtiraz askı süresince ve listeler askıdan indikten sonra Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen süre içinde yapılır.        

İlçe Seçim Kurulu Başkanı gerektiğinde güvenlik güçlerine (polis, jandarma) araştırma yaptırır. Elektrik, su, telefon, doğalgaz abonelik sözleşmesin veya faturasını, varsa tapu kaydını, kira sözleşmesini ister. AKS den de yararlanarak itiraz konusunda bir karar verir.

            4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 19. maddesinde; “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz.”,

            Aynı Kanunun 20. maddesinde de; “Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır.” hükümlerine yer verilmiştir.

            Türk Medeni Kanunu’nun yerleşim yeri ile ilgili hükümleri doğrultusunda, seçmenler ancak yerleşim yerlerinde (ikametgahlarında) seçmen kütüğüne yazılabilirler.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un değişik 144 üncü maddesi; “Seçmen kütüğüne kendisini veya bir başka seçmeni bilerek birden fazla kayıt ettirenler veya bu sonucu veren fiilleri bilerek yapanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Yukarıdaki fıkrada yazılı suçlar bu işlerle görevlendirilenler tarafından işlendiği takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”,

            5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 67. maddesi; “Gerçeğe aykırı yerleşim yeri veya cüzdan talep belgesi veren köy veya mahalle muhtarları ile herhangi bir işlem sebebiyle nüfus müdürlüğüne gerçek dışı beyanda bulunanlar ve bunlara tanıklık edenler altı aydan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Adrese ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyen ve yasaklara aykırı hareket eden kamu görevlileri 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kamu idaresinin güvenirliğine ve işleyişine karşı suçlara ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.”

            hükümlerini getirmiştir.

            Gerçekdışı veya seçmen kaydırılması amacı ile yapılan adres değişikliklerinde ilgililer hakkında yukarıdaki madde hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.

            Böyle bir cezai yaptırım ile karşılaşılmaması için vatandaşlarımızın ve kamu görevlilerinin daha duyarlı hareket etmelerini bekliyoruz.

            Sonuç olarak; seçmen kütüğü Adres Kayıt Sistemi esas alınarak yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle, vatandaşlarımızın özenle kütükleri incelemeleri, kütükte kayıtları yoksa ilgili nüfus müdürlüklerine başvurarak Adres Kayıt Sistemine dahil olmaları ve böylece seçmen kütüğüne kayıtlarını yaptırmaları gerekmektedir. Seçmen kütüğünde yazılı olmayan seçmenin oy kullanamayacağının unutulmaması gerekir.

            Güncelleştirme ile ilgili açıklayıcı bilgiler www.ysk.gov.tr isimli internet sitemizde bulunmaktadır.

            Kamuoyuna saygıyla duyurulur.