T.C.

YÜKSEK SEÇİM KURULU

Karar No : 1825

İtiraz No : 1356

- K A R A R -

Kurulumuz Başkanlığına Kemal BAĞIŞLAR ve Fatma TEZEL tarafından Alanya 2. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı aracılığı ile gönderilen 04.05.1999 günlü dilekçede; 18 Nisan 1999 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Anavatan Partisinden Alanya İlçesi Mahmutlar Beldesi Belediye Meclisi üyeliklerine aday olduklarını, memur sıfatını taşıdıkları halde istifa etmediklerini, bilahare emekli olduklarını, adaylıklarına askı ilanı süresinde itiraz edilmediğini, adaylıklarının kesinleştiğini seçimi kazandıklarını bundan sonra Milliyetçi Hareket Partisinin seçimlerine itiraz ettiğini memur oldukları halde süresinde istifa etmediğimizden söz ederek tutanaklarının iptalini İlçe Seçim Kurulundan istediğini, İlçe Seçim Kurulu itirazı kabul ile Belediye Meclisi üyeliklerinin düşürüldüğünü, İl Seçim Kurulunun ilçe kararını doğruladığını, adaylıkları kesinleştiği ve emekli olduklarına göre İl ve İlçe Seçim Kurulu kararlarının kaldırılması ve Belediye Meclisi üyeliğine seçildiklerine karar verilmesini istemiş olmakla, evrak incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

İtiraz dosyasının incelenmesinden, itirazcıların süresinde Kurulumuza itiraz ettikleri, memur sıfatı ile aday oldukları, memurların 11 Ocak 1999 günü mesai bitimine kadar görevlerinden ayrılmaları gerektiği halde Kemal BAĞIŞLAR’ın 25.01.1999, Fatma TEZEL’in 29.01.1999 günü görevlerinden ayrıldıkları bu hususu öğrenen Milliyetçi Hareket Partisinin 20.04.1999 günü saat: 11.30’da seçimlerine itiraz ettiği, İlçe ve İl Seçim Kurulunca 4381 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gözönüne alınarak Belediye Meclisi üyeliklerini düşürdüğü anlaşılmıştır.

Bilindiği gibi “Anayasanın 76 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında kamu görevlileri görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler” denilmektedir.

Yine 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 18. maddesi hükmüne göre memurlar ve Silahlı Kuvvetler mensupları görevden ayrılma isteğinde bulunmadıkça adaylıklarını koyamazlar ve aday gösterilemezler.

4381 Sayılı Kanunun 2. maddesi 18 Nisan 1999 günü yapılacak seçimlerde aday olabilmek için kanunen istifaları veya görevlerinden ayrılmaları gerekenler 11 Ocak 1999 günü mesai bitimine kadar görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça aday olamazlar ve aday gösterilemezler.

Belediye Meclisi üyelikleri seçimlerinde 2972 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Bu kanunda özel hüküm bulunmayan hallerde 298 – 2820 – 2839 sayılı Kanun hükümleri gözönüne alınır.

Hal böyle olunca Alanya İlçesi Mahmutlar Belediyesi Belediye Meclisi üyeliklerine seçilen Kemal BAĞIŞLAR ve Fatma TEZEL’in 2972 sayılı Kanunun 36. maddesinin yollamada bulunduğu 2839 sayılı Kanunun 18 ve 4381 sayılı Kanunun 2. maddesinde öngörülen hususları yerine getirmedikleri açıktır.

Öte yandan itirazcılar itirazlarında adaylıklarına süresinde itiraz edilmediğini ve adaylıklarının kesinleştiğini ileri sürmekte iseler de, kesinlik şüphe ve duraksamaya yer bırakmayan durumu ifade eder.

Olayımızda Milliyetçi Hareket Partisi süresinde İlçe Seçim Kuruluna itiraz etmiştir. Bu kanun yolu tüketilmedikçe kesinlikten söz edilemez.

Bu durumda Kemal BAĞIŞLAR ve Fatma TEZEL’in Belediye Meclisi üyeliklerinin İlçe Seçim Kurulunca düşürülmesi isabetlidir.

S O N U Ç :

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- İtirazın reddine,

2- Kararın itirazcılar ile İlçe ve İl Seçim Kurulu Başkanlıklarına tebliğine oy çokluğu ile karar verildi.

12.06.1999 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

- KARŞI OY YAZISI -

Olayda çözümlenmesi gereken hukuksal sorun, belediye meclisi üyeliğine adaylığını koyan adayın adaylığı kesinleştikten sonra seçimi kazandığı taktirde seçilme tutanağının iptal edilip edilemeyeceği meselesidir.

Doğru ve sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle kimlerin belediye meclisi üyeliğine seçilemeyeceklerinin açıklığa kavuşturulması gerekir. Başka bir anlatımla seçilme ehliyetini engelleyen hususlar nelerdir?

Kimlerin belediye meclisi üyeliğine seçilebileceği konusu 2972 sayılı Yasanın 9 uncu maddesinde belirtilmiştir. Buna göre 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11 inci maddesinde sayılan sakıncaları taşımamak şartıyla yirmi beş yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye meclisi üyeliğine seçilebilir.

Diğer taraftan 2972 sayılı Yasanın 36. maddesine göre bu Kanunda özel hüküm bulunmayan hallerde 298, 2820 ve 2839 sayılı Yasaların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Milletvekili seçilme ehliyetini ortadan kaldıran hükümler Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11 inci maddesinde gösterilmiştir. Kuşkusuz sözü edilen 36. maddenin yollamada bulunmasıyla 11. maddenin bu olayda da uygulama olanağı mevcuttur. Anılan maddede memurluktan istifa etmeme hali seçilme engeli olarak öngörülmemiştir. Keza 2972 sayılı Yasada dahi bu durumun seçilmeyi engelleyeceğine dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Bütün bu açıklamaların ışığında sonuç itibariyle memuriyetten istifa etmeme hali seçilme ehliyetini bertaraf eden bir durum değildir.

Öte yandan memurların aday olabilmek için ne zaman istifa etmeleri gerektiği 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 18 inci maddesinde hükme bağlanmıştır. Maddenin son cümlesinde “...... görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça adaylıklarını koyamazlar, aday gösterilemezler.” hükmü yer almıştır. Altı çizilerek belirtmek gerekirse burada “seçilemezler” şeklinde bir ibareye yer verilmemiştir. Oysa 2839 sayılı Yasadan önce yürürlükte bulunan 25.05.1961 tarih ve 306 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 17 nci maddesinin son cümlesinde; “..... adaylıklarını koyamazlar, aday gösterilemezler ve seçilemezler.” hükmüne yer verilmiştir. Yasa koyucu bilinçli bir şekilde “seçilemezler” ibaresini 2839 sayılı Yasanın 18 inci maddesine dahil etmemiştir.

Bu kuralın milletvekillerine de uygulanabilip uygulanamayacağı meselesine gelince, gerçekten Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11 ve 18. maddelerinde memuriyetten istifa etmeme seçilme ehliyetini kısıtlayan hallerden sayılmadığı için aynı kuralın milletvekillerine de uygulanabileceği düşünülebilir ise de Anayasanın 76. maddesinin son paragrafında memuriyetten çekilme isteğinde bulunmayanların adaylıklarını koyamayacakları, aday gösterilemeyecekleri vurgulandıktan sonra “seçilemeyecekleri” sözcüğüne de yer verildiği için Anayasanın uygulama önceliği bulunduğundan aynı kuralın milletvekillerine uygulanamayacağı gerektiği görüşündeyim.

Anayasanın 76. maddesindeki “seçilemezler” hükmü belediye meclisi üyeliğine seçilenlere uygulanamaz. Zira 2972 sayılı Yasanın 36. maddesinde sadece seçimlerle ilgili yasalara yollamada bulunulmuş, Anayasaya herhangi bir atıf yapılmamıştır.

İtirazcıları asıl haklı kılan nedenlerden birisi de 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 130. maddesinin son fıkrasıdır. Bu fıkrada aynen şu hükümler yer almıştır: “Ancak, adaylığın kesinleşmesinden sonra, adayın Türk olmadığına, yaşının kanunda gösterilenden küçük olduğuna, okur-yazar olmadığı veya seçilme yeterliğini kaybettiren mahkumiyeti bulunduğuna ilişkin iddialar dışındaki nedenlerle adaylara itiraz olunamaz. Bu hüküm olağanüstü itirazlar için de geçerlidir.

Bu şartları haiz olmayan dilekçeler reddolunur.”

Somut olayda muterizlerin adaylıkları kesinleşmesine rağmen, adaylığa yapılan itiraz kabul edilmiş, tutanakları iptal edilmiştir. Oysa yasa açıkça kesinleşmeden sonra ayrık durumlar dışında adaylığa itiraz edilemeyeceğini emretmektedir. Bilindiği gibi yasanın lafzından amacı açıkça anlaşılıyorsa yorum yoluyla başka bir hüküm konulamaz. Aksi taktirde yasa koyucunun başlangıçta hiç istemediği yeni bir hüküm ortaya konulmuş olur. Böyle bir uygulama Anayasanın kabul ettiği “kuvvetler ayrılığı” ilkesine aykırı düşer.

Baştan beri açıklanan nedenlerle itiraz edenlerin itirazlarının kabulü ile il seçim kurulu kararının iptali gerektiği düşüncesindeyim.