T.C.

YÜKSEK SEÇİM KURULU

Karar No : 1813

İtiraz No : 1349

- K A R A R -

Kurulumuz Başkanlığına Çerkeş İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 07.06.1999 gün ve 1999/239 sayılı yazıda; 18.04.1999 tarihinde yapılan seçimde İlçeleri Aliözü Köyü ihtiyar meclisi üyeliğine seçilen Şaban AKKAYA’nın seçilmeye engel mahkumiyeti bulunduğuna ilişkin Başkanlıklarına aynı köyden Nadir AYDEMİR tarafından yapılan itiraz üzerine ilgili hakkında düzenlenen bilgi ve belgeler Kurulumuz Başkanlığına gönderilmiş olmakla, konu incelenerek;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Aliözü Köyünde 18 Nisan 1999 tarihinde yapılan seçimde ihtiyar meclisi üyeliğine seçilen Şaban AKKAYA’nın Çerkeş Asliye Ceza Mahkemesinin 22.11.1984 gün ve E:1984/44, K:1984/125 sayılı ilamı ile T.C.K.nun 456/4, 515/1, 522 ve 40/1. maddeleri uyarınca 4.000. TL. ağır para cezası ile cezalandırıldığı ve bu cezanın da 28.12.1984 tarihinde kesinleştiği, Çerkeş Sulh Ceza Mahkemesinin 09.07.1985 gün ve E: 1984/73, K: 1985/250 sayılı ilamı ile T.C.K.’nun 491/İ ve 522. maddeleri uyarınca 27.000. TL. Ağır Para ve 3 Ay Emniyeti Umumiye Nezareti Altında bulunması cezası ile cezalandırıldığı, bu cezanın da paraya çevrilerek 647 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca tecil edildiği Kurulumuza gönderilen evrakın incelenmesinden ve adı geçenin savunmasından açıkça anlaşılmıştır.

2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin yollamada bulunduğu 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinin f/1 fıkrası hükmüne göre, affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar seçilemezler.

O halde, çözüme ulaşabilmek için hükmolunan mahkumiyetin niteliği bakımından seçilme yeterliliği yitirilmiş olmakla beraber, cezanın ertelenmesi ve hüküm tarihinden itibaren 5 yıl içinde yeni bir cürümden dolayı herhangi bir ceza alınmamış olması halinin, kişinin seçilebilme yeterliliğini ne yönde etkileyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Türk Ceza Kanununun değişik 95/II. maddesine göre, cürüm ile mahkum olan kimse hüküm tarihinden itibaren beş yıl içinde işlediği diğer bir cürümden dolayı evvelce verilen ceza cinsinden bir cezaya yahut hapis veya ağır hapis cezasına mahkum olmazsa, cezası tecil edilmiş olan mahkumiyeti esasen vaki olmamış sayılır.

Ertelemede, başlangıçta ilk belirtilen husus, “cezanın infazına engel olmak” hali olmakla beraber, ertelemenin asıl hukuki sonucu deneme süresi sonunda meydana gelmektedir. Bu da, “mahkumiyetin esasen vaki olmamış sayılmasıdır” ki, konumuz yönünden önemli olan da ertelemenin doğurduğu bu sonuçtur.

Sözü edilen madde hükmünden, cezanın ertelenmesi durumunda, hüküm tarihinden itibaren beş yıl içinde yeni bir cürümden ötürü herhangi bir ceza alınmadığı takdirde “ilk mahkumiyet yok kabul edilir, kişi hiç ceza almamış sayılır” sonucuna ulaşılmaktadır.

Anayasanın 76/2. maddesine paralel olarak düzenlenen 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11/f-1 maddesinde sayılan suçlardan mahkum olmak gerekmektedir.

Aliözü Köyü ihtiyar meclisi üyesi Şaban AKKAYA’nın, hırsızlık suçundan verilen 3 Ay Emniyeti Umumiye Nezareti Altında bulunması cezası mahkumiyetinin ertelendiği ve hüküm tarihi olan 09.07.1985 tarihinden itibaren Beş yıl içinde yeni bir cürümden dolayı herhangi bir ceza almamış olduğu için T.C.K.’nun 95/II. maddesi uyarınca bu mahkumiyeti esasen vaki olmamış, yani (yok) sayılacağından, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11/f-1 maddesine göre seçilme yeterliliğinin bulunmadığından artık söz edilemez.

Öğretide; cezası ertelenmiş ve yasada belirtilen süre içinde herhangi bir ceza almamış kişi içinde ortada infaz edilmiş bir ceza bulunmadığından, memnu hakların iadesi kararı verilemeyeceği yolundaki görüşe paralel olarak, uygulamada mahkemelerce de, bu tür işlemlerde “Türk Ceza Kanununun 95/II. maddesi hükmü uyarınca mahkumiyet esasen vaki olmamış sayıldığından, memnu hakların iadesi için karar verilmesine gerek olmadığı” biçiminde kararlar verilegelmesi de yukardaki görüşleri pekiştirmektedir.

Öte yandan, ne Anayasanın 76/2, ne de 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddelerinde, Türk Ceza Kanununun 95 inci maddesinin uygulanmasını önleyici bir hüküm de bulunmamaktadır.

O halde, Yüksek Seçim Kurulunun yerleşmiş içtihatlarına göre nasıl ki, memnu hakların iadesi kararı seçilme yetersizliğini ortadan kaldırıyorsa, seçilmeye engel bir hükümlülüğün, Türk Ceza Kanununun 95/II. maddesindeki sürenin geçmesi sonucu esasen vaki olmamış sayılması halinde de seçilme yeterliliğinin yeniden kazanıldığı kabul edilmelidir.

S O N U Ç:

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- Çankırı İli Çerkeş İlçesi Aliözü Köyü ihtiyar meclisi üyesi Şaban AKKAYA’nın tutanağının iptali isteminin reddine,

2- Kararın Çerkeş İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı ile Şaban AKKAYA ve Nadir AYDEMİR’e gönderilmesine,

12.06.1999 tarihinde oybirliği ile karar verildi.