T.C.

YÜKSEK SEÇİM KURULU

KARAR NO: 187

- K A R A R -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Hikmet ÇETİN imzasıyla Kurulumuz Başkanlığına gönderilen 27 Nisan 1998 gün ve 12302/30006 sayılı yazı ile aynı doğrultuda Milli Savunma Bakanı İsmet SEZGİN adına Korgeneral ve Müsteşar Tuncer KILINÇ imzasıyla gönderilen 20 Nisan 1998 gün ve 4400-272 sayılı yazıda; Bilecik Milletvekili Bahattin ŞEKER'in 14 Eylül 1988 - 14 Kasım 1988 tarihleri arasında yapmış olduğu dövizle askerlik hizmetinin, gerçeği yansıtmayan beyan, bilgi ve belgeler ile sağlandığı tespit edildiğinden, 1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek: 1 inci maddesi gereğince dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığı,

Seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları kesin karara bağlama görevinin Anayasanın 79 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Yüksek Seçim Kuruluna ait bulunduğu belirtilerek konunun değerlendirilmesi istenildiği görülmekle,

Her iki yazı ekinde bulunan gerekçe ve değerlendirme sonuçları ile Bilecik Milletvekili Bahattin ŞEKER'in mevcut vekaletnamesine istinaden Avukatlarının yazılı savunmaları 06.07.1998 Pazartesi günü saat 16.00'da Kurulumuzda yapılan sözlü açıklamaları ile bu konudaki tüm belge ve bilgiler değerlendirilerek,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

T.C. Anayasasının 79 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; "seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama, Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kuruluna" verilmiştir.

Yine Anayasanın 76 ncı maddesi ile 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesi de diğer nedenler yanında "yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olmayı" milletvekili seçilmeye engel olarak saymıştır.

Bahattin ŞEKER'in XX. Dönem Milletvekili Seçimlerinde Doğru Yol Partisinden Bilecik İl'inden 24 Aralık 1995 tarihinde milletvekili seçildiği, il seçim kurulunca tutanak verildiği, tutanağın bir örneğinin de 2839 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca Yüksek Seçim Kurulunca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına verildiği anlaşılmıştır.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 130. maddesinin sondan bir önceki fıkrasında; "...Ancak, adaylığın kesinleşmesinden sonra, adayın Türk olmadığına, yaşının kanunda gösterilenden küçük olduğuna, okur-yazar olmadığı veya seçilme yeterliğini kaybettiren bir mahkumiyeti bulunduğuna ilişkin iddialar dışındaki nedenlerle adaylara itiraz olunamaz. Bu hüküm olağanüstü itirazlar içinde geçerlidir." hükmü yer almıştır.

Kurulumuzca öncelikle süreyle bağlı olmaksızın incelenebilecek tam kanunsuzluk durumları kapsamı içinde ve 130. maddede sayılmayan "Askerliğini yapmış olmak" koşulunun olayda tam kanunsuzluk kapsamında düşünülüp düşünülemiyeceği ve yukarıda belirtilen ilgili kuruluş ve makamların başvurularının incelenip incelenemiyeceği üzerinde durulmuştur.

298 sayılı Kanun'un yukarıda yazılı hükmüyle ilgili maddenin 2234 sayılı Kanunla değiştirildiği ve bu Kanun'un 31.05.1979 gün ve 16651 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği; Askerlik hizmetini yapmamayı milletvekili seçilmeye engel sayan Anayasa'nın 76. maddesinin ise 2709 sayı ile 07.11.1982 tarihinde kabul edildiği görülmüştür.

Bu duruma göre, 298 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren ve aynı konuyla ilgili olan Anayasanın 76. maddesinin, uygulamada sonraki kanun hükümlerinin geçerli olduğu ilkesi ışığında değerlendirilerek askerlik koşulunun da, tam kanunsuzluk kapsamında incelenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Yüksek Seçim Kurulu'nun süregelen içtihatlarının (görüşlerinin) da bu yönde olduğu saptandıktan sonra incelemeye geçildi.

Dosya içeriğinden ve ilgilinin sözlü açıklamalarından; Bahattin ŞEKER'in milletvekili tutanağının iptali isteğine dayanak gösterilen 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun Ek-1. maddesi gereğince dövizle askerlik kapsamından çıkarıldığına ilişkin Milli Savunma Bakanlığı'nın 16.04.1998 gün ve MİY 4400-256-98/ASAL D.Er.İşl.Şb. Döv.As.Ks sayılı işleminin iptali isteğiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 1998/314 Esas numarasına kayden dava açıldığı, ayrıca; gerçeği yansıtmayan belge ve bilgiler sunarak askerlik hizmetini dövizle yaptığı (Sahtecilik) suçlamasıyla, Askeri Savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Dövizle askerlik kapsamından çıkarılmaya ilişkin işlemin hukuka uygunluğunun denetim yeri Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Sahtecilik Suçunun varlığı veya yokluğuna karar verecek yargı yeri ise Askeri Savcılığın işlemi sonucunda Askeri Ceza Mahkemesidir.

Bu hukuki gerçek ışığında, Yüksek Seçim Kurulu'nun milletvekili tutanağının iptali isteğini incelemesi özellikle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kararına bağlı bulunduğundan, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılan davanın sonuçlanması hukuksal deyimiyle Yüksek Seçim Kurulu kararı için bir ön sorun oluşturmaktadır.

İdare Hukuku açısından konuya bakıldığında, idari işlemin yürütülebilirliği (icrailiği) gözönüne alınarak yürütmenin durdurulması isteği reddedildiğine göre esas kararın ön sorun oluşturmadığı düşünülebilirse de her uyuşmazlığın kendi hukuk alanında değerlendirilip çözümlenmesi gerekir.

İdari yargıda işlemin idari yargı yerince iptali halinde Anayasanın 138 ve 2577 sayılı Kanun'un 28. maddeleri uyarınca, idareler karar gereklerine göre işlem yapmaya ve eylemde bulunmaya zorunlu olduklarından dava konusu işlemden önceki hukuksal durumu yeniden oluşturmak olanaklıdır.

Ancak, Anayasanın 79 ve 298 sayılı Kanun'un 111 ve 130. maddelerine göre Yüksek Seçim Kurulu'nun her türlü kararı kesin olup, hiçbir kanun yolu ile düzeltilemiyeceğinden karardan önceki hukuki durumun oluşması mümkün değildir.

Bu nedenle, Seçim Hukukunun özelliği karşısında İdare Hukuku veya Özel Hukukla benzerliğinden sözedilemez.

Bu açıklamalar karşısında, Yüksek Seçim Kurulu'nca tutanak iptali isteğine ilişkin başvuruların esastan karara bağlanabilmesi için Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış olan 1998/314 Esas numaralı davanın ön sorun olarak beklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

S O N U Ç:

Açıklanan nedenlerle;

1- Bilecik Milletvekili Bahattin ŞEKER'in milletvekili tutanağının iptali isteğine ilişkin başvuruların karara bağlanabilmesi için Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin iptali isteğiyle açılan 1998/314 Esas sayılı dava bir ön sorun oluşturduğundan, bu davanın esastan karara bağlanmasının beklenilmesine,

2- Karar örneğinin;

a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına,

b) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına,

c) Milli Savunma Bakanlığına,

d) Bahattin ŞEKER vekillerine gönderilmesine,

15.07.1998 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

- A Z L I K O Y U -

Bilecik Milletvekili Bahattin ŞEKER'in, 14 Eylül 1988 - 14 Kasım 1988 tarihleri arasında yapmış olduğu dövizle askerlik hizmetini, gerçeği yansıtmayan beyan, bilgi ve belgelerle sağladığının saptandığı gerekçesiyle Milli Savunma Bakanlığı tarafından 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun Ek 1 inci maddesi gereğince, dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılmasına karar verilmiştir.

Milli Savunma Bakanlığı'nın bu kararının, kesin ve yürütülmesi gerekli (icrai) niteliği uyarınca, görevli yargı yerleri tarafından iptal edilip ortadan kaldırılmadıkça yada yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmedikçe, hukuki varlığını sürdüreceği, ilgilerini ve herkesi bağlayacağı açıktır ve bu bakımdan uygulanması da zorunludur.

Bu durumda, söz konusu kararla, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış sayılan ilgilinin, Anayasanın 76. ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 11 inci maddesi gereğince, milletvekili seçilmesine olanak bulunmamasına karşın, 24 Aralık 1995 tarihinde yapılan Milletvekili Seçimlerinde Bilecik İl'inden milletvekili seçildiği anlaşıldığından, öncelikle Kurulumuzca tutanağının iptali, bundan sonrada 1111 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesine göre yeniden askerlik işlemine tabi tutulması gerekmektedir.

Öte yandan, adı geçen tarafından dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılmasına ilişkin kararın iptali istemiyle Milli Savunma Bakanlığı'na karşı açılan ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 1998/314 esas sayısına kayıtlı bulunan davada, ilgili söz konusu kararın hukuka aykırı olduğunun yanısıra milletvekili olduğunu, kararın uygulanması ve Yüksek Seçim Kurulunca tutanağının iptaline karar verilmesi halinde, Yüksek Seçim Kurulu kararlarının kesin olması nedeniyle giderilmesi güç ve olanaksız zararların doğacağını vurgulayarak, kararın yürütülmesinin (uygulanmasının) dava sonuna kadar durdurulması isteminde bulunmuş, ancak anılan Mahkemece bu istemin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu durum karşısında; Milli Savunma Bakanlığı'nın dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılmasına ilişkin kararı uyarınca, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış sayılan adı geçen milletvekilinin tutanağının iptali konusunda Kurulumuzca bir karar verilmesi gerekirken, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde açılan davanın, bir ön sorun yapılarak esastan karara bağlanmasının beklenilmesine ilişkin çoğunluk kararına karşıyım.